Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κανένας άνθρωπος (χώρα) δεν είναι νησί

Κανένας άνθρωπος (χώρα) δεν είναι νησί

  • A-
  • A+

Ο Αγγλος ποιητής Τζον Ντον, στις αρχές του 17ου αιώνα, έγραψε δύο διάσημες γραμμές, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν και από τη λογοτεχνία και από τη φιλοσοφική σκέψη.

Εγραψε τον στίχο: «για ποιον χτυπά η καμπάνα, χτυπά για σένα» και το «κανένας άνθρωπος δεν είναι νησί». Και οι δύο γραμμές έρχονται στον νου μετά το βρετανικό δημοψήφισμα για την έξοδο της Μ. Βρετανίας από την Ε.Ε.

Η Μ. Βρετανία ξύπνησε στις 24 Ιουνίου έχοντας πάρει μιαν απόφαση την οποίαν ούτε είχε κατανοήσει όσον αφορά τις επιπτώσεις ούτε στην πραγματικότητα την ήθελε στον βαθμό που η πολιτική της εξόδου θα σήμαινε πραγματική έξοδο.

Μαζί τους ξαφνιαστήκαμε και όλοι εμείς, οι οποίοι δεν πιστεύαμε σε μια τέτοια απόφαση. Από τότε έως σήμερα το πολιτικό τοπίο στην ίδια τη Μ. Βρετανία αλλά και στην Ε.Ε. έχει αρχίσει να γίνεται θολό.

Πολλά έχουν γραφεί για τους λόγους αυτής της απόφασης. Οι δύο επικρατέστερες απόψεις είναι:

α) η Ευρώπη έχει αποτύχει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των τελευταίων ετών και ως εκ τούτου η Μ. Βρετανία θέλει να βρει εθνικές λύσεις και όχι λύσεις Βρυξελλών,

β) η Μ. Βρετανία δεν είχε γίνει ποτέ ουσιαστικά μέλος της Ε.Ε.

Ηταν οι πολιτικές για την εσωτερική ελεύθερη διακίνηση πολιτών της Ε.Ε. οι οποίες στην ουσία παρακίνησαν παραδοσιακούς ψηφοφόρους και των Συντηρητικών και των Εργατικών να ψηφίσουν υπέρ της εξόδου. Ηταν όμως και η ιστορικά έντονη αντιπάθεια των Βρετανών στο να δέχονται διαταγές από αλλότρια κέντρα αποφάσεων.

Το πρόβλημα με τη Μ. Βρετανία και την Ε.Ε. ήταν εξαρχής ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Το πολιτικό-ιστορικό φαντασιακό της Γηραιάς Αλβιώνας δεν εμπεριέχει περιόδους κατά τις οποίες αποφάσιζαν άλλοι για αυτήν.

Αντίθετα, η ίδια αποφάσιζε για τη μοίρα άλλων. Η Ευρώπη για το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν και είναι μια πολύ μεγάλη αγορά για τη φιλελεύθερη εμπορική πολιτική του, αλλά και ένας τόπος μεγάλων αντιπαραθέσεων, ο οποίος υπέκρυπτε κινδύνους για την ανεξαρτησία του.

Οι διπλωματικές προσπάθειές του στόχευαν πάντα στην περίφημη «ισορροπία δυνάμεων» με επιδιαιτητή το Λονδίνο.

Μετά το Β’ ΠΠ το νησί πέρα από τη Μάγχη παρέδωσε τη σκυτάλη της υπερδύναμης σε άλλες πολιτικές και εθνικές οντότητες και περιόρισε τις απαιτήσεις του στη μεγάλη αγορά της ΕΟΚ. Και αυτός ήταν ο στόχος της Μ. Βρετανίας από την εποχή που έγινε μέλος της.

Το Λονδίνο ποτέ δεν μίλησε για ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, για φεντεραλισμό ή για κοινή οικονομική και νομισματική πολιτική. Ειδικά στο ζήτημα του εθνικού νομίσματος υπήρξαν άτεγκτοι, δηλώνοντας την ανεξαρτησία τους από τη Φρανκφούρτη.

Τώρα πια βρίσκονται μπροστά στο μακάβριο ερώτημα: Για ποιον «νεκρό» χτυπά η καμπάνα; Και το ερώτημα ζητά την απάντηση από 550 εκατομμύρια Ευρωπαίους, συμπεριλαμβανομένων και των Βρετανών.

Μπορεί η άλλοτε κραταιά Βρετανία να γίνει ένα νησί; Ο Ντον απαντά πως όχι, και η απάντησή του περιγράφει τη σημερινή οικονομική πραγματικότητα. Η επιστροφή στις παλιές «καλές» μέρες όπου εμείς παίρναμε τις αποφάσεις για τις τύχες μας έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί.

Τι απομένει ως συμπέρασμα αυτής της ιστορικά εξηγήσιμης αλλά και ανεξήγητης απόφασης;

α) Η θεωρητική δομή της Ε.Ε. υπήρξε σαθρή. Το μετα-μοντέρνο θεώρημα πως σύνορα, κεντρική κυβέρνηση και το κλασικό μοντέλο μιας πολιτικής ομοσπονδίας είναι ξεπερασμένα αρχίζει να φαντάζει ως αποτυχημένο πείραμα,

β) τα πολιτικά συστήματα των κρατών-μελών της Ε.Ε. δεν είναι συμβατά με το μετα-μοντέρνο πολιτικό μόρφωμα της Ε.Ε. Η βρετανική πολιτική τάξη διαλύεται μετά το δημοψήφισμα.

Οι αντιπαραθέσεις κοινωνιών για μια πολιτική ευθυγράμμιση της εθνικής κυριαρχίας με την πολιτική των ανοικτών συνόρων για όλα άρχισαν πλέον να γίνονται εμφανώς ορατές. Η τρίτη διαπίστωση είναι πως η νομική και λειτουργική ενοποίηση που έχει μέχρι τούδε συντελεστεί δεν ευνοεί ασφαλείς προβλέψεις για την εξέλιξη του Brexit.

Στην παρούσα κατάσταση το θέμα είναι νομικό και οικονομικό. Εμπορικές συνθήκες θα διαγραφούν και νέες θα συνομολογηθούν στα επόμενα χρόνια. Η Βρετανία θα βρεθεί εκτός της κοινής ευρωπαϊκής αγοράς, εκτός αν δεχτεί να πληρώσει για τη συμμετοχή της, ή θα μεταλλαχθεί η Ε.Ε. σε ένα σύνολο καθοριζόμενο από μεταβλητή γεωμετρία και συμφωνίες α λα καρτ;

Βέβαια, οι συνθήκες για την ελεύθερη διακίνηση εντός Ε.Ε. και ο φόβος του «Πολωνού υδραυλικού», δηλαδή το ζήτημα της εσωτερικής μετανάστευσης αλλά και αυτό της εξωτερικής, παραμένουν άλυτο θέμα και δείχνουν τον δρόμο για μια γενικευμένη αντιπαράθεση στο σημείο που τα παραδοσιακά δεξιά και σοσιαλιστικά κόμματα θα βρεθούν μπροστά σε μια έκρηξη, η οποία συμπλεκόμενη με την αναπόφευκτη στασιμότητα στον οικονομικό τομέα θα φέρει την Ευρώπη σε μια ιστορική οπισθοδρόμηση.

Αλλη άμεσα λειτουργική πρόταση δεν υπάρχει στον ορίζοντα. Η μόνη συνταγή που δεν έχει δοκιμαστεί μέχρι τώρα είναι η αλήθεια: η Ευρώπη πρέπει να συνομιλήσει με τον εαυτό της δίχως πολιτικές ορθότητες και αυταπάτες περί προηγούμενων μεγαλείων.

Πρέπει με κάθε τρόπο να βρούμε τρόπους να συνεργαστούμε ξεπερνώντας το σύμπλεγμα της νήσου, αλλά μη απεμπολώντας ούτε τις παραδόσεις μας ούτε τις εθνικές αξίες μας. Αν δεν το πετύχουμε, η καμπάνα θα συνεχίσει να χτυπάει για ολόκληρη την Ευρώπη.

*συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Brexit της Ukania
Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν φαίνεται να έχει ολοκληρωμένη στρατηγική, ούτε διαπραγματευτικές προτεραιότητες, απέναντι σ’ ένα εξαιρετικά σύνθετο τεχνικό και πολιτικό πρόβλημα. Ούτε νομιμοποιημένη συνταγματική...
Το Brexit της Ukania
ΑΠΟΨΕΙΣ
Brexit, σοσιαλισμός και τα διλήμματα του Κόρμπιν
Καθώς η Συντηρητική κυβέρνηση της Βρετανίας δημοσιεύει την πρόταση για το μεταναστευτικό νομοθετικό πλαίσιο μετά την αποχώρηση από την Ε.Ε., το οποίο αναμένεται να έχει καταστροφικές συνέπειες για...
Brexit, σοσιαλισμός και τα διλήμματα του Κόρμπιν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μέλλον της Ευρώπης
Εξήντα χρόνια μετά την υπογραφή των Συνθηκών που οδήγησαν στη δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ενωσης, η Ευρώπη βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, αντιμετωπίζει μια υπαρξιακή κρίση. Αυτό έγινε εμφανέστερο μέσω του...
Το μέλλον της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναρχία στην Ε.Ε.;
Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 23ης Ιουνίου είναι το σημείο τομής διαφορετικών και συγκρουόμενων τάσεων, οπότε δεν προσφέρεται για μονοπαραγοντικές ερμηνείες. Το Brexit δεν ήταν ούτε η εξέγερση των...
Αναρχία στην Ε.Ε.;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο επιτάφιος της ευρωπαϊκής ενότητας
Με την Ευρωπαϊκή Ένωση να εξακολουθεί να παραπαίει από την ελληνική κρίση χρέους του 2015, η δρακόντεια «λύση» της οποίας ρίχνει τη βαριά σκιά της πάνω στην επίφαση δημοκρατικής νομιμοποίησης της, η ψήφος της...
Ο επιτάφιος της ευρωπαϊκής ενότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μήνυμα του Brexit
Σε σύγκριση με τις βουλευτικές εκλογές, το μεγάλο πλεονέκτημα του δημοψηφίσματος υποτίθεται ότι είναι η καθαρότητα. Τα πράγματα φαίνονται απλά αλλά δεν είναι. Γιατί, όσο παράξενο κι αν ακούγεται, το τίμημα για...
Το μήνυμα του Brexit

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας