• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.6°C / 18.5°C
    2 BF
    60%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 14.9°C / 19.2°C
    0 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.0°C / 20.0°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.4°C / 16.9°C
    2 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    2 BF
    55%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 18.6°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.9°C
    1 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.2°C / 19.6°C
    0 BF
    72%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 20.3°C
    4 BF
    74%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    4 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 19.6°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 16.6°C
    3 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.9°C / 20.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 16.5°C
    3 BF
    72%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.4°C / 16.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 21.0°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.7°C
    0 BF
    63%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 16.3°C
    1 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.2°C / 19.3°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    1 BF
    62%

Μπροστά στην πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος

  • A-
  • A+

Ανεξάρτητα από το αν κανείς θεωρεί αναγκαία στην παρούσα πολιτική συγκυρία την πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος, αυτή κατατέθηκε και μάλιστα με μια πρωτόγνωρη στη συνταγματική μας ιστορία διαδικασία.

Για πρώτη φορά της τυπικής κατάθεσης στη Βουλή της πρότασης από 50 τουλάχιστον βουλευτές προτάσσεται από την κυβέρνηση μια πολύμηνη ανοιχτή συζήτηση για την αναθεώρηση μέσα στην κοινωνία. Από πολιτική άποψη η κυβερνητική αυτή πρωτοβουλία ενέχει μεγάλη σημασία.

Για πρώτη φορά δηλαδή η συζήτηση της αναθεώρησης ανοίγεται στον ίδιο τον λαό και τις συλλογικές του εκφράσεις, θεσμικές και άτυπες. Χωρίς προφανώς να παρακάμπτονται οι συνταγματικά προβλεπόμενες διαδικασίες που θα ξεκινήσουν την άνοιξη, καλείται η κοινωνία να εκφράσει γνώμη μέσα από οργανωμένες μορφές, που μένει βέβαια να προσδιοριστούν.

Οι κυβερνητικές προτάσεις μάλιστα δεν έχουν τη δομή νομοτεχνικής κατά άρθρο έκφρασης, αλλά αποτελούν επεξεργασμένη μεν αλλά ανοιχτή στην κοινωνία μορφή κατευθυντήριων προθέσεων σαφώς προοδευτικού χαρακτήρα, γεγονός που επιτρέπει στον διάλογο τον εμπλουτισμό του με σκέψεις, ευαισθησίες, προτάσεις, είτε συντηρητικότερες είτε πιο προοδευτικές της κυβερνητικής βούλησης.

Αλλωστε τα τελευταία χρόνια η κοινωνική δυναμική έχει αποδείξει ότι βρίσκεται πιο μπροστά από τον συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων, ακριβώς γι’ αυτό οι συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις βάλλουν εναντίον αυτής της βαθιά δημοκρατικής πρωτοβουλίας, αρκεί βέβαια να πειστεί η κοινωνία ότι δεν πρόκειται για προσχηματικό επικοινωνιακό διάλογο. Και σε αυτό το πεδίο θα κριθεί η κυβερνητική και κυρίως η κομματική βούληση και οι πρωτοβουλίες του ΣΥΡΙΖΑ.

Βέβαια αυτό το δυναμικό άνοιγμα στην κοινωνία θα ήταν ορθότερο να συνδυαζόταν με την εκκίνηση του συνταγματικά προσδιορισμένου ανοίγματος της αναθεωρητικής διαδικασίας από τη Βουλή.

Ας μη λησμονούμε ότι θεσμικά το κυρίαρχο όργανο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας –κατ’ εξοχήν όργανο της λαϊκής κυριαρχίας– είναι η νομοθετική και όχι η εκτελεστική εξουσία.

Ανεξάρτητα αν στην πορεία αυταρχικοποίησης και αφυδάτωσης των αξιακών στοιχείων της έμμεσης δημοκρατίας, παντού του κόσμου, υποβαθμίζονται συνεχώς τα συλλογικά βουλευόμενα όργανα της λαϊκής κυριαρχίας προς όφελος των εκτελεστικών της οργάνων με τη μετάθεση των αποφασιστικών αρμοδιοτήτων από τη Βουλή στην κυβέρνηση, από το υπουργικό συμβούλιο στο πρόσωπο του πρωθυπουργού και πολλές φορές στους κύκλους των διαφόρων συμβούλων τυπικών ή άτυπων. Χαρακτηριστικότερο δείγμα, η συνήθης αναφορά εδώ και χρόνια σε ανακοινώσεις «κύκλων του… Μαξίμου» !

Για ένα κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς όμως που αγωνίζεται για μια δημοκρατική πορεία κοινωνικού μετασχηματισμού μέσα από την ουσιαστικοποίηση των θεσμών της έμμεσης δημοκρατίας και την παράλληλη δημιουργία θεσμών άμεσης δημοκρατίας –που προφανώς δεν εξαντλούνται σε συμβουλευτικά δημοψηφίσματα– η αναβάθμιση του ρόλου της Βουλής οφείλει να αποτελεί βασικό άξονα της πολιτικής του.

Ως προς την ουσία των κυβερνητικών προτάσεων η μέχρι σήμερα συζήτηση φαίνεται να επικεντρώνεται σε δύο καίρια σημεία, εκείνο της εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας και εκείνο των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας, με συμμετέχοντες στη συζήτηση κυρίως συνταγματολόγους και κοινοβουλευτικούς.

Αν όμως πραγματικά επιθυμούμε μια ευρύτερη συζήτηση -και η αναθεώρηση του Συντάγματος προσφέρεται γι’ αυτό-, καιρός να σκεφτούμε πρωτοβουλίες και εδώ δεν αναφέρομαι μόνο στην κυβέρνηση και τα πολιτικά κόμματα, ούτε σε μια άμορφη «κοινωνία πολιτών», αλλά στα συλλογικά κοινωνικά υποκείμενα και δράσεις ευαίσθητων ενεργών πολιτών.

Το προηγούμενο της πρωτοβουλίας υπεράσπισης του Α 16 στην πριν από δέκα ακριβώς χρόνια προσπάθεια αναθεώρησης του Συντάγματος δείχνει μια τέτοιου είδους προοπτική.

Ας θυμίσουμε ότι τότε την πανίσχυρη συμμαχία της νεοδημοκρατικής κυβέρνησης και της αξιωματικής αντιπολίτευσης του ΠΑΣΟΚ για την αναθεώρηση, μέσα από πολύμορφες ευφάνταστες ενωτικές δράσεις και τη βοήθεια ενός μικρού ΣΥΡΙΖΑ του 4%, εκείνη η πρωτοβουλία την ανέτρεψε δημιουργώντας όρους μιας κοινωνικής δυναμικής που συμπαρέσυρε τελικά επί της ουσίας την όλη προσπάθεια συντηρητικής τότε αναθεώρησης του Συντάγματος…

Προς αυτή την κατεύθυνση οφείλουμε να δράσουμε ανοίγοντας τη συζήτηση και στους άλλους άξονες των προτάσεων, ιδίως εκείνους που αναφέρονται στα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα, επεξεργαζόμενοι πιο σαφείς προτάσεις υπεράσπισης και διεύρυνσης του κοινωνικού κράτους, καθώς και τον ρόλο της Αυτοδιοίκησης όπως και τη διεύρυνση και ουσιαστικοποίηση των παλαιών και νέων δικαιωμάτων. Δικαιωμάτων που προφανώς ρητά οφείλουν να εξαιρεθούν της δυνατότητας των δημοψηφισμάτων που εμπεριέχει η κυβερνητική πρόταση.

Τέλος, ως προς τις προτάσεις για τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας που όλα δείχνουν ότι θα αποτελέσουν ένα κυρίαρχο διακύβευμα της όλης συζήτησης και οι οποίες χαρακτηρίζονται από μια διστακτικότητα, κανείς δεν εμποδίζει τον εμπλουτισμό και την εμβάθυνσή τους με προτάσεις πιο σαφείς από την έκφραση «ουδετερόθρησκο» κράτος.

Μια σειρά τέτοιων προτάσεων είχε καταθέσει ο καθηγητής Κώστας Σταμάτης σε εκείνη την επιτροπή προσωπικοτήτων που είχε συστήσει ο ΣΥΡΙΖΑ πριν από τρία χρόνια, το πλούσιο υλικό της οποίας σε μεγάλο βαθμό έμεινε αναξιοποίητο.

Π.χ. τόνιζε ότι αντί της «επικρατούσας θρησκείας» (Α 3&1) –όρο που δεν μπορεί να σημαίνει βέβαια πως επικρατεί έναντι των άλλων θρησκευμάτων– να υπάρξει μια σαφέστερη και ορθότερη διατύπωση, όπως «…ως η πλέον πολυάνθρωπη εκκλησιαστική κοινότητα στην ελληνική επικράτεια», ή στο Α 13&2 να απαλειφθεί το τελευταίο εδάφιο που απαγορεύει τον προσηλυτισμό και κυρίως να απαλειφθεί η προμετωπίδα του Συντάγματος «Εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος».

Αξίζει εδώ να σημειώσουμε ότι στο Σύνταγμα του 1927 του μόνου προηγούμενου Αβασίλευτης Δημοκρατίας, η προμετωπίδα αυτή δεν υπήρχε.

Και αξίζει επίσης να σημειώσουμε ότι εκείνο το συνταγματικό κείμενο ψηφίστηκε ομόφωνα από «οικουμενική κυβέρνηση» όλων των αστικών κομμάτων που είχε συγκροτηθεί ύστερα από εκλογές με…απλή αναλογική (!), του Λαϊκού Κόμματος –ιστορικού προπάτορα της δεξιάς παράταξης– συμπεριλαμβανομένου.

Το θέμα δεν είναι καθόλου δευτερεύουσας σημασίας. Σε ένα δημοκρατικό συνταγματικό κείμενο κοσμικού κράτους, οι εξουσίες πηγάζουν από τον λαό και μόνο και δεν θεσπίζονται στο όνομα οποιουδήποτε θρησκευτικού δόγματός!

* ομ. καθηγητή Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, μέλους της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναθεώρηση και κόμματα
Το Σύνταγμα μπορεί τυπικά να είναι νομικό κείμενο, το οποίο βρίσκεται στην κορυφή της πυραμίδας του νομικού εποικοδομήματος του κράτους, τόσο από την άποψη της διακηρυκτικής του αξίας όσο και από την άποψη της...
Αναθεώρηση και κόμματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνταγή για την επιστροφή των πολιτών στην πολιτική
Δεν υπάρχουν δημοκρατικά κόμματα και άρα ούτε δημοκρατικές χώρες. Παρά ταύτα προτιμούμε από ανάγκη ένα τέτοιο καθεστώς από μια δικτατορία παντός τύπου. Ομως η άδικη κατανομή του παγκόσμιου παραγόμενου πλούτου,...
Συνταγή για την επιστροφή των πολιτών στην πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ευθύνες και προνόμια πολιτικών
Οι αμφιβολίες, οι άξιες να συζητηθούν διαφωνίες και τα ερωτήματα ξεπηδούν αμέσως μόλις τα αιτήματα ή η συζήτηση αρχίσουν να εξειδικεύονται. Η απόσταση από την ενοχοποίηση των ενόχων ώς την απαξίωση της...
Ευθύνες και προνόμια πολιτικών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναθεώρηση δημοκρατική και όχι νεοφιλελεύθερη
Πριν λοιπόν διατυπωθούν οι τελικές προτάσεις, ως προς τις αναθεωρητέες διατάξεις, θα ήταν νομίζω χρήσιμο οι πολιτικές δυνάμεις να σταθμίσουν, για ακόμη μια φορά, την κρίσιμη κοινωνική και πολιτική...
Αναθεώρηση δημοκρατική και όχι νεοφιλελεύθερη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κράτος δικαίου
Στο κράτος δικαίου είναι απαλλαγμένο το άτομο από τον κίνδυνο να γίνει θύμα των άμεσων και πρόσκαιρων θελήσεων του εξουσιαστή και υπόκειται μόνο στις μονιμότερες θελήσεις που διατύπωσε σε ανύποπτο χρόνο με...
Κράτος δικαίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας