Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ανθρωπος και πόλη

Ανθρωπος και πόλη

  • A-
  • A+

Στις πόλεις τού σήμερα, απεικονίζεται η ιστορία του ίδιου του ανθρώπου: μια ιστορία φανταστική, γεμάτη φόρμες, μύθους, τοπία, πρόσωπα σε διαφορετικούς ρόλους, μέσα από γενιές και χώρες που βρίσκονται πάνω στην τροχιά ενός τόξου, που οι συντεταγμένες του αποτελούν την «εικόνα».

Ετσι, μέσα από την πόλη-κοινωνία (άνθρωπος/περιβάλλον, άνθρωπος/ιστορία) που με τον άνθρωπο άλλαξε –και τον άλλαξε– και πάνω στα ίχνη των πρώτων αστικών κέντρων, η μνήμη προβάλλει το φιλμ με τις γεωμετρικές αναλογίες που χαρακτήρισαν διαφορετικούς χώρους, διαφορετικούς σχεδιασμούς του κόσμου, σύνθετους, σε όλο και μεγαλύτερη διαλεκτική σχέση μεταξύ τους: η ύλη που μετασχηματίζεται, η επικοινωνία που αλλοιώνεται, η πόλη που εξαφανίζεται και ο πλανήτης που μετατρέπεται σε ενιαίο οικολογικό σύστημα.

Ανάμεσα στο κακό και το καλό η απόσταση είναι ο άνθρωπος, ο άνθρωπος-πόλη, εσωστρεφής και δομικά αντιφατικός, πηγή φωτός αιρετικής φαντασίας μέσα στη σκιά του χλομού καθωσπρεπισμού, σε ένα μονοκεντρικό, στατικό σύστημα.

Παρ’ όλα αυτά, τα συστήματα είναι σε κρίση και η ιστορία δείχνει πως τίποτε δεν υποχρεώνει αληθινά τον άνθρωπο στην καταπίεση: η λύση βρίσκεται στην ιδέα που εμείς θέλουμε να έχουμε για τη ζωή. Χθες, ο «αλχημικός» άνθρωπος έψαχνε την ενέργεια με σκοπό να μετατρέψει την ύλη –και μ’ αυτή τον εαυτό του– στην προοπτική της τελειότητας.

Σήμερα, ο «επιστημονικός» άνθρωπος ελευθερώνει ενέργεια, κατακερματίζοντας τη δομή της ύλης: μια διαφορετική επιτάχυνση, μια ελικοειδής κίνηση. Δεν πρόκειται πλέον για έναν καινούργιο κρίκο στην αλυσίδα των γεγονότων και των αντιδράσεων. Πρόκειται για καινούργιες απελευθερώσεις, που ενεργοποιούν μια νέα και άγνωστη αλυσιδωτή αντίδραση.

Κάτι το αποφασιστικό και δύσκολο λοιπόν συνέβη: από τον άνθρωπο-πόλη αφαιρέθηκε, σχεδόν, το παρόν και δόθηκε, αντίθετα, το άγνωστο. Ομως, η καινούργια και διαφορετική μέρα που αρχίζει –ή τελειώνει– και παρουσιάζεται άγνωστη στον άνθρωπο, στην πραγματικότητα δεν είναι άλλη από μια νέα, διαφορετική ανάγνωση.

Ο άνθρωπος επί χιλιετίες υπήρξε αντικείμενο ανάγνωσης, μια παθητική σελίδα. Σήμερα, πρέπει να επιλέξει ο ίδιος την ύπαρξή του. Το βιβλίο του ανθρώπου κινείται, είναι ζωντανό και διαβάζεται στον καθρέφτη.

Σχεδιασμός του πολυσύνθετου, σχεδιασμός του εναλλασσόμενου: σ’ αυτή τη γοητευτική αντινομία απογυμνώνεται η ταυτότητα προβλημάτων και εμπνεύσεων ανάμεσα στον πολιτισμό και την επιστήμη. Αρα για να «σχεδιάσουμε σε βάθος» πρέπει να ανακαλύψουμε, στην όλο και μεγαλύτερη αλλαγή, τι άλλαξε και τι δεν άλλαξε στον άνθρωπο-πόλη. Και το πρόβλημα γίνεται πάλι ένα πρόβλημα επικοινωνίας.

Βέβαια, το σύστημα εξουσίας ευνοεί αυτή τη μη επικοινωνία, αυτή την επικάλυψη του χάους της πολυσημίας με το επικοινωνιακό πνεύμα: έτσι, η επιστήμη καταλήγει σε καταναλωτική τεχνολογία και ο πολιτισμός σε εμπόρευμα.

Η ιστορία του ανθρώπου είναι γεμάτη από άλυτα και ημιτελή προβλήματα, που δεν μπορούν να αποξενωθούν από εκείνα του πολιτισμού και της επιστήμης. Αν όμως στο παγκόσμιο feedback, οι συνθήκες του κόσμου που αλλάζει τον «αλλάζουν», «αν», τότε υπάρχει ελπίδα στο κατώφλι μιας μελλοντικής πραγματικότητας.

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δικαίωμα στη μελαγχολία και την αγκαλιά
Ζούμε σε ένα κομμάτι του κόσμου όπου δεν υπάρχει θέση για τίποτε άλλο έξω από την ευτυχία, τα νιάτα, την ομορφιά και την υγεία. Δεν μας επιτρέπεται να γεράσουμε, να παχύνουμε, να έχουμε τις μαύρες μας.
Το δικαίωμα στη μελαγχολία και την αγκαλιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πρόβλημα της «Αριστείας»
Ομολογώ ότι δεν θυμάμαι πότε ακριβώς άρχισα να ενοχλούμαι από τα «μικρά και ανούσια» της καθημερινότητάς μας. Αποφασίσαμε να παρακολουθήσουμε, στο Ηρώδειο, την παράσταση «Πέρσαι» του Αισχύλου. Μετά το τέλος...
Το πρόβλημα της «Αριστείας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιητικότητα. Δυστυχώς, μετακομίσαμε
Ημέρα ποίησης σήμερα. Καιρός να μιλήσουμε για την ποιητικότητα στις κοινωνικές σχέσεις. Για την ευγένεια. Για τον σεβασμό των πόλεων. Για την ασχήμια που μας περιζώνει. Για την αισιοδοξία. Για την ελπίδα που...
Ποιητικότητα. Δυστυχώς, μετακομίσαμε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κάθε θεωρία συνωμοσίας δεν πρέπει να «μολύνει» την κριτική σκέψη
Όσον αφορά στον κορονοϊό και στο τι τον δημιούργησε, είναι σίγουρο πως υπάρχουν σημαντικότερα ερωτήματα που πρέπει να μας απασχολούν σε ενεστώτα χρόνο.
Η κάθε θεωρία συνωμοσίας δεν πρέπει να «μολύνει» την κριτική σκέψη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
«Πηγαίνετε, βγείτε έξω. Τα τελευταία λόγια είναι για τους ανόητους που δεν έχουν πει αρκετά» (Καρλ Μαρξ) Nα που έσπασε η δικτατορία της...
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι, μάσκες και κατσαρίδες
Μόνος στο σπίτι, ή έστω με λίγους γύρω σου, μπορείς να οργανώνεις τις σκέψεις σου αρτιότερα, χωρίς παράπλευρες απώλειες, που συνήθως προκαλούνται από παράπλευρες δράσεις ή παράπλευρα ακούσματα. Μονήρεις...
Ανθρωποι, μάσκες και κατσαρίδες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας