• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 20.3°C
    2 BF
    65%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.3°C / 18.6°C
    0 BF
    84%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 19.9°C
    2 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 16.4°C
    0 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    59%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 14.7°C / 18.0°C
    1 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 14.1°C
    0 BF
    62%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.6°C / 20.2°C
    0 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 22.7°C
    1 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.4°C / 21.3°C
    4 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.1°C / 17.7°C
    2 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.9°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.9°C / 19.5°C
    0 BF
    67%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 20.0°C
    0 BF
    80%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 22.8°C
    2 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.7°C / 21.0°C
    0 BF
    70%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.3°C / 14.4°C
    0 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 15.7°C / 18.7°C
    2 BF
    70%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 13.8°C
    1 BF
    76%

Nα αλλάξουν Σύνταγμα και εκλογικός νόμος

  • A-
  • A+

Η πρόσφατη διπλή πρωτοβουλία της κυβέρνησης για την αλλαγή του εκλογικού νόμου και του Συντάγματος έχει προκαλέσει, εύλογα, ποικίλες αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης, τα οποία, με διάφορες παραλλαγές, τη χαρακτηρίζουν μικροκομματική (με βασικό επιχείρημα για μεν την αλλαγή του εκλογικού συστήματος ότι υποκρύπτει πρόθεση του ΣΥΡΙΖΑ να παραμείνει, ακόμη και ως δεύτερος, στην εξουσία, για δε τη συνταγματική αναθεώρηση ότι αποσκοπεί στον αποπροσανατολισμό των πολιτών από τα πραγματικά προβλήματα της χώρας).

Ωστόσο επιφυλάξεις εκφράστηκαν και εντός ΣΥΡΙΖΑ, από την υπολογίσιμη εσωκομματική τάση των 53, η οποία, όπως και αρκετοί μεμονωμένοι σχολιαστές, εστιάζει στην ουσία του όλου εγχειρήματος.

Συγκεκριμένα, για μεν το εκλογικό σύστημα θεωρεί απαρέγκλιτη προϋπόθεση την καθιέρωση της απλής αναλογικής, για δε τη συνταγματική αναθεώρηση επισημαίνει με έμφαση ότι η σημερινή συγκυρία όχι μόνον δεν επιτρέπει σοβαρές προοδευτικές μεταρρυθμίσεις αλλά εγκυμονεί και κινδύνους συντηρητικής οπισθοδρόμησης (δεδομένου μάλιστα ότι η τελική απόφαση της αναθεωρητικής Βουλής χρειάζεται μόλις 151 ψήφους).

Η άποψή μου είναι ότι αμφότερες οι επιφυλάξεις έχουν κάποια βάση, πλην όμως, όπως διατυπώνονται, ενέχουν επίσης είτε μικροπολιτικούς υπολογισμούς, είτε υπερβολές, είτε δογματικές εμμονές. Ειδικότερα:

Α. Η παράταση του ισχύοντος εκλογικού συστήματος σημαίνει την παράταση μιας κατάφωρα αντισυνταγματικής αλλά και αντιδημοκρατικής κατανομής των εδρών μεταξύ των κομμάτων, που νοθεύει τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού, φαλκιδεύει την ψήφο των πολιτών και αλλοιώνει τους πολιτικούς συσχετισμούς δυνάμεων.

Πράγματι, το ισχύον εκλογικό σύστημα, υπό τις παρούσες πολιτικές συνθήκες, παραβιάζει ευθέως τη συνταγματική αρχή της πολιτικής ισότητας –και κατ’ επέκτασιν της λαϊκής κυριαρχίας– τόσο σε σχέση με τις πολιτικές δυνάμεις (λόγω της απαράδεκτης διάκρισης μεταξύ συνασπισμών και μεμονωμένων κομμάτων) όσο και σε σχέση με τους πολίτες (λόγω των πολλαπλών και κραυγαλέων παραβιάσεων της αρχής της ισοδυναμίας της ψήφου, όχι μόνον γενικά αλλά και σε επίπεδο εκλογικών περιφερειών).

Το ότι λοιπόν ο ΣΥΡΙΖΑ δεν άλλαξε (κάκιστα) αυτό το θεσμικό έκτρωμα πριν από τον Σεπτέμβριο, λόγω μικροκομματικών επιλογών, δεν νομιμοποιεί τη Ν.Δ. να αρνείται πεισματικά –και χωρίς αρχές– κάθε σχετική συζήτηση…

Επί της ουσίας, η βάση μιας θεσμικά πρόσφορης εκλογικής μεταρρύθμισης πρέπει να είναι αναμφίβολα η απλή αναλογική (με μικρές εκλογικές περιφέρειες), διότι πράγματι έτσι μόνον διασφαλίζεται η ισοδυναμία της ψήφου.

Ωστόσο, αυτή η επί της αρχής τοποθέτηση δεν νομίζω ότι αποκλείει και μια ασφαλιστική δικλείδα για την αποτροπή της ακυβερνησίας, δηλαδή το να προβλέπεται μια ελαφρά ενίσχυση (π.χ. 20 εδρών) του πρώτου κόμματος ή συνασπισμού, αν συντρέχουν σωρευτικά ορισμένες αυστηρές προϋποθέσεις, όπως ένα υψηλό ποσοστό (π.χ. 45%) και μια σημαντική διαφορά (π.χ. 2%) μεταξύ πρώτου και δεύτερου κόμματος ή συνασπισμού (ο οποίος βέβαια θα αντιμετωπίζεται πλέον ισότιμα).

Β. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι ζήτημα που εξ ορισμού συνδέεται με τις αντιφάσεις και τις προτεραιότητες της ζώσας πολιτικής πραγματικότητας. Ως εκ τούτου, πρέπει να απεμπλακεί τόσο από τη λογική των τεχνοκρατικών ασκήσεων επί χάρτου, που διεξάγονται σε συνθήκες θερμοκηπίου, όσο και από σπασμωδικές και ευκαιριακές κινήσεις τακτικισμού, όπως αυτές που χαρακτηρίζουν σήμερα την κριτική της Ν.Δ. (της οποίας όλες οι μεγαλόστομες σχετικές εξαγγελίες, την τελευταία εξαετία, έμειναν χωρίς αντίκρισμα).

Αλλά και ο ΣΥΡΙΖΑ, από τη μεριά του, είναι προφανές ότι ξεκινά μια πρωτοβουλία αναθεώρησης χωρίς κατασταλαγμένη συνταγματική πολιτική.

Είχε συγκροτηθεί βέβαια, πριν από τη διάσπασή του, μια επιτροπή, στην οποία όμως κυρίαρχη τάση ήταν ένα κράμα έκδηλου αριστερισμού (ανεδαφικές και μαξιμαλιστικές προτάσεις, ερήμην των διεθνών, ευρωπαϊκών και εσωτερικών συσχετισμών) και επικίνδυνου συνταγματικού λαϊκισμού (εξαγγελίες για «συντακτική συνέλευση» και «συνταγματικό δημοψήφισμα», που όχι μόνον δεν προβλέπονται από το Σύνταγμα αλλά και προϋποθέτουν ανώμαλες πολιτικές εξελίξεις).

Ευτυχώς η προσέγγιση αυτή φαίνεται πλέον να εγκαταλείπεται, μετά και την άτακτη υποχώρηση στα περί «συνταγματικού δημοψηφίσματος»… Ωστόσο, η κρίση μεταρρυθμιστικής στρατηγικής είναι φανερή. Από τη μία ο επίσημος ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να εμμένει στη λογική μιας ριζικής αναθεώρησης (εντός πλέον του συνταγματικού πλαισίου), χωρίς πάντως σαφή στόχευση.

Από την άλλη οι 53 κινούνται ακριβώς στην αντίθετη (μινιμαλιστική) κατεύθυνση, δείχνοντας επίγνωση του ότι οι σημερινοί αρνητικοί ευρωπαϊκοί και εσωτερικοί συσχετισμοί όχι μόνον δεν επιτρέπουν προωθημένες («αριστερές») συνταγματικές μεταρρυθμίσεις, αλλά και ευνοούν προτάσεις σαν την πρόσφατη των 6 (Αλιβιζάτος κ.λπ.), η οποία –παρά τα επί μέρους θετικά σημεία της– κινείται εμφανώς σε νεοφιλελεύθερη κατεύθυνση.

Ωστόσο, ούτε και η άποψη των 53, που ουσιαστικά φαίνεται να περιορίζει την αναθεώρηση στα περί ευθύνης υπουργών, είναι ένδειξη αξιόπιστης συνταγματικής πολιτικής, για τους εξής λόγους:

Πρώτον, διότι το Σύνταγμα εμπεριέχει ασφαλιστικές δικλείδες, που μπορούν να αξιοποιηθούν από όλες τις πλευρές, για την αποφυγή ανεπιθύμητων αναθεωρητικών εξελίξεων (θυμίζω ότι στο άρθρο 110Σ προβλέπεται, εναλλακτικά, πλειοψηφία 180 βουλευτών στην αναθεωρητική Βουλή, αν οι αναθεωρητέες διατάξεις έχουν ψηφιστεί στην πρώτη με πάνω από 150 αλλά κάτω από 180).

Δεύτερον, διότι ακόμη και με τα σημερινά δεδομένα είναι εφικτό να ψηφιστεί, με εποικοδομητικό διάλογο, μια ατζέντα γνήσιων προοδευτικών συνταγματικών μεταρρυθμίσεων.

Οι μεταρρυθμίσεις δε αυτές, όπως θα προσπαθήσω να δείξω σε επόμενα άρθρα, μπορούν όντως να σηματοδοτήσουν μια νέα πορεία, με σημείο αναφοράς την εμβάθυνση της δημοκρατίας και της ανοιχτής κοινωνίας, την ενίσχυση του κράτους πρόνοιας και των κοινωνικών δικαιωμάτων, τη βελτίωση της λειτουργίας του πολιτεύματος και την κατάργηση καθεστωτικών προνομίων.

*καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απλή αναλογική και αναθεώρηση Συντάγματος
Η κατάθεση και η ψήφιση του νομοσχεδίου για την καθιέρωση της απλής αναλογικής –με δεδομένη τη δέσμευση του ΣΥΡΙΖΑ για την καθιέρωσή της– θα έπρεπε να έχει γίνει αμέσως μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015. Με...
Απλή αναλογική και αναθεώρηση Συντάγματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας
Ως πολιτική κοινωνία αποκτήσαμε ακόμα έναν «παίκτη» στο τεχνοκρατικό-πολιτικό παιχνίδι της κοινωνίας μας. Ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής πολιτικής είναι απόλυτος.
H εκλογή Προέδρου: ο θρίαμβος της τεχνοκρατικής δημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
Σε όλες τις πολιτικές κοινωνίες, οι οποίες ως πολιτικές οντότητες έχουν ως θεμέλιό τους τη δημοκρατική αρχή, οι κοινοβουλευτικές εκλογές και η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας θεωρούνται κορυφαίες πολιτικές...
Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας ως πολιτική πράξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
Οι αμνοκορδακισμοί –το να θεωρούμε θύμα τον εαυτό και ταυτόχρονα να νοιώθουμε πληρότητα εαυτού καθώς μετέχουμε σε πολιτικές διαδικασίες μαζί με χιλιάδες άλλους‒ είναι σύμπτωμα πολιτικής που εκπλήσσει δυσμενώς...
Αμνοκορδακισμοί, αλλιώς, συμβολισμοί των συμβόλων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνταγματική αναθεώρηση και αποκέντρωση
Η κυβέρνηση ανέλαβε τη σημαντική νομοθετική πρωτοβουλία ώστε η επόμενη Βουλή να καταστεί «αναθεωρητική». Αλλά δυστυχώς δεν έθεσε ζητήματα ουσιαστικής αναδιάρθρωσης της δυσλειτουργικής, υπερσυγκεντρωτικής...
Συνταγματική αναθεώρηση και αποκέντρωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχαζόμαστε για το ποιος διχάζει!
Θα ήταν λάθος και άδικο να επιρρίψουμε την ευθύνη στον «λαό». Διότι η σχέση πολιτικών και ψηφοφόρων είναι αμφίδρομη και περίπλοκη. Νομίζω όμως ότι πρέπει κάπου κάπου να κοιταζόμαστε όλοι στον καθρέφτη. Ναι, οι...
Διχαζόμαστε για το ποιος διχάζει!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας