• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.3°C / 37.9°C
    3 BF
    20%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    36°C 33.0°C / 38.1°C
    3 BF
    36%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    39°C 36.2°C / 40.9°C
    3 BF
    31%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    39°C 38.9°C / 39.7°C
    3 BF
    18%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    37°C 34.1°C / 36.9°C
    4 BF
    20%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    36°C 32.3°C / 39.2°C
    3 BF
    14%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    37°C 35.4°C / 39.3°C
    2 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    40°C 31.6°C / 40.2°C
    1 BF
    13%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.8°C / 35.4°C
    5 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 34.9°C
    4 BF
    35%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.9°C / 31.4°C
    5 BF
    40%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.7°C / 31.7°C
    2 BF
    55%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.9°C / 36.9°C
    2 BF
    43%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    37°C 34.5°C / 36.9°C
    2 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    36°C 34.5°C / 40.0°C
    3 BF
    22%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    34°C 32.8°C / 33.8°C
    4 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    36°C 35.0°C / 38.1°C
    4 BF
    13%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.5°C / 32.3°C
    1 BF
    43%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.1°C / 39.7°C
    3 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    40°C 35.8°C / 39.6°C
    2 BF
    13%
Και αν τα παιδιά δεν κάνουν την προσευχή στο σχολείο;
ΕUROKINISSI / ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ

Και αν τα παιδιά δεν κάνουν την προσευχή στο σχολείο;

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πάνε σχεδόν δέκα χρόνια από τότε που στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, ένα από τα πιο πολυπολιτισμικά σχολεία της Αθήνας, έγινε ένα ενδιαφέρον πείραμα.

Η διευθύντρια του 132ου Δημοτικού Σχολείου Αθηνών, Στέλλα Πρωτονοταρίου, αντικατέστησε την πρωινή προσευχή με το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Πρωινό Αστρο» προκειμένου να αποκτήσει νόημα η πρωινή τελετουργία για το σύνολο των μαθητών του σχολείου.

Η αλλαγή αυτή, αν και είχε θετική επίδραση στη σχολική κοινότητα, πολεμήθηκε από την Εκκλησία αλλά και το κράτος, με χαρακτηριστικότερη ίσως τη δήλωση του τότε υφυπουργού Παιδείας Αν. Λυκουρέντζου ότι καθήκον του είναι «να τηρούνται οι νόμοι της πολιτείας […] και να προστατεύεται η ελληνορθόδοξη παράδοση» και η διευθύντρια έφτασε να δικαστεί1.

Στη δεκαετία που μεσολάβησε έχουν αλλάξει πολλά: η Ελλάδα έχει βιώσει μια βαθιά κρίση και παρατεταμένη ύφεση, το σύνολο σχεδόν των σχολείων του κέντρου και των γειτονικών δήμων έχει αποκτήσει ήδη ή πρόκειται πολύ γρήγορα να αποκτήσει «πολυπολιτισμικό χαρακτήρα» και εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις και συζητήσεις για το Νέο Σχολείο έχουν βρεθεί στο κέντρο του δημόσιου διαλόγου.

Μόνον η θέση της Εκκλησίας και της θρησκείας στο σχολείο μοιάζει να μένει αμετακίνητη σε όλη αυτή τη ρευστότητα. Χαρακτηριστική ήταν η αναστάτωση που προκάλεσε σε ένα όχι ευκαταφρόνητο μέρος της κοινής γνώμης η δήλωση του υπουργού Παιδείας στη «Βουλή των Εφήβων» ότι η παράλειψη της προσευχής στο σχολείο δεν ισοδυναμεί με καταστροφή. Εχουμε λοιπόν ένα θρησκευτικό σχολείο και αν είναι έτσι, αυτό είναι που επιζητούμε;

Δεν θα μπω εδώ στη συζήτηση για τους ιστορικούς λόγους της παρουσίας της Εκκλησίας στο σχολείο, παρότι πρόκειται για εξαιρετικά ενδιαφέρουσα ιστορία που άπτεται των ιδρυτικών μύθων του έθνους. Σκοπιμότερο ίσως είναι να δούμε τι συμβαίνει στο παρόν και συγκεκριμένα τι συμβαίνει στα εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών. Εχει θέση η θρησκεία σε αυτά και με ποιον τρόπο;

Δεν υπάρχει ενιαίο καθεστώς όσον αφορά τη διδασκαλία των θρησκευτικών στα σχολεία των χωρών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Μπορούμε ωστόσο να διακρίνουμε τέσσερις μεγάλες ομαδοποιήσεις:

  • α) διδασκαλία των θρησκευτικών χωρίς κατήχηση [Δανία, Εσθονία, Φινλανδία, Σλοβενία, Ηνωμένο Βασίλειο (Σκοτία και Ουαλία)],
  • β) διδασκαλία η οποία έχει τον χαρακτήρα κατήχησης, αλλά είναι προαιρετική η επιλογή του μαθήματος (Βέλγιο, Ουγγαρία, Ιταλία Λετονία, Λιθουανία, Λουξεμβούργο, Πολωνία, Πορτογαλία, Σλοβακία),
  • γ) διδασκαλία που περιλαμβάνει κατήχηση όπου το μάθημα είναι υποχρεωτικό, οι μαθητές έχουν όμως το δικαίωμα να ζητήσουν εξαίρεση (Αυστρία, Βουλγαρία, Κύπρος, Γερμανία, Ελλάδα, Μάλτα, Αγγλία, Βόρεια Ιρλανδία, Ιρλανδία) και
  • δ) ενσωμάτωση ενός βασικού κανόνα θρησκευτικής γνώσης σε άλλα μαθήματα, όπως λογοτεχνία, ιστορία κ.λπ. (Γαλλία). Αν η Γαλλία αποτελεί τη μοναδική περίπτωση όπου η κοσμική εκπαίδευση εφαρμόζεται παραδειγματικά σε ό,τι αφορά τη διδασκαλία της θρησκείας (η οποία ουσιαστικά διδάσκεται ως κομμάτι της Ιστορίας και του πολιτισμού), η τάση τόσο στην Ευρώπη όσο και παγκόσμια κινείται προς παρόμοια κατεύθυνση, προς τη διδασκαλία των θρησκευτικών χωρίς κατήχηση.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι το μάθημα θα κινείται περισσότερο προς μια εξοικείωση των μαθητών με τις θρησκείες του κόσμου, και κυρίως αυτές που διαδραματίζουν ή διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στον τόπο τους, παρά ως ώρα κατήχησης στην επίσημη θρησκεία του κράτους (ή στη θρησκεία της πλειονότητας).

Σημαίνει επίσης ότι σε ένα τέτοιο σχολείο δεν θα είχαν θέση υποχρεωτικές θρησκευτικές πρακτικές, όπως οι προσευχές ή οι εκκλησιασμοί, και τα θρησκευτικά σύμβολα.

Η Ελλάδα στη διεθνή βιβλιογραφία χαρακτηρίζεται ως ακραίο παράδειγμα εκκλησιαστικής κατήχησης μέσω της σχολικής εκπαίδευσης2. Η πρωινή προσευχή θεωρείται υποχρεωτική και κατά τους εκκλησιασμούς που συμβαίνουν σε ώρα σχολείου παίρνονται (ή τουλάχιστον το σχολείο ενημερώνει εκ των προτέρων τους μαθητές ότι θα παρθούν) παρουσίες.

Παρόμοια είναι η κατάσταση στην Αγγλία, εκεί ωστόσο έχει ανοίξει η συζήτηση για κατάργηση της διδασκαλίας των θρησκευτικών ως κατήχησης, επειδή θεωρείται ένα μέσο που συμβάλλει στην πειθάρχηση των μαθητών.

Αυτός άλλωστε ήταν και ο στόχος της εισαγωγής της θρησκείας στην υποχρεωτική εκπαίδευση εξ αρχής, αφού αποτέλεσε ένα μέσο ομογενοποίησης μαθητών που ενδεχομένως οι οικογένειές τους ανήκαν σε διαφορετικά δόγματα. Τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών στα σχολεία της Ευρώπης συμπλήρωναν ύμνοι και προσευχές, ενώ εικόνες και οι δέκα εντολές κοσμούσαν τους τοίχους των σχολείων.

Το επιχείρημα της πειθάρχησης είναι ίσως και αυτό που θα δώσει το κλειδί για το τι χρειάζεται να γίνει. Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, η κατεύθυνση είναι τελείως διαφορετική.

Η προσευχή στο σχολείο απαγορεύεται και την έχει αντικαταστήσει εδώ και δεκαετίες ο όρκος πίστης στη σημαία, μια τελετουργία που επίσης έχει ομογενοποιητικό χαρακτήρα, αλλά με την έννοια ότι συμβάλλει στη διαμόρφωση πολιτών που νιώθουν ενταγμένοι στην κοινότητα, ακόμη και αν προέρχονται από οικογένειες μεταναστών.

Αν αυτό που επιθυμούμε είναι η διαμόρφωση δημοκρατικών πολιτών, ανοιχτών στην πολυμορφία της σύγχρονης κοινωνίας και αρκετά δυνατών ώστε να μπορέσουν να σταθούν απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις, πρακτικές που τους πειθαρχούν ώστε να γίνουν ομοιόμορφοι προφανώς και δεν έχουν θέση.

Το σχολείο θα πρέπει να γίνει τόπος όπου όχι μόνο γίνεται ανεκτή, αλλά γιορτάζεται η διαφορετικότητα, όπου οι μελλοντικοί πολίτες βρίσκουν τρόπους να κάνουν την ποικιλία να ανθήσει.

Αλλωστε, η πίστη είναι προσωπική υπόθεση και ως τέτοια δεν χωρά σε εξαναγκασμούς. Η πρώτη που θα έπρεπε να είχε αντιδράσει στην υποχρεωτική επιβολή της (και στη συνεπακόλουθη απομείωση της ιερότητας της στιγμής που αναπότρεπτα επιφέρει ο εξαναγκασμός των εφήβων) είναι η Εκκλησία.

1.«Αντικατέστησαν το Πάτερ ημών με ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, αλλά…», Ελευθεροτυπία 4/5/2009 http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=40707
2. David Coulby and Evie Zambeta (eds), World Yearbook of Education 2005: Globalization and Nationalism in Education, McGraw Hill Professional 2005, σ. 66

*ιστορικός

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τρόπος εξέτασης αποφοίτων θεωρητικής κατεύθυνσης κατά το σχολικό έτος 2021 - 2022
Αν δεν δοθεί στους αποφοίτους η δυνατότητα να εξεταστούν και πάλι στην Κοινωνιολογία καταστρατηγείται βάσει νόμου το δικαίωμα εξέτασης στα ίδια μαθήματα για μαθητές κάποιας συγκεκριμένης κατεύθυνσης.
Τρόπος εξέτασης αποφοίτων θεωρητικής κατεύθυνσης κατά το σχολικό έτος 2021 - 2022
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκπαίδευση… με τιμονιέρη τον ΣΕΒ!
Με τις προτάσεις του το υπουργείο Παιδείας επιχειρεί να ολοκληρώσει τον καμβά ενός φτηνού σχολείου, προσανατολισμένου στην αγορά και τις δεξιότητες, τεχνοκρατικού, απογυμνωμένου από κάθε ευρύτερο μορφωτικό...
Εκπαίδευση… με τιμονιέρη τον ΣΕΒ!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Άγνοια της νομοθεσίας για τη βαθμολογία των μαθητών από το ΥΠΑΙΘ ή επίδειξη πυγμής;
Με την απόφαση της υφυπουργού Παιδείας δε λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαίτερες συνθήκες πανδημίας και νομιμοποιείται το φιάσκο της τηλεκπαίδευσης και ακόμα χειρότερα της τηλεαξιολόγησης.
Άγνοια της νομοθεσίας για τη βαθμολογία των μαθητών από το ΥΠΑΙΘ ή επίδειξη πυγμής;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανοιγμα των σχολείων με σχέδιο τα ανοικτά παράθυρα
Το θέμα το βασικό είναι ότι εμμονικά αρνούνται να πάρουν μέτρα για τη διασφάλιση της υγείας των μαθητών, των εκπαιδευτικών αλλά και των οικογενειών τους.
Ανοιγμα των σχολείων με σχέδιο τα ανοικτά παράθυρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων καταστρέφει μια ολόκληρη γενιά μαθητών
Από τις 44 χώρες της Ευρώπης (και όχι της Ε.Ε.) που πλήττονται από την πανδημία, μόνον οι 7, ανάμεσά τους και η Ελλάδα, επιμένουν στην πολιτική των κλειστών σχολείων,
Το παρατεταμένο κλείσιμο των σχολείων καταστρέφει μια ολόκληρη γενιά μαθητών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας