• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.6°C / 18.5°C
    2 BF
    60%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.9°C / 19.2°C
    0 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.0°C / 20.0°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.4°C / 16.9°C
    2 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    2 BF
    55%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 18.6°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.9°C
    1 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.2°C / 19.6°C
    0 BF
    72%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 20.3°C
    4 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    4 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 19.6°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 16.6°C
    3 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 16.5°C
    3 BF
    72%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 16.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.7°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.3°C
    1 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.2°C / 19.3°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    62%

Ποίηση και Ιστορία

  • A-
  • A+

Η ποίηση είναι ικανή να αφουγκραστεί την Ιστορία; Η Ιστορία του 20ού αιώνα δίδαξε κάτι στην ποίηση; Η ποίηση είναι συνείδηση σε κίνηση, ταξίδι των αισθήσεων μέσα από πλέγματα οδών που τέμνονται, τυφλή, αναπάντεχη και, στον βαθμό που η Ιστορία καταφέρνει να αλλάξει τον κόσμο και την ανθρώπινη αντίληψη για τον κόσμο, είναι σε θέση να διδαχθεί από την Ιστορία.

Τραγική διδασκαλία, που επιβάλλει στους ανθρώπους να αναμετρώνται με ανείπωτες βαρβαρότητες, που αποκλείονται από κάθε ανθρώπινη συμπεριφορά στο όνομα μιας αδικαιολόγητης εμπιστοσύνης στον «πολιτισμό». Μια διδασκαλία που μπορεί να φαίνεται ως ένα είδος αμάθειας.

Η Ιστορία διδάσκει να αγνοούμε, να θέτουμε σε αμφισβήτηση ιδέες και εικόνες, να ξαναβλέπουμε δοξασίες και βεβαιότητες, να εξετάζουμε το πεπερασμένο του παρελθόντος και την ταυτότητα του παρόντος.

Η Ιστορία διδάσκει στην ποίηση την αμείωτη εξαπάτηση του κακού, αναδεικνύοντας την ατέλειωτη βία που κρύβεται πίσω από τις ανθρώπινες προθέσεις, την καταστροφική δύναμη μιας ανακόλουθης εμπιστοσύνης στον εαυτό της και τα ψεύδη μιας χιλιετούς κουλτούρας, τυραννισμένη από ανεκπλήρωτες χίμαιρες.

Η ποίηση γιγαντώνεται στην αμφιβολία. Η αμφιβολία είναι η ικανότητα να αλλάζει, να πραγματοποιεί επιλογές, να αντιλαμβάνεται τον Αλλο και να τον κάνει να φτάσει στον φυσικό κόσμο, ανεξάρτητα από την όψη που ο Αλλος μπορεί να προσλάβει. Η αμφιβολία είναι ένας τρόπος να κοιτάζει αναδρομικά στο μέλλον.

Από εδώ απορρέει η αδιάκοπη αξία της μνήμης, η συμβίωση της ποίησης με την ανάμνηση. Η ποίηση παλεύει ενάντια στη διαγραφή και την αμνησία, την ίδια στιγμή που θέτει σε αμφισβήτηση την αξία κάθε datum.

Για την ποίηση η διάσωση και η διαμόρφωση είναι αδιαχώριστες έννοιες. Φαίνεται αντιφατικό, αλλά ακριβώς η δυναμική ισορροπία ανάμεσα στη διάσωση και την διαμόρφωση επιτρέπει στην ποίηση να βρει ένα μέρος στον κόσμο της.

Η ποίηση εξασφαλίζει τη συνέχεια ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, καταγράφοντας ρήξεις, σχισμές, πρόσκαιρα κενά, σε έναν τρόπο διαφορετικής συνέχειας από εκείνη που παρουσιάζουν οι ιστορικοί και οι διανοούμενοι.

Το κενό και το πλήρες, το πυκνό και το άπυκνο στην ποιητική ιδέα έρχονται να τεθούν σε ένα καινούργιο όλο, όπου η ενότητα και η συνέπεια των στοιχείων απορρέουν από την ταυτόχρονη μεταμόρφωσή τους.

Βέβαια, η ποίηση δεν είναι ξένη με τη γενική κρίση που υπάρχει σε όλες τις τέχνες, σε όλες τις επιστήμες και σε όλες τις γλώσσες.

Αν το τέλος των απόλυτων πεποιθήσεων αποδυνάμωσε την ποίηση από ανταγωνιστικές μυθολογίες, είναι επίσης αληθές ότι ακριβώς η ποίηση, από την αρχή, είχε τη σταθερή ανάγκη να καθορίσει το κοινωνικό της περιεχόμενο και συνεπώς να ανανεώσει τη λειτουργία της, τους τρόπους της και τη γλώσσα της.

Δεδομένης της προσαρμοστικότητας της ποίησης σε ποιητικές, θέματα, γλώσσες, έθνη, διαφορετικές αισθήσεις, η ερώτηση που πρέπει να θέσουμε είναι: ποια είναι η αναντικατάστατη λειτουργία της ποίησης (και του ποιητή;) στη σημερινή κοινωνία;

Οι πιο αμείλικτοι εχθροί της είναι τα media και οι «politically correct»: μ’ άλλα λόγια, η ποίηση κακοποιείται βάναυσα από εκείνη τη δημοσιογραφική νοοτροπία που έχει εισβάλει κάτω από το όνομα του μεταμοντερνισμού σε κάθε χώρο της κοινωνικής ζωής και της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Η ποίηση διευρύνει τα νοήματα μέσα από τη σημασιολογική πολυπλοκότητα. Η ανθρώπινη γλώσσα είναι περιορισμένη. Η ποίηση εξαπλώνει την αξία της γλώσσας κάνοντας τις λέξεις να μιλούν μεταξύ τους, και με τον τρόπο αυτό εκπαιδεύει τον ανθρώπινο νου στο να αντιληφθεί την εκπληκτική πολυμορφία του κόσμου.

*Ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, με το ποίημα «Το Σύνταγμα της Ηδονής» (που έχει συμπεριλάβει ο Γ.Π. Σαββίδης στον τόμο με τίτλο «Κρυμμένα Ποιήματα 1877-1923», εκδόσεις Ικαρος), ίσως πριν από την ψυχανάλυση...
«To Σύνταγμα της Ηδονής»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορία και λογοτεχνία
Η Ιστορία είναι η επιστήμη που μελετά το παρελθόν, και κυρίως το παρελθόν του ανθρώπινου είδους. «Ο,τι έγινε έγινε», λέει η παραδοσιακή σοφία ή, στα αγγλικά, «What is done cannot be undone». Από αυτές τις...
Ιστορία και λογοτεχνία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αριστερά και προσομοιώσεις
Τα επιτεύγματα της τεχνοεπιστήμης είναι σαν μια δεύτερη φύση. Ειδικά ο σημερινός κόσμος υποτάσσεται στην αναπαράσταση ενός εικονικού κόσμου.
Αριστερά και προσομοιώσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θέλω να κολυμπήσω μαζί σου προς την κοινή μας θάλασσα
Οι στίχοι αυτοί, αλλά και όλοι οι στίχοι του ποιήματος, αποδίδουν την Ηρακλείτεια ροή των μεμονωμένων στιγμών που περιγράφονται μικρά ψάρια με ασημένια λέπια αστραφτερά και απαστράπτοντα φευγαλέα στο σκοτάδι...
Θέλω να κολυμπήσω μαζί σου προς την κοινή μας θάλασσα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι θα με φάει ο κάμπος
Και τούτο τον Απρίλη έχουμε ανάγκη από τον σταυραετό. Να αναπνεύσουμε. Να νιώσουμε το χάδι της ελευθερίας από τον καινούργιο δυνάστη.
Τι θα με φάει ο κάμπος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περπατώντας στα χνάρια του Νίκου Καζαντζάκη
Η Διεθνής Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη (ΔΕΦΝΚ) είναι ένα πολιτιστικό μη κερδοσκοπικό σωματείο με σκοπό την προβολή και προώθηση του έργου του Κρητικού συγγραφέα.
Περπατώντας στα χνάρια του Νίκου Καζαντζάκη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας