Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
O ΣΥΡΙΖΑ και η ανανέωση της Αριστεράς
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

O ΣΥΡΙΖΑ και η ανανέωση της Αριστεράς

  • A-
  • A+

Στην ελληνική πολιτική κοινωνία μετά τις κοινοβουλευτικές εκλογές της 25ης Ιανουαρίου του 2015 συντελούνται πολιτικές διαδικασίες, οι οποίες μπορούν να αναχθούν στο συνειδησιακό επίπεδο της κοινωνίας μας μόνο εάν προηγουμένως η ίδια η κοινωνία μπορεί να συγκροτηθεί τόσο ως κοινωνία πολιτών όσο και ως πολιτική κοινωνία.

Γνωρίζουμε όλοι μας ότι οι κοινωνίες στη σύγχρονη εποχή δεν είναι ομοιογενείς, αλλά συγκροτούνται σε πολλαπλά επίπεδα, τόσο συνειδησιακά όσο και ταξικά. Το ίδιο συμβαίνει και με την ελληνική κοινωνία, η οποία βρίσκεται σε βαθιά υπαρξιακή κρίση εδώ και μία δεκαετία (από τις κοινοβουλευτικές εκλογές του Οκτωβρίου του 2009).

Ας σημειωθεί ότι τότε διαπιστώθηκε σε επίπεδο πολιτικής συνείδησης πως το ελληνικό οικονομικό σύστημα δεν μπορεί να ανταποκριθεί ή να βρεθεί σε ομολογία με τα αντίστοιχα οικονομικά συστήματα των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Η συνείδηση της αναντιστοιχίας του ελληνικού οικονομικού συστήματος με τις ευρωπαϊκές οικονομίες ως μακροοικονομικό δεδομένο ήταν γνωστό μέγεθος στην πολιτική ηγετική ομάδα που ανέλαβε την πρωτοβουλία να επιδιώξει την ένταξη της Ελλάδας στην ευρωζώνη, δηλ. να αποκτήσει η ελληνική οικονομική αγορά άλλο νόμισμα απ’ αυτό που είχε στις ανταλλακτικές σχέσεις της (δηλ. τη δραχμή) σε μια φάση κατά την οποία το νόμισμα ως πράγμα (με τη φιλοσοφική έννοια του όρου) υφίσταται ριζικούς μετασχηματισμούς:

ο ριζικός μετασχηματισμός που γνωρίζει το νόμισμα στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα συνίσταται στο συμβάν ότι το ίδιο το νόμισμα καθίσταται εμπόρευμα. Δεν είναι πια μόνο μέσο ανταλλαγής, αλλά το ίδιο καθίσταται περιεχόμενο εμπορευματικών σχέσεων.

Από την άλλη τον Ιανουάριο του 2015, σε πολιτικό επίπεδο και στο πλαίσιο της αντιπροσωπευτικής σχέσης, η ανάδειξη του αριστερού κόμματος ΣΥΡΙΖΑ βάζει τέλος σε μια ολόκληρη κομματική διαδικασία, της οποίας η αφετηρία βρίσκεται στο τέλος του «εμφυλίου πολέμου».

Επειδή ως πολιτικός φιλόσοφος υποστηρίζω ότι οι κοινωνίες «κατασκευάζονται» πρωτίστως σε συνειδησιακό επίπεδο, διαπιστώνω λοιπόν ότι μετά τον πόλεμο οργανώθηκαν δομές και συστήματα των οποίων ο στόχος ήταν η εξόντωση στάσεων, ιδεών, αντιλήψεων, απόψεων και επιχειρημάτων.

Δεν θα πρέπει λοιπόν κανείς, ούτε ως πολίτης, ούτε ως πολιτικός, ούτε ως διανοούμενος, ούτε ως χειρώνακτας να νιώθει άβολα που δεν μπορεί να αναπτύξει τα επιχειρήματά του σε ένα πλαίσιο ελεύθερου και ανεξουσίαστου δημόσιου διαλόγου. Η Αριστερά κατά τη μεταπολεμική περίοδο ανέπτυξε πολιτική δράση, της οποία τα αποτελέσματα ήδη κρίνονται από την Ιστορία όπως συνηθίζουμε να λέμε.

Αμέσως μετά τον πόλεμο, κατά τη δεκαετία του ’50 έγινε αξιωματική αντιπολίτευση στο αστικό κοινοβουλευτικό καθεστώς. Υστερα, κατά τη δεκαετία του ’60 αντιπροσωπεύει την κοινωνική συνείδηση για τα αιτήματα της δημοκρατίας και της δικαιοσύνης. Η επτάχρονη δικτατορία των συνταγματαρχών (1967-1974) αποτελεί για την ελληνική Αριστερά τον «αριστοτελικό τόπο» για τον επαναπροσδιορισμό της στο ευρωπαϊκό πολιτικό γίγνεσθαι.

Μετά την «πτώση της χούντας» επικρατεί στην ελληνική πολιτική κοινωνία ο κοινοβουλευτικός δικομματισμός (Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ) επί σαράντα χρόνια (1974-2015) με κυρίαρχη δομή: η αντιπροσώπευση έχει αντικατασταθεί από την πελατεία.

Η ελληνική Αριστερά προσπαθεί με νύχια και με δόντια να είναι και δημοκρατική και φιλελεύθερη και να υιοθετεί σε όλους τους τόνους τις ιδέες και τις αξίες του πολιτικού διαφωτισμού, ενώ οι ίδιοι οι κυβερνώντες (δηλ. Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ) επί σαράντα χρόνια εξαπατούν τους πολίτες και την ελληνική κοινωνία. Συντηρούν το παρασιτικό κράτος, το οποίο θέλουν να εκσυγχρονίσουν. Δήθεν κάνουν εκσυγχρονισμούς και αλλαγές!

Δεν γνώρισα αριστερούς ηγέτες όπως ήταν ο Κύρκος, ο Φιλίνης, ο Παπαγιαννάκης, ο Κουβέλης και πολλοί άλλοι, οι οποίοι να μην έχουν σηκώσει το φορτίο της ανανέωσης της Αριστεράς στα χρόνια της πολιτικής και της κοινωνικής σκοτεινιάς. Στις ιστορικές στιγμές της ζωής μας (όχι της κοινωνίας μας), ας το καταλάβουμε, μόνο η Αριστερά ως ιστορική και κοινωνική συγκυρία μπορεί να βρει διέξοδο από την υπαρξιακή κρίση του ελληνικού λαού.

Το ερώτημα που θέτουν πολλοί αναγνώστες είναι λογικό: Γιατί η σημερινή Αριστερά με τον ΣΥΡΙΖΑ; Και η απάντηση είναι εξίσου απλή και κατηγορηματική: επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ ως Αριστερά έρχεται από πολύ μακριά, από την ελληνική πολιτική ιστορία του τόπου μας και μπορεί επιτέλους ως κυβερνητική εξουσία να επεξεργαστεί ένα «εθνικό αναπτυξιακό σχέδιο» όπως πρότεινε προσφάτως ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Γιάννης Δραγασάκης (βλ. εφημερίδα ΑΓΟΡΑ, 28 Μαΐου 2016).

Αυτό το σχέδιο ως κυβερνητικό πρόγραμμα διαγράφει τα επόμενα βήματα του ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνησης, αλλά ταυτόχρονα σκιαγραφεί τον ιδεολογικό ΣΥΡΙΖΑ στην ιστορικο-πολιτικο-κοινωνική συγκυρία του παρόντος. Επιτέλους είμαστε όλοι μας υποχρεωμένοι και αναγκασμένοι να αντιληφθούμε στο επίπεδο της συνείδησής μας ότι η Αριστερά υπάρχει ως υπόσταση, ως σχέδιο, ως ιδέα εντός των ιστορικών πραγματικοτήτων.

Ο ΣΥΡΙΖΑ κυβερνά ως ανανεωτική Αριστερά επιτέλους στις συνθήκες της οικονομικής, της κοινωνικής και της υπαρξιακής κρίσης. Και το σημαντικότερο των πραγμάτων: εφαρμόζει σ’ αυτή την ιστορική συγκυρία τις ιδέες της Αριστεράς. Το περιώνυμο πρόγραμμα της ανανέωσης της Αριστεράς γίνεται έπειτα από τόσα χρόνια πολιτική πραγματικότητα.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι τέσσερις σταθμοί!
Το χρονικό της «διεύρυνσης» ξεκινάει από τις 6 Δεκεμβρίου του 2008 με τη δολοφονία του Γρηγορόπουλου. Με αυθόρμητη μαζική τριήμερη εξέγερση που αιφνιδιάζει όσους πίστευαν ότι η ελληνική κοινωνία κοιμάται.
Οι τέσσερις σταθμοί!
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Από την αρχή I: Η κρίση»
Η συρρίκνωση ή και η κατά περιπτώσεις εξαφάνιση της δυνατότητας μετασχηματιστικών πολιτικών δεν αποτελούν μόνο πρόκληση για τα κυβερνητικά κόμματα της Αριστεράς και της λεγόμενης Κεντροαριστεράς αλλά και για...
«Από την αρχή I: Η κρίση»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σύντροφοι, πού πάμε την επόμενη μέρα;
Οι εκλογές τέλειωσαν, ο ΣΥΡΙΖΑ πέρασε στην αντιπολίτευση, χωρίς να ηττηθεί στρατηγικά, όπως επιθυμούσαν πολλοί, και ανοίγει ένας έντονος προβληματισμός για το μέλλον της Αριστεράς και προς τα πού πηγαίνουμε...
Σύντροφοι, πού πάμε την επόμενη μέρα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πες κάτι (κεντρο-)αριστερό, σύντροφε
Οι διαδοχικές απόπειρες ανασυγκρότησης της Κεντροαριστεράς περιορίστηκαν συχνά σε μια συζήτηση ανάμεσα σε κύκλους και προσωπικότητες παρά σε πραγματικούς κοινωνικούς χώρους.
Πες κάτι (κεντρο-)αριστερό, σύντροφε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τέλος εποχής;
Οταν τα τρία μεγαλύτερα κόμματα στην Ελλάδα συγκεντρώνουν άνω του 80% των ψήφων, αποδεχόμενα τη μνημονιακή «διευθέτηση», η συστημική σταθεροποίηση έχει, εν πολλοίς, επιτευχθεί, η νέα «κανονικότητα» είναι ήδη...
Τέλος εποχής;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λείπει ξεκάθαρα ένας τέτοιος οδηγός
Σε τέτοιες περιστάσεις, όταν δηλαδή ένα εκλογικό αποτέλεσμα είναι τόσο εκκωφαντικό, δεν χρειάζονται υπεκφυγές και περικοκλάδες. Δεν περίμενα επ΄ουδενί μία τέτοια διαφορά υπέρ του πρώτου κόμματος και οφείλω να...
Λείπει ξεκάθαρα ένας τέτοιος οδηγός

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας