• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 24.1°C
    4 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.5°C / 21.8°C
    3 BF
    47%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.6°C / 24.0°C
    3 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.9°C / 22.7°C
    2 BF
    21%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 21.9°C
    4 BF
    46%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 17.9°C / 23.2°C
    2 BF
    51%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.4°C / 16.4°C
    2 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    1 BF
    26%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.2°C
    5 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 22.3°C
    4 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.4°C
    6 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.5°C / 20.7°C
    3 BF
    52%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    2 BF
    50%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.1°C / 21.9°C
    0 BF
    37%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.5°C / 23.3°C
    1 BF
    44%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.3°C
    3 BF
    44%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 23.0°C
    3 BF
    32%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.3°C / 21.0°C
    3 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 20.5°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    1 BF
    58%
Eurokinissi-ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ

Τα συν και τα πλην της πρότασης για συνταγματική αναθεώρηση

  • A-
  • A+

Η πρόσφατη ανακοίνωση του πρωθυπουργού για τη συνταγματική αναθεώρηση προβάλλεται από την κυβερνητική πλευρά ως μείζων πολιτική κίνηση, η οποία συνδυάζει αφ' ενός μεν μια καινοτόμο πρόταση, που θέτει το γενικό περίγραμμα ριζοσπαστικών τροποποιήσεων, αφ' ετέρου δε μια πρωτόγνωρη πρωτοβουλία δημοκρατικού διαλόγου και άμεσης λαϊκής συμμετοχής, που φέρνει τον πολίτη στο επίκεντρο της συζήτησης για τα μείζονα προβλήματα της λειτουργίας του πολιτεύματος. 

Δυστυχώς όμως η εικόνα αυτή απέχει πολύ από την πραγματικότητα, τόσο επί της διαδικασίας όσο και επί της ουσίας.

Ειδικότερα

Ⓐ. Το ότι ξεκινάει η διαδικασία της αναθεώρησης είναι κατ' αρχήν θετικό και θα έπρεπε να γίνει δεκτό χωρίς μεμψιμοιρίες από τα κόμματα (τα περισσότερα από τα οποία άλλωστε την είχαν επανειλημμένα και πομπωδώς αναγγείλει ως πρώτη προτεραιότητα…).

Η κριτική δε για πολιτική επιλογή του χρόνου είναι μεν θεμιτή αλλά πρέπει να έχουμε υπ' όψιν μας ότι η συνταγματική πολιτική δεν ασκείται σε συνθήκες θερμοκηπίου αλλά μέσα στη ζώσα πολιτική πραγματικότητα, στοιχείο της οποίας είναι αναπόφευκτα και οι μικροκομματικές σκοπιμότητες, όπως έδειξαν άλλωστε και άλλες αναθεωρήσεις.

Το ζητούμενο λοιπόν δεν είναι να αρκούμαστε απλώς στην επισήμανση αυτών των σκοπιμοτήτων, αλλά να κρίνουμε αν, ανεξαρτήτως αυτών, μπορεί να προκύψει κάτι θετικό για τη χώρα και το πολιτικό της σύστημα. 

Εκεί όμως που υπάρχει πραγματικό πρόβλημα είναι η ίδια η διαδικασία που εξαγγέλθηκε, διότι είναι φανερό ότι ο όλος σχεδιασμός της έχει γίνει ερήμην του αρμοδίου οργάνου για τη συνταγματική αναθεώρηση, που είναι αποκλειστικά και μόνον η Βουλή.

Το πρόβλημα βέβαια δεν είναι η ανακοίνωση του όλου εγχειρήματος από τον πρωθυπουργό, διότι αυτό δεν είναι πρωτοφανές στην πρόσφατη συνταγματική μας ιστορία.

Ωστόσο, το ότι στήθηκε ένα φαραωνικό σκηνικό στο Ζάππειο, με υψηλό συμβολισμό, για να εξαγγείλει ο πρωθυπουργός μια διαδικασία η οποία, ουσιαστικά, θα αρχίσει την άνοιξη του 2017 και αφού θα έχουν προηγηθεί ποικίλες διαβουλεύσεις, λαϊκές συνελεύσεις και -ενδεχομένως- δημοψηφίσματα, δείχνει ότι η κυβερνητική πλευρά αντιμετωπίζει τη Βουλή σαν τον τελευταίο τροχό της αμάξης, ως προς τη συνταγματική αναθεώρηση.

Πράγματι, αντί να υποβληθεί ως τάχιστα -ή, έστω, ύστερα από σύντομη ηλεκτρονική διαβούλευση- η πρόταση 50 τουλάχιστον βουλευτών, προκειμένου να αρχίσει η συνταγματικά προβλεπόμενη διαδικασία, επιλέχθηκε εν τέλει μια σχοινοτενής, πλαδαρή και ελαφρώς γκροτέσκα διαδικασία, που όχι μόνο θα σέρνεται στον χρόνο, χάνοντας το ενδιαφέρον της, αλλά και θα κινδυνεύει ανά πάσα στιγμή να παραπεμφθεί -για μία ακόμη φορά- στις καλένδες, αν μεσολαβήσουν απρόοπτες εξελίξεις. 

Οσο δε για τα δημοψηφίσματα που ενδέχεται να προηγηθούν της αναθεώρησης, δύο βασικές παρατηρήσεις.

Πρώτον, αυτά μπορούν να διεξαχθούν μόνο για σοβαρά εθνικά θέματα (όπως π.χ. οι σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας ή η ίδρυση μη κρατικών Πανεπιστημίων), στα οποία όμως δεν περιλαμβάνονται αλλαγές που άπτονται του πολιτεύματος (π.χ. εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας), που είναι αποκλειστική αρμοδιότητα του αναθεωρητικού νομοθέτη.

Δεύτερον, το αποτέλεσμα αυτών των δημοψηφισμάτων δεν θα είναι νομικά δεσμευτικό αλλά καθαρά «συμβουλευτικό» για τα μέλη της αναθεωρητικής Βουλής, διότι κατά το Σύνταγμα αυτά έχουν απεριόριστο δικαίωμα γνώμης και ψήφου κατά συνείδησιν… 

Ⓑ. Ως προς την ουσία της πρότασης του πρωθυπουργού, υπάρχουν αναμφίβολα αρκετά θετικά σημεία, όπως θα επιχειρήσω να δείξω σε επόμενα άρθρα, τα οποία όμως σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογούν τις βερμπαλιστικές εξαγγελίες περί «νέας μεταπολίτευσης».

Κατ' αρχάς, διότι τίποτα από τα προτεινόμενα δεν διατυπώνεται για πρώτη φορά.

Οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν ότι οι ίδιες ή παρόμοιες προτάσεις έχουν περιληφθεί, εδώ και πολλά χρόνια, σε προτάσεις καθηγητών Συνταγματικού Δικαίου, πολιτικών στελεχών αλλά και κομμάτων.

Πέρα από αυτό, όμως, το περίεργο είναι ότι δεν υιοθετούνται καν οι ριζοσπαστικότερες εκδοχές αυτών των προτάσεων, όπως θα περίμενε κανείς από ένα κόμμα που αυτοτοποθετείται στον χώρο της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

Θα αρκεστώ προς το παρόν σε ορισμένα ενδεικτικά παραδείγματα

◼ Η θωράκιση των δημόσιων αγαθών, όπως εξαγγέλθηκε, είναι μερική και ανεπαρκής, ενώ η συρρίκνωση των κοινωνικών δικαιωμάτων δεν αντιμετωπίζεται διόλου, καθώς απουσιάζει οποιαδήποτε πρόταση για την ενίσχυση της συνταγματικής δεσμευτικότητάς τους (που σημαίνει, έμμεσα, και επιταγή για αναδιανομή εισοδήματος…). 

◼ Δεν υιοθετείται η καθιέρωση Συνταγματικού Δικαστηρίου, που αποτελεί τη μόνη λύση όχι μόνο για τη ριζική βελτίωση του ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων (τόσο προληπτικά όσο και κατασταλτικά) αλλά και για την αντιμετώπιση άλλων συνταγματικών προβλημάτων, όπως ο δικαστικός έλεγχος αφ' ενός μεν των πράξεων νομοθετικού περιεχομένου και του δημοψηφίσματος, αφ' ετέρου δε των κομμάτων που αποσκοπούν έμπρακτα στην ανατροπή του δημοκρατικού πολιτεύματος (είναι χαρακτηριστικό, μάλιστα, ότι για τα προβλήματα αυτά -παρότι ταλάνισαν την πολιτική μας ζωή- η πρόταση του πρωθυπουργού δεν διαλαμβάνει το παραμικρό…). 

◼ Οι σχέσεις Κράτους-Εκκλησίας, όπως είχα την ευκαιρία να επισημάνω αναλυτικότερα στις στήλες αυτής της εφημερίδας, αντιμετωπίζονται υπό ένα υπέρμετρα συμβιβαστικό και μάλλον συντηρητικό πρίσμα, που προοιωνίζεται, δυστυχώς, το ότι θα χαθεί ακόμη μία ευκαιρία για καθαρές λύσεις ανάλογες με αυτές των άλλων ευρωπαϊκών χωρών. 

Συμπερασματικά, η πρόταση της κυβέρνησης στο μεν διαδικαστικό επίπεδο είναι εντόνως προβληματική, καθώς εκφυλίζεται σε έναν έκδηλο και παραλυτικό «δημοκρατικισμό» (που είναι μια ιδιαίτερη εκδοχή του θεσμικού λαϊκισμού), στο δε ουσιαστικό επίπεδο περιέχει μεν ενδιαφέροντα σημεία, τα οποία μπορούν να αποτελέσουν βάση συζήτησης, αλλά σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογεί πολιτικές και θεσμικές μεγαλοστομίες.

*καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το παιχνίδι της ειμαρμένης
Ως προς τη σήψη της κυβέρνησης, ο Όργουελ ήταν ξεκάθαρος: «Ο λαός που εκλέγει διεφθαρμένους… δεν είναι θύμα. Είναι συνεργός τους».
Το παιχνίδι της ειμαρμένης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με κακούς οιωνούς το ξεκίνημα αναθεώρησης του Συντάγματος
Ο πρωθυπουργός επέλεξε να ανακοινώσει στις 25.7.16 τις προτάσεις της κυβέρνησής του για την αναθεώρηση του Συντάγματος με ομιλία του μπροστά από τη Βουλή. Πρόκειται για ένα ξεκίνημα με κακούς οιωνούς. Τις...
Με κακούς οιωνούς το ξεκίνημα αναθεώρησης του Συντάγματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στις καλένδες η καθιέρωση της απλής αναλογικής;
Στις προγραμματικές δηλώσεις που ανέγνωσε ο πρωθυπουργός στην Ολομέλεια της Βουλής στις 5.10.15 δεν υπάρχει ρητή δέσμευση για την καθιέρωση της απλής αναλογικής, όπως δεν υπήρχε και το 1981. Αντί γι’ αυτήν,...
Στις καλένδες η καθιέρωση της απλής αναλογικής;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποια «συμφωνία», για ποια Πατρίδα
Το αποτέλεσμα των εκλογών του Ιανουαρίου του 2015 επιτάσσει τις εξουσίες που λειτουργούν στο όνομά μας και για λογαριασμό μας (Βουλή και κυβέρνηση), την κατάργηση των παράνομων, από όλες τις επόψεις του...
Ποια «συμφωνία», για ποια Πατρίδα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προεκλογικοί διάλογοι για την τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση
Ο δημόσιος λόγος εδώ και λίγο καιρό κινείται στο πλαίσιο των απαιτήσεων των εκλογών. Εκεί όμως που κάθε λογικός άνθρωπος αρχίζει να αναρωτιέται για το αν οι πρωταγωνιστές έχουν συνειδητοποιήσει σε ποια χώρα...
Προεκλογικοί διάλογοι για την τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνταγματική αναθεώρηση και αποκέντρωση
Η κυβέρνηση ανέλαβε τη σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία ώστε η επόμενη Βουλή να καταστεί «αναθεωρητική». Αλλά δυστυχώς δεν έθεσε ζητήματα ουσιαστικής αναδιάρθρωσης της δυσλειτουργικής, υπερσυγκεντρωτικής...
Συνταγματική αναθεώρηση και αποκέντρωση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας