• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 7.8°C / 10.8°C
    2 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    8°C 5.8°C / 8.8°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 12.0°C
    2 BF
    59%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 9.4°C
    2 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 4.1°C
    2 BF
    75%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 5.1°C / 7.6°C
    1 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 4.0°C
    2 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.2°C / 10.2°C
    1 BF
    72%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 12.7°C
    2 BF
    85%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.9°C / 9.9°C
    2 BF
    62%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 11.8°C
    4 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    3 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    87%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.7°C / 7.9°C
    2 BF
    66%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.5°C / 9.0°C
    1 BF
    77%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    4 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 11.0°C
    2 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.3°C / 4.4°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 8.3°C
    1 BF
    66%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    1 BF
    62%

Από τα «Χρονικά» του Εκατονταετούς Πολέμου, του Jean Froissart (14ος αιώνας).

Βρετανία και Ευρώπη

  • A-
  • A+

Το σωτήριο έτος 1453 είναι γνωστό σε εμάς τους «ανατολικούς» ως δίσεκτο έτος: τον Μάιο θριαμβευτής μπήκε στην Κωνσταντινούπολη ο Μωάμεθ Β’ ο Πορθητής.

Στη μακρινή όμως Δύση, εκείνο τον ίδιο καιρό ένα άλλο, εξίσου σημαντικό γεγονός σφράγισε την ιστορία της Ευρώπης.

Ο «εκατονταετής» πόλεμος (1337-1453) ανάμεσα στους βασιλιάδες της Γαλλίας και της Αγγλίας έλαβε τέλος.

Μαζί του, για να έρθουμε στα επίκαιρα, καταγράφηκε το πρώτο Brexit της ευρωπαϊκής ιστορίας.

Για την ακρίβεια, η Αγγλία έχασε τον πόλεμο αυτό –αν και κέρδισε όλες τις άξιες λόγου μάχες– και οι αριστοκράτες της έχασαν τις κτήσεις τους στην ευρωπαϊκή ενδοχώρα, τη Γαλλία δηλαδή.

Εκτοτε ο ευρωπαϊκός, ο «δυτικός», όπως θα τον λέγαμε σήμερα, κόσμος πήρε τη μορφή που και σήμερα γνωρίζουμε.

Ενα σύστημα ισχυρών κρατών δημιουργήθηκε στα ενδότερα και ώς τις ακτές της Ευρώπης ενώ, πέρα από αυτές τις ακτές, ένα ισχυρό βασίλειο, η Αγγλία, ξεκίνησε τη δική του, παράλληλη προς το ευρωπαϊκό σύστημα δυνάμεων, ιστορία.

Η ταπείνωση των αξιόμαχων αγγλικών όπλων στα 1453 προκάλεσε σημαντικές εσωτερικές αναταραχές και συγκρούσεις στη Βρετανία.

Ο Πόλεμος των Ρόδων ανάμεσα στους οίκους των Λάνκαστερ και των Γιορκ (1455-1487) ήρθε ως άμεση συνέπεια του «αποκλεισμού» της Αγγλίας από την ευρωπαϊκή ενδοχώρα.

Τα προβλήματα όμως που κληροδότησε το 1453 στην Αγγλία ήσαν πολύ λιγότερα από εκείνα που προκλήθηκαν στην απέναντι Ευρώπη.

Η ανάδειξη της Γαλλίας –ή μάλλον των ηγεμόνων της βασιλέων– σε ισχυρό πόλο εξουσίας εγκαινίασε μια μακρά περίοδο ανταγωνισμών και συγκρούσεων ανάμεσα σε όλες τις κραταιές δυνάμεις της ηπείρου.

Ο προσδιορισμός των χερσαίων συνόρων και των ισορροπιών στη μικρή –πλην όμως πλούσια, πολυάνθρωπη και δυναμική– αυτή γωνιά της Γης την κατέστησε, για αιώνες ολόκληρους, την πλέον πολεμοχαρή περιοχή του κόσμου.

Στις αδιάκοπες συγκρούσεις των απέναντι Ευρωπαίων η Αγγλία δεν έμεινε απαθής.

Τις εκμεταλλεύτηκε και τις χρησιμοποίησε με τρόπο ώστε η ίδια να κερδίσει από αυτές και να αναρριχηθεί ψηλότερα από κάθε άλλη ευρωπαϊκή δύναμη: στον 19ο αιώνα, με τη βοήθεια της βιομηχανικής επανάστασης και του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, η Αγγλία, Μεγάλη Βρετανία πλέον, έγινε για 150 χρόνια ο κυρίαρχος των θαλασσών και, κατ’ επέκταση, ολόκληρου του κόσμου.

Ποτέ όμως η Βρετανία δεν γύρισε την πλάτη στην Ευρώπη.

Η προσοχή της ήταν πάντοτε στραμμένη προς τα εκεί, η πολιτική της επικεντρωνόταν εκεί. Επρόκειτο για σχέσεις σφιχτού εναγκαλισμού.

Οι βρετανικοί στόλοι, αφότου πιστοποίησαν την κυριαρχία τους στη Μάγχη, τη Βόρεια Θάλασσα και τον Βισκαϊκό κόλπο, στράφηκαν προς τη Μεσόγειο, από τα τέλη ήδη του 16ου αιώνα - αργότερα ενδιαφέρθηκαν και για τη Βαλτική.

Στην ουσία περικύκλωσαν την ήπειρο και έγιναν κριτές και ρυθμιστές των ανταγωνισμών και των πολέμων ανάμεσα στις χερσαίες ευρωπαϊκές δυνάμεις.

Την ευρωπαϊκή διάσταση της Βρετανίας τη διαπίστωσε ο Ναπολέων στα πρώτα χρόνια του 19ου αιώνα.

Τη διαπίστωσαν επίσης η Γερμανία και οι σύμμαχοί της στους παγκόσμιους πολέμους του 20ού.

Κυριαρχώντας στις θαλάσσιες προσβάσεις της ηπείρου η Βρετανία κυριαρχούσε στο ευρωπαϊκό σύστημα δυνάμεων, χωρίς να χρειάζεται να εμπλακεί άμεσα και θανατηφόρα σε αυτό.

Ούτε η δημοκρατική –αστική– συνένωση της Ευρώπης από τους Γάλλους ούτε η σκοτεινή –φυλετική– ενοποίηση της Ευρώπης από τους ναζί μπόρεσαν να σπάσουν τον βρετανικό κλοιό.

Ηρθαν όμως χρόνια δίσεκτα για το Λονδίνο. Η ισχύς των στόλων του εξανεμίστηκε, η αποικιακή αυτοκρατορία θρυμματίστηκε, η πρωτεύουσα θέση που κατείχε στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα ταπεινώθηκε από άλλα κέντρα, πιο ισχυρά.

Ο Ψυχρός Πόλεμος κατέστησε το Λονδίνο μέρος συμμαχιών και συστημάτων όπου πλέον άλλοι από αλλού αποφάσιζαν. Η Αγγλία απλά ακολουθούσε.

Τελικά οι πιέσεις των καιρών –και οι αντίστοιχες της υπερδύναμης στις απέναντι του Ατλαντικού ακτές– την οδήγησαν στην αναίρεση της μακράς διαδρομής που ξεκίνησε στο δίσεκτο έτος 1453.

Η Βρετανία έγινε μέρος του ευρωπαϊκού συστήματος το 1973 και συνυπέγραψε τη Συνθήκη του Μάαστριχτ –πλην ενιαίου νομίσματος– το 1991.

Στη μακροϊστορία έχει ίσως κάποια σημασία ότι η πολιτική δύναμη που αντιτάχθηκε για πολύ καιρό στην ένταξη της Βρετανίας στο ευρωπαϊκό σύστημα ήταν οι Γκολικοί της Γαλλίας που έβλεπαν στην αναίρεση του 1453 την υποβάθμιση της θέσης της δικής τους χώρας στο σύστημα των χερσαίων ευρωπαϊκών δυνάμεων.

Ο Ψυχρός Πόλεμος τελείωσε και από τη λεηλασία της Ανατολικής Ευρώπης, των πρώην Λαϊκών Δημοκρατιών, ωφελημένοι βγήκαν οι χερσαίοι εταίροι και σύμμαχοι –πλην όμως ανταγωνιστές– της Βρετανίας, η Γερμανία πρώτα και κύρια.

Ηταν μια σημαντική πηγή απογοήτευσης για τους Βρετανούς.

Οι κλυδωνισμοί του 21ου αιώνα, η χρόνια κρίση της Ευρώπης που βλέπει το μερίδιό της στην παγκόσμια ισορροπία να καταρρέει συνεχώς ολοκλήρωσαν την απογοήτευση.

Ηταν από καιρό φανερό ότι στη Βρετανία, σημαντικό τμήμα των οικονομικών και πολιτικών ελίτ αναζητούσε άλλους δρόμους.

Πριν από λίγα χρόνια η Βρετανία ήταν το πρώτο από τα ισχυρά κράτη της Ε.Ε. που εφάρμοσε κάποια μορφή «κεϊνσιανισμού» (Βρετανός ήταν εξάλλου ο Κέινς).

Πρόκειται για τις παραγγελίες μεγάλων πολεμικών πλοίων – τα αεροπλανοφόρα τύπου «Queen Elisabeth» (19% της οικονομίας κατέχει ο δημόσιος τομέας στη Βρετανία).

Τo σημερινό Brexit πιστοποιεί μια νέα κατάσταση. Ο καιρός των συλλογικών προσπαθειών φαίνεται πως ναυάγησε μέσα στην κρίση.

Το επιβεβαιώνει η ραγδαία ενίσχυση περιφερειακών δυνάμεων και συνακόλουθα η ολοένα και πιο σύνθετη γεωπολιτική σκακιέρα.

Από αυτή τη σκοπιά η βρετανική απόφαση δείχνει εναρμονισμένη με τα επερχόμενα. Τα υπόλοιπα θα τα δούμε στη συνέχεια.

*καθηγητής σύγχρονης ιστορίας ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας ιστορικός παραλληλισμός
Οι ιστορικοί του μεσοπολέμου συμφωνούν ότι η Συνθήκη των Βερσαλλιών ήταν όχι μόνο αυστηρή, αλλά σαφώς εκδικητική σε βάρος της Γερμανίας. Και συμφωνούν επίσης ότι οι Γερμανοί, από τους πολιτικούς μέχρι τους...
Ενας ιστορικός παραλληλισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ιστορίες συλλογικής αφροσύνης
Για πρώτη φορά μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο υπάρχει η αίσθηση ότι ισχυρά κράτη ενδιαφέρονται τόσο πολύ για την αναθεώρηση κανόνων και προτύπων της οργάνωσης των διεθνών σχέσεων ώστε να δικαιολογήσουν τις...
Ιστορίες συλλογικής αφροσύνης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρατσισμός και μεταναστευτική πολιτική
Το Λονδίνο απόλαυσε το ετήσιο καρναβάλι του Νότινγκ Χιλ, ένα από τα μεγαλύτερα πάρτι δρόμου της Ευρώπης. Το καρναβάλι είναι άμεσα συνδεδεμένο με τα μεταπολεμικά βρετανικά, αποικιοκρατικά, μεταναστευτικά...
Ρατσισμός και μεταναστευτική πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα θύματα της «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»!
Ποιοι θα κληθούν να πληρώσουν το κόστος: α) των αντιρωσικών κυρώσεων;  β) των ελλείψεων σε ενέργεια των βορείων «εταίρων» μας στην ΕΕ; και γ) του προγράμματος μαμούθ για τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας;
Τα θύματα της «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς απαντούν οι ηγεσίες στον πόλεμο;
Γιατί δεν τελειώνει ο πόλεμος; Δεν τελειώνει γιατί υπάρχει πολύ ισχυρό κίνητρο να ανθίζει ο κλάδος και να δουλεύουν με υπερωρίες τα εργοστάσια όπλων.
Πώς απαντούν οι ηγεσίες στον πόλεμο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το φάντασμα της αστάθειας πλανιέται…
Η «τύφλωση» επικρατεί στις κυβερνήσεις των αναπτυγμένων χωρών. Νομίζουν ότι με τα επικοινωνιακά κόλπα θα ξεπεράσουν τα προβλήματα ανώδυνα. Δεν βλέπουν τη μεγάλη εικόνα, την τωρινή και τη μελλοντική. Η φύση...
Το φάντασμα της αστάθειας πλανιέται…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας