Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Γιατί δεν ξεκινά η αναθεώρηση του Συντάγματος;

Γιατί δεν ξεκινά η αναθεώρηση του Συντάγματος;

  • A-
  • A+

Για την αναθεώρηση του Συντάγματος τα τελευταία χρόνια έχουν ειπωθεί πολλά μεγάλα λόγια και έχουν δοθεί αντίστοιχες υποσχέσεις, πλην όμως χωρίς κανένα αντίκρισμα έως τώρα. Η ανακολουθία αυτή, μάλιστα, δεν βαρύνει μόνο την εκάστοτε κυβέρνηση, όπως νομίζουν οι περισσότεροι, αφού για να ξεκινήσει αυτή η διαδικασία απαιτείται απλώς πρόταση 50 βουλευτών.

Στη συνέχεια, βέβαια, συγκροτείται μια επιτροπή που εξειδικεύει τις προτεινόμενες για αναθεώρηση διατάξεις και με βάση τις προτάσεις της αποφασίζει η Ολομέλεια της Βουλής, σε δύο συνεδριάσεις που απέχουν μεταξύ τους έναν μήνα, με την ειδική πλειοψηφία των 3/5 του συνόλου των βουλευτών (180). Η επόμενη Βουλή, που είναι αναθεωρητική, αποφασίζει πλέον για το περιεχόμενο των εν λόγω διατάξεων με απόλυτη πλειοψηφία (151).

Ωστόσο το Σύνταγμα παρέχει και μια δεύτερη εναλλακτική δυνατότητα: αν στην πρώτη (διπλή) ψηφοφορία οι προτεινόμενες διατάξεις συγκεντρώσουν τουλάχιστον 151 βουλευτές, η αναθεώρηση μπορεί να προχωρήσει, αρκεί στην ψηφοφορία της επόμενης (αναθεωρητικής) Βουλής να επιτευχθεί (αντεστραμμένη) πλειοψηφία 3/5 (180).

Με βάση αυτά τα δεδομένα, η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος μπορεί ευχερώς να προέλθει και από την αντιπολίτευση, ακόμη και από την ελάσσονα, αν συγκεντρωθούν τουλάχιστον 50 υπογραφές για την έναρξη της σχετικής διαδικασίας.

Ως εκ τούτου, το ερώτημα είναι εύλογο: γιατί μετά το 2013, οπότε και συμπληρώθηκε η απαιτούμενη κατά το Σύνταγμα πενταετία από την προηγούμενη (κολοβή) αναθεώρηση του 2008, δεν αναλήφθηκε καμία σχετική πρωτοβουλία; Ειδικότερα:

Η κυβέρνηση Σαμαρά, για την οποία υποτίθεται ότι η αναθεώρηση ήταν θέμα υψίστης προτεραιότητας, δεν έκανε απολύτως τίποτε προς αυτήν την κατεύθυνση, εκτός από μια προσχηματική εξαγγελία που αποσκοπούσε στην αποτροπή των εκλογών (που τελικά προκάλεσε, κατά τρόπο θεσμικά τραυματικό, ο ΣΥΡΙΖΑ).

Αλλά και μετά τις εκλογές του Ιανουαρίου του 2015 η Ν.Δ. δεν έχει αναλάβει καμία συγκεκριμένη πρωτοβουλία, παρότι υπερκαλύπτει τον αριθμό των 50 βουλευτών.

Το ίδιο ισχύει φυσικά, αντιστρόφως, και για τον ΣΥΡΙΖΑ παρότι και στη δική του μεταρρυθμιστική ατζέντα η συνταγματική αναθεώρηση είναι ψηλά, με βάση τις διακηρύξεις και τις προεκλογικές εξαγγελίες του.

Τέλος, ούτε από τα μικρότερα κόμματα αλλά ούτε και από την πλευρά των βουλευτών, ανεξαρτήτως κομμάτων, δεν έχει γίνει κάποια πειστική κίνηση, παρότι επανειλημμένα έχουν γίνει αναφορές ή/και συζητήσεις για την αναθεώρηση του Συντάγματος.

Εν κατακλείδι, κανένα κόμμα δεν φαίνεται να έχει συγκεκριμένη, ολοκληρωμένη και πειστική συνταγματική πολιτική. Μιλούν για την αναθεώρηση του Συντάγματος, αλλά όταν φτάνει η ώρα των συγκεκριμένων πρωτοβουλιών είτε περί άλλα τυρβάζουν είτε σφυρίζουν αδιάφορα είτε πετούν την μπάλα στην εξέδρα…

Ολα αυτά δεν σημαίνουν βέβαια ότι η συνταγματική αναθεώρηση είναι πανάκεια που μπορεί να λύσει από μόνη της τα σοβαρά προβλήματα της χώρας. Αυτό είναι απλώς μια εύκολη υπεκφυγή των κομμάτων.

Ούτε ο περίφημος μετασχηματισμός του κράτους, τον οποίο κανείς δεν τόλμησε έως τώρα, αλλά ούτε και επί μέρους αλλαγές -όπως π.χ. αυτές που αφορούν το εκλογικό σύστημα ή την καταπολέμηση της πελατειακής συναλλαγής και του μαύρου χρήματος ή την αντιμετώπιση της διαπλοκής- χρειάζονται συνταγματική αναθεώρηση.

Παρά ταύτα, συναρτώνται προσχηματικά με αυτήν, στο πλαίσιο μιας τακτικής που την έχω ονομάσει περιπαικτικά «το στρίβειν διά του Συντάγματος», παραφράζοντας τη γνωστή ατάκα του ελληνικού κινηματογράφου…

Ωστόσο, όσο απορριπτέος είναι ο συνταγματικός μαξιμαλισμός (πολλώ δε μάλλον όταν συνδέεται με τον συνταγματικό λαϊκισμό, που προπαγανδίζει μεγαλόστομα «συντακτική συνέλευση» ερήμην του άρθρου 110 του Συντάγματος) άλλο τόσο απορριπτέα είναι και η υποτίμηση της συνταγματικής αναθεώρησης. Και τούτο για δύο λόγους:

Πρώτον, διότι, αν παρ’ ελπίδα υπάρξει μια γενναία συμφωνία των πολιτικών δυνάμεων, προς την κατεύθυνση της συνολικής ανάταξης του πολιτικού και διοικητικού συστήματος, η συνταγματική αναθεώρηση μπορεί να αποτελέσει το επιστέγασμα και συνάμα τη μέγιστη δυνατή θεσμική θωράκισή της.

Δεύτερον, διότι, ούτως ή άλλως, υπάρχουν αρκετές προβληματικές πτυχές του θεσμικού μας οικοδομήματος, που απαιτούν άμεσες και πρόσφορες συνταγματικές παρεμβάσεις.

Θα μπορούσα να αναφερθώ, ενδεικτικά, πέρα από την πανθομολογούμενη πλέον ανάγκη να επανεξεταστεί η ποινική ευθύνη των υπουργών, στην αλλαγή του τρόπου ανάδειξης της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και των Ανεξάρτητων Αρχών -για την οποία, κατά την άποψή μου, τον τελευταίο λόγο θα έπρεπε να έχει ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας- στη ρητή κατοχύρωση ουσιαστικού συνταγματικού ελέγχου των νόμων και των Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου, τόσο από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας όσο και από ένα επιτακτικά αναγκαίο, πλέον, Συνταγματικό Δικαστήριο, στην οριστική και αμοιβαία επωφελή αποσαφήνιση των σχέσεων Κράτους - Εκκλησίας (με αποεκκλησιαστικοποίηση του πρώτου και αποκρατικοποίηση της δεύτερης) και στην κατάργηση των άνευ περιεχομένου πλέον Περιφερειακών Διοικήσεων, με παράλληλη καθιέρωση φορολογικής αποκέντρωσης, υπέρ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Αν σε αυτά προστεθεί ένας λελογισμένος εμπλουτισμός του αντιπροσωπευτικού συστήματος με θεσμούς άμεσης λαϊκής συμμετοχής, σε συνδυασμό με την απαραίτητη, εν όψει των πρόσφατων δυσμενών συνεπειών της κρίσης, ενίσχυση του δεσμευτικού χαρακτήρα των κοινωνικών δικαιωμάτων, θα μπορούσαμε να έχουμε μια πολύ χρήσιμη συνταγματική αναθεώρηση, πέρα από μαξιμαλιστικές αλλά και από ισοπεδωτικές λογικές.

* καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακυρότητα και επανάληψη της ψηφοφορίας
Κατά τον Κανονισμό της Βουλής, η ψηφοφορία για θέματα ποινικής ευθύνης υπουργών είναι μυστική (άρθρο 155 παρ. 8). Ο βουλευτής προσέρχεται στην ψηφοδόχο (κάλπη) και ρίχνει το ψηφοδέλτιο της προτίμησής του...
Ακυρότητα και επανάληψη της ψηφοφορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λόγος καταγγελτικός και λόγος πειστικός
Αλήθεια, προβληματίστηκαν όσοι παρακολούθησαν τη συζήτηση στη Βουλή για την ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση; Σ’ αυτή τη συνεδρίαση χορτάσαμε από τον καταγγελτικό λόγο που διεγείρει τα ένστικτα, που επιβάλλει...
Λόγος καταγγελτικός και λόγος πειστικός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί αυτοκριτικής
Είναι προφανές ότι όλοι εκείνοι οι οποίοι μέχρι πρότινος στήριζαν δημοσίως απροκάλυπτα ή έμμεσα ή υπογείως τον ΣΥΡΙΖΑ, ευθύνονται σε διαφορετικό βεβαίως βαθμό για την άνδρωσή του, αλλά και για την κατάληξή...
Περί αυτοκριτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προ των ευθυνών τους οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ
Σε όλες, όμως, τις δημοσκοπήσεις παρατηρείται μεγάλη διαφορά στη συσπείρωση των ψηφοφόρων. Οι περισσότεροι που ψήφισαν Ν.Δ. στις εκλογές εκείνες θα την ξαναψηφίσουν στις επικείμενες εκλογές. Αντίθετα, στον...
Προ των ευθυνών τους οι ψηφοφόροι του ΣΥΡΙΖΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνεχίζουμε και θα τα καταφέρουμε…
Υπάρχουν τρία πράγματα που πρέπει να κάνουμε το επόμενο διάστημα: να υπερασπιστούμε τα επιτεύγματα της κυβέρνησης της Αριστεράς, να εξηγήσουμε το όραμά μας και να επιδιώξουμε τη διεύρυνση των δυνάμεων του...
Συνεχίζουμε και θα τα καταφέρουμε…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπάρχει αντικείμενο πολιτικής ενότητας στον ΣΥΡΙΖΑ;
Η κυβέρνηση έκανε μια πολύ δύσκολη επιλογή με την υπογραφή της νέας συμφωνίας, που εμπεριέχει, μεταξύ άλλων, αρκετά υφεσιακά μέτρα. Στόχος αυτής της συμφωνίας ήταν, και είναι, η διάσωση της χώρας και του λαού...
Υπάρχει αντικείμενο πολιτικής ενότητας στον ΣΥΡΙΖΑ;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας