• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 1.7°C / 5.2°C
    3 BF
    87%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -0.1°C / 3.5°C
    5 BF
    47%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 4.4°C / 6.0°C
    3 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    3 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 2.4°C
    4 BF
    80%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.0°C / 2.3°C
    3 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    -4°C -3.6°C / -1.6°C
    4 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    61%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.1°C / 7.8°C
    6 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 2.3°C / 4.9°C
    5 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 7.7°C
    7 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    7 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    3 BF
    49%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.7°C / 2.9°C
    4 BF
    48%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.2°C / 2.2°C
    3 BF
    78%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    3 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.0°C / 3.8°C
    6 BF
    88%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.3°C / 4.4°C
    2 BF
    42%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.5°C / 3.1°C
    3 BF
    54%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    -3°C -2.8°C / -2.8°C
    3 BF
    63%

Το μετέωρο βήμα της Ευρωπαϊκής Ενωσης

  • A-
  • A+

Οι κραυγαλέες αδυναμίες και τα τεράστια πολιτικά κενά της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ως προς την αντιμετώπιση των σημαντικότερων παρενεργειών της οικονομικής κρίσης, που δυστυχώς αποκαλύφθηκαν ανάγλυφα, αποτέλεσαν το έναυσμα για έναν ευρύτατο και ζωηρότατο διάλογο ως προς τη φυσιογνωμία, την προοπτική και το μέλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης.

Ωστόσο, αυτές οι εξελίξεις δεν πρέπει να οδηγήσουν σε μια στείρα εθνική αναδίπλωση αλλά ούτε και σε μια άκριτη και συλλήβδην απόρριψη κάθε προοπτικής για τη διαμόρφωση υπερεθνικών θεσμών που θα αποβλέπουν στην πολιτική ενοποίηση μεγάλων περιοχών, ηπείρων ή και του κόσμου ολόκληρου.

Αλλωστε, κανένα Σύνταγμα και κανένα εθνικό κράτος δεν μπορεί να γυρίσει βολονταριστικά προς τα πίσω τον ρου της Ιστορίας.

Ο ακραίος εθνικισμός, η δογματική περιχαράκωση στην παράδοση και την Ιστορία, ο πείσμων θεσμικός και πολιτικός απομονωτισμός και η φυγή προς τα πίσω είναι στην εποχή της παγκοσμιοποίησης και της αλματώδους ανάπτυξης της τεχνολογίας οι πλέον σίγουρες συνταγές αποτυχίας...

Το κομβικό ζήτημα δεν είναι το αν αλλά το πώς μιας μεταβίβασης αρμοδιοτήτων του εθνικού κράτους προς διεθνείς οργανισμούς και υπερεθνικά θεσμικά μορφώματα, ειδικότερα δε το αν αυτή η μεταφορά θα γίνεται με όρους υποταγής στην οικονομική κυριαρχία των ιδιωτικών κέντρων ισχύος και στο ομοιογενοποιημένο παγκόσμιο αξιακό σύστημα που έχουν διαμορφώσει ή με όρους διευρυμένης αναπαραγωγής της εθνικής (κρατικής) κυριαρχίας, του συνταγματισμού και της πολιτικής δημοκρατίας. Ειδικότερα:

- Στην πρώτη εκδοχή, που είναι δυστυχώς ο κανόνας –εξ ου και οι κίνδυνοι που σκιαγραφήσαμε– το κριτήριο είναι η πάση θυσία ενίσχυση των διεθνών αγορών, με κάθε θεσμικό κόστος και κατά προτίμηση με συνεχείς εκπτώσεις στα κεκτημένα της σύγχρονης δημοκρατίας.

Κατ’ επέκταση δε κομβικό σημείο είναι η καθυπόταξη των εθνικών κρατών και η αχρήστευση των εθνικών Συνταγμάτων –εκλαμβανομένων πλέον σαν «εμποδίων»– με την προνομιακή κατοχύρωση και θεσμική πριμοδότηση του οικονομικού φιλελευθερισμού σε παγκόσμια κλίμακα, σαν πολιορκητικού κριού για την επικράτηση μιας «νέας διεθνούς τάξης» υπό την επικυριαρχία των αγορών και των κεντρικών τραπεζών.

Αυτή είναι άλλωστε η γραμμή που επικράτησε έως τώρα στον ευρωπαϊκό χώρο, υπό το πρίσμα όμως ενός έκδηλου και μονοδιάστατου οικονομικού φιλελευθερισμού αλλά και χωρίς την οικοδόμηση πολιτικών θεσμών που θα μπορούσαν να διασφαλίσουν και ιδίως να ρυθμίσουν αυτήν την ενοποίηση.

- Στη δεύτερη εκδοχή, που καθίσταται πλέον επιτακτική, η προτεραιότητα είναι αφενός μεν η εγγύηση της ανοιχτής και δημοκρατικής κοινωνίας, ως απαρέγκλιτη προϋπόθεση για κάθε θεσμική υπέρβαση του εθνικού κράτους, αφετέρου δε η αλλαγή παραδείγματος στη διαχείριση των οικονομικών υποθέσεων, με την οργάνωση ενός ισχυρού, αποτελεσματικού και δημοκρατικά νομιμοποιημένου μηχανισμού πολιτικής διεύθυνσης και κοινωνικού ελέγχου της ευρωπαϊκής οικονομικής ενοποίησης.

Κάθε κίνηση προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει να εμπεριέχει μια τριπλή ασφαλιστική δικλίδα:

Πρώτον, ότι η όποια απόφαση για σοβαρή θεσμική αποδυνάμωση του εθνικού κράτους θα διαθέτει μια συνταγματικά οριοθετημένη ισχυρή δημοκρατική νομιμοποίηση (δηλαδή νομιμοποίηση που παρέχεται είτε με δημοψήφισμα είτε με αυξημένη πλειοψηφία στη Βουλή).

Δεύτερον, ότι οι μεταφερόμενες αρμοδιότητες θα ανατίθενται σε υπερεθνικά όργανα με την ίδια ή ανάλογη δημοκρατική νομιμοποίηση, ώστε να ενσωματώνεται σε αυτά ένα πολιτικό ισοδύναμο της μεταφερόμενης κυριαρχίας, που να μπορεί να συμβάλει στη σταδιακή διαμόρφωση δημοκρατικής θεσμικής παράδοσης, αντίστοιχης με εκείνη των εθνικών κρατών.

Τρίτον, ότι θα αναζητηθούν θεσμικά αντίβαρα της εθνικής (κρατικής) κυριαρχίας και προς τα κάτω, όχι μόνον με την ως άνω αναδιάταξη του εθνικού κράτους αλλά και με την ουσιαστική ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας.

Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η προοπτική πολιτικής και οικονομικής ενοποίησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, με εγγυήσεις δημοκρατίας αλλά και αποτελεσματικότητας, όχι μόνον δεν είναι η χειρότερη εκδοχή για την αρχή της εθνικής (κρατικής) κυριαρχίας αλλά αντίθετα είναι η μόνη που διασφαλίζει τη «διάσωσή της» μέσω μιας λελογισμένης, συντεταγμένης και διαφανούς αναδιάταξής της.

Μιας αναδιάταξης η οποία θα βαίνει παράλληλα και θα αντιστοιχείται δημιουργικά με την ενδυνάμωση μιας νέας –ευρωπαϊκής– κυριαρχίας, σηματοδοτώντας τον ανακαθορισμό των προτεραιοτήτων της ευρωπαϊκής πολιτικής και τη δημιουργική ανασύνθεση, σε (παν)ευρωπαϊκό επίπεδο, της σύγχρονης Δημοκρατίας, ως διαλεκτικής ενότητας των στοιχείων που συγκροτούν την πεμπτουσία του ευρωπαϊκού πολιτικο-κοινωνικού μοντέλου: της ελευθερίας, της πολιτικής συμμετοχής, του κράτους δικαίου και της κοινωνικής δικαιοσύνης.

Μόνο μια τέτοια Ευρωπαϊκή Ενωση μπορεί να αποτελέσει, μακροπρόθεσμα, αποτελεσματικό αντίβαρο στις στρεβλώσεις και τις παρεκτροπές των παγκόσμιων αγορών και γενικότερα στην καταθλιπτική κυριαρχία των παγκόσμιων ιδιωτικών εξουσιών.

Εως τότε, όμως, κάθε προσπάθεια που κινείται προς την κατεύθυνση ενός τέτοιου αναπροσανατολισμού πρέπει να χαιρετίζεται και να ενθαρρύνεται, ακόμη και αν έμμεσα μόνον και εν δυνάμει μπορεί να ενταχθεί –ή έστω να αναχθεί– σε μια τέτοια προοπτική.

Υπό αυτή την έννοια, οι μηχανισμοί που οικοδομούνται σταδιακά στην Ευρωπαϊκή Ενωση, έστω και αποσπασματικά ή αντανακλαστικά, υπό την πίεση της αντιμετώπισης των παρενεργειών της οικονομικής κρίσης (και ιδίως της κατάρρευσης των πλέον ασθενών οικονομικά χωρών), συμβάλλουν, εκ του αποτελέσματος, στην οικοδόμηση μιας άλλης Ευρώπης, που είναι ίσως η μεγαλύτερη ελπίδα για την οριστική και πλήρη αποκατάσταση της προ πολλού διαταραχθείσης ισορροπίας μεταξύ αγοράς και πολιτικής.

*καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πότε θα έλθει η νέα κρίση;
Οταν το κομματικό υπερισχύει του δημόσιου συμφέροντος με μοναδική επιδίωξη την κυβερνητική εξουσία, με συνεχείς προεκλογικές παροχές και επιδόματα, αντί παραγωγικών επενδύσεων που θα δημιουργήσουν τις...
Πότε θα έλθει η νέα κρίση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα θύματα της «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»!
Ποιοι θα κληθούν να πληρώσουν το κόστος: α) των αντιρωσικών κυρώσεων;  β) των ελλείψεων σε ενέργεια των βορείων «εταίρων» μας στην ΕΕ; και γ) του προγράμματος μαμούθ για τον επανεξοπλισμό της Γερμανίας;
Τα θύματα της «ευρωπαϊκής αλληλεγγύης»!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εδώ που είμαστε…
Η είσοδος της Ελλάδας στον «σκληρό πυρήνα» της Ε.Ε. δεν ικανοποίησε κοινωνικές και οικονομικές προσδοκίες; Ή μήπως ικανοποίησε ορισμένες πλευρές, αλλά με μεγάλο κόστος για τις υπόλοιπες; Πώς αποκωδικοποιούμε,...
Εδώ που είμαστε…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αβάσταχτη υποκρισία των Eυρωπαίων ηγετών
Η Μέρκελ, ο Μακρόν και οι άλλοι συστημικοί ηγέτες όταν μιλούν κρύβουν το βασικό: η απειλή των λαϊκιστών υπάρχει διότι τους στηρίζουν και τους αποδέχονται εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίων, οι οποίοι αντιδρούν...
Η αβάσταχτη υποκρισία των Eυρωπαίων ηγετών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάγνωση της πολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη σήμερα
Η πολιτική αγωνία του Γιούργκεν Χάμπερμας για τις ιστορικές προοπτικές της Ευρώπης έχει αναγνωριστεί σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι πολίτες και οι πολιτικές ηγεσίες, αναγνωρίζουν στο πρόσωπό του τον πολίτη και τον...
Διάγνωση της πολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι τρεις παγκόσμιες κρίσεις και η ανάπτυξη
Ο δρόμος προς το μέλλον δεν είναι ανοιχτός, δεν θα χαραχθεί με τη νομοτελειακή συσσώρευση παραγωγικού δυναμικού και πλούτου, δεν περνάει από τη συνέχιση της παγκοσμιοποίησης, αλλά από τη δυνατότητα των εθνικών...
Οι τρεις παγκόσμιες κρίσεις και η ανάπτυξη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας