Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η μοναξιά του συγγραφέα

Η μοναξιά του συγγραφέα

  • A-
  • A+

Για να γράφεις, πρέπει να κάνεις τα πάντα μόνος σου. Καταγράφοντας, πρώτα απ’ όλα, τα απαραίτητα: την εμπειρία, τη γνώση, τις ιδέες, το λεξιλόγιο και λίγη κουλτούρα, τη φαντασία, τον χρόνο κι ακόμη το κατάλληλο κλίμα.

Σε όποιον μιλά για τη μοναξιά και τις θυσίες ενός συγγραφέα, ο Μπουκόφσκι απαντά ότι η μοναξιά δεν υπάρχει. Δεν είναι αλήθεια ότι ένας συγγραφέας πρέπει να θυσιάζεται.

«Δεν υπάρχει θυσία στη δουλειά του συγγραφέα» λέει σε μια συνέντευξή του. «Κάποιος κλείνεται στο δωμάτιό του και διασκεδάζει, μια δωρεάν διασκέδαση. Σημαντικό είναι να ξεχάσει ότι γράφει, να ξεχάσει ότι είναι συγγραφέας, για να επιστρέψει στον εαυτό του, σ’ αυτό που πραγματικά είναι. Το γράψιμο δεν είναι θυσία».

«Τι είναι λοιπόν η μοναξιά;» αναρωτιέται ο Μίλαν Κούντερα στην «Τέχνη του μυθιστορήματος». «Ενα βάρος ασήκωτο, μια αγωνία, μια κατάρα, όπως θέλησαν να μας κάνουν να πιστέψουμε, ή αντίθετα η πιο πολύτιμη αξία, που διαρκώς καταπιέζεται από την πανταχού παρούσα συλλογικότητα;».

Γράφοντας, δεν είσαι ποτέ μόνος: ανάμεσα στην υποκειμενικότητα και την αντικειμενικότητα, έχεις συντροφιά τις λέξεις που μετατρέπονται σε ιδέες, πρόσωπα, αντικείμενα. Εχεις συνέταιρο τον κόσμο.

Λίγοι είναι αυτοί που ξέρουν να μένουν μόνοι και πολλοί είναι εκείνοι που θέλουν ν’ ακολουθήσουν το κοπάδι που χρησιμοποιεί τις ιδέες και τα προκατασκευασμένα προϊόντα. Προσπάθησε να διασώσεις την αποξένωσή σου, αν επιθυμείς, μαζί με την ελευθερία σου, και η συγγραφή να είναι δική σου: και ανεξάρτητα να επιλέγει τη συντροφιά των αναγνωστών της. Δεν είναι ειλικρινής όποιος καυχιέται ότι γράφει για τον εαυτό του.

Αυτό που ενθουσιάζει τον συγγραφέα είναι η ελευθερία να γράφει αυτό που αισθάνεται. Δεν κάθεται ν’ ασχοληθεί με ψιλοπράγματα, αλλά πηγαίνει κατ’ ευθείαν στην ουσία: εκστασιάζεται με το να ακονίζει τη λέξη με την οποία αρχίζει την πρώτη γραμμή, μετά την επόμενη∙ και τον γεμίζουν με ηδονή μια ζωντανή παράγραφος, μια φρέσκια σελίδα, καινούργια, γεμάτη ρυθμό, φωτιά, νόημα, παιχνίδι.

Η χαρά του να γράφει είναι ίδια μ’ εκείνη του αναγνώστη του. Γι’ αυτό του προξενούν πλήξη οι ξέπνοοι γραφιάδες και οι θλιβεροί συλλέκτες διαφημίσεων που τις θεωρούν βιβλιοκρισίες∙ εκείνοι που, μόλις βρεθούν έξω από το κέντρο της προσοχής, υποφέρουν από μοναξιά.

Τον αηδιάζουν οι ποιητές που δεν ξέρουν να γελούν και, κακομοίρηδες χωρίς ψυχή εγωιστές, συγκινούνται, υποφέρουν και πάσχουν μέχρι δακρύων όταν απαγγέλλουν τους στίχους τους, αλλά ουδέποτε τους στίχους των άλλων. Δεν είναι ποιητές εκείνοι που διαβάζουν μόνο τον εαυτό τους, όπως δεν μπορεί να είναι κάποιος φίλος όταν είναι μόνο για τον ίδιο.

Ο προφητικός Λεοπάρντι γράφει στις Σκέψεις του (ΧΧ): «Σας παρακαλώ, φτάνει πια με τις “απαγγελίες” ποίησης! Αυτό το βίτσιο, τόσο βάρβαρο και γελοίο, είναι αντίθετο προς την έννοια του λογικού πλάσματος, είναι πραγματικά μια αρρώστια του ανθρώπινου είδους».

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατμόπλοιον Αγγέλικα
Το αίτημα για ελευθερία και αξιοπρέπεια, που οδηγεί στην αυτονομία του ανθρώπινου προσώπου, ακόμα και στις πιο καταπιεστικές συνθήκες της πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, διατυπώνεται εύστοχα στο...
Ατμόπλοιον Αγγέλικα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο συγγραφέας στο επίκεντρο
Σύμφωνα με μερικούς (Σεντ-Μπεβ) η βιογραφία είναι πολύ σημαντική∙ για άλλους (Προυστ) το εγώ που γράφει είναι διαφορετικό από το εγώ που ζει. Κι ίσως αυτό ήθελε να πει ο Ρεμπό όταν έγραψε: Je est un autre....
Ο συγγραφέας στο επίκεντρο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι αόρατοι συγγραφείς
Για έναν συγγραφέα είναι πολύ σημαντική η θέση που καταλαμβάνει στα ράφια ενός βιβλιοπωλείου. Αν έχει αυτή τη θέση υπάρχει, αν δεν την έχει δεν υπάρχει. Εσύ, για παράδειγμα, δεν υπάρχεις. Σπάνια τυχαίνει ν’...
Οι αόρατοι συγγραφείς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και ανάγνωση
Το διάβασμα ως πάθος, επιθυμία αναζήτησης και ανακάλυψης, ως ευχαρίστηση να βρεις και να πειραματιστείς καινούργιες αισθήσεις και εντυπώσεις είναι, όχι λιγότερο από την ίδια τη ζωή, το γνωστικό ντεπόζιτο και...
Γραφή και ανάγνωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Παίγνιο μες στη Ρώμη»...
Τι είδους συζητήσεις θα μπορούσαν να προκληθούν με το βιβλίο των M. Hardt και Α. Negri: Empire; Ηδη, εδώ και μια δεκαετία, είχα θέσει μια σειρά ζητήματα για τον «αποκεντρωμένο και απεδαφικοποιημένο μηχανισμό»...
«Παίγνιο μες στη Ρώμη»...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τη «Μικρά Ασία» του Βλάση Αγτζίδη
Ο Αγτζίδης δίνει έντιμα και με επιτυχία αυτόν τον αέναο αγώνα κάθε σοβαρού ιστορικού. Πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο στην περίπτωσή του, γιατί το υλικό του ματώνει και η λέξη τραύμα είναι εντελώς κυριολεκτική με μια...
Για τη «Μικρά Ασία» του Βλάση Αγτζίδη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας