Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μετά την Αριστερά, τι;
PHASMA/M.KARAGIANNIS

Μετά την Αριστερά, τι;

  • A-
  • A+

Η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα και ιδίως η κοινωνία χειροτερεύει κάθε μέρα και πιο πολύ. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝ.ΕΛΛ. έπειτα από έναν χρόνο διακυβέρνησης αποδείχτηκε και αποδεικνύεται ανίκανη να χειριστεί τα μεγάλα προβλήματα που κληρονόμησε, καθώς και αυτά που δημιουργούνται ή που δημιουργεί η ίδια.

Ολα είναι μπλοκαρισμένα χωρίς κάποια προοπτική αισιοδοξίας: ασφαλιστικό, φορολογικό, προσφυγικό, μεταναστευτικό, αξιολογήσεις των δανειστών, χρέος, στασιμότητα της οικονομίας και της παραγωγής, ανεργία, φτώχεια.

Η χώρα βρίσκεται ήδη εκτός αγορών, ενώ οι άλλες ομοιοπαθείς χώρες βγαίνουν στις αγορές. Κινδυνεύει επίσης να εξοριστεί από τη ζώνη Σένγκεν και από την Ευρώπη, με χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες εγκλωβισμένους στο εσωτερικό της, και να επιστρέψει έτσι στη βαλκάνια ανατολίτικη μοναξιά της, υποταγμένη στον επαρχιώτικο εθνικισμό και στην οπισθοδρομική βυζαντινή Ορθοδοξία, με κατοίκους δέσμιους στον ναρκισσισμό της παρακμιακής ιδιαιτερότητας και «αποστεωμένους οστεοφύλακες των τρισχιλιετών προγόνων».

Η κυβερνητική Αριστερά βρίσκεται σε αδιέξοδο, ενώ οι διανοούμενοί της, γοητευμένοι από τα οφέλη και τα προνόμια της εξουσίας, κατάντησαν βαστάζοι της κομματικής και κυβερνητικής γραφειοκρατίας. Ταυτοχρόνως, προσπαθώντας αυτοί να βρουν νέα αφηγήματα, ψελλίζουν παλαιά ιδεολογικά σχήματα («σοσιαλισμός») ή χρησιμοποιούν έννοιες που ήλθαν στο προσκήνιο μετά το κίνημα των πλατειών το 2011 («άμεση δημοκρατία»). Ομως οι έννοιες αυτές ούτε εξηγούνται, ούτε και μπορούν να εξηγηθούν πειστικά. Κατ’ αρχάς ο «σοσιαλισμός» έχει αποτύχει, όπως έχει δείξει η Ιστορία, και δεν ελκύει πια κανέναν.

Οσον αφορά την «άμεση δημοκρατία», οι χρήσεις της από τους διανοούμενους της Αριστεράς είναι μετέωρες, αφυδατωμένες από το ουσιαστικό της περιεχόμενο, δεν έχουν καμία σχέση με το πρόταγμα της άμεσης δημοκρατίας, όπως αυτό εμφανίστηκε στις πλατείες και παλαιότερα ή όπως αναλύθηκε από φιλοσόφους σαν τον Κορνήλιο Καστοριάδη. Αμεση δημοκρατία σημαίνει άσκηση εξουσίας άμεσα από τους πολίτες, με συνελεύσεις, χωρίς κόμματα και αντιπροσώπους.

Η Αριστερά, κάθε είδους Αριστερά, έχει διαταραγμένη σχέση με τη δημοκρατία και με την πραγματικότητα. Το ίδιο ισχύει τόσο για τον μαρξισμό, τον οποίο η Αριστερά επικαλείται, όσο και για τους αριστερούς διανοούμενους από τους οποίους αυτή εμπνέεται - Αλτουσέρ, Μπαντιού, Ζίζεκ, Μπαλιμπάρ.

Ενώπιον αυτού του αδιεξόδου τρεις δρόμοι ανοίγονται για την κοινωνία. Ο πρώτος είναι αυτή να επιστρέψει στη Ν.Δ. του Μητσοτάκη. Ομως αυτό οδηγεί, όπως οδήγησε, σε αδιέξοδα, διότι η Δεξιά ευθύνεται μαζί με το Κέντρο για τη χρεοκοπία και συνεπώς είναι ανίκανη για κάτι καλύτερο.

Επίσης, οι συζητήσεις και οι ζυμώσεις για αναβίωση παλαιών αποτυχημένων σχημάτων («κεντροδεξιά», «κεντροαριστερά», «σοσιαλδημοκρατία») δημιουργούν αποπροσανατολισμό και σύγχυση. Ολα τα κόμματα είναι ανίκανα, αρχηγικά, χωρίς αρχές και σοβαρά προγράμματα, χωρίς εσωτερικό διάλογο και έλεγχο από τη βάση, έχοντας ως μοναδικό σκοπό την κατάληψη της εξουσίας, τη διατήρησή της και τη χρησιμοποίησή της για προσωπικά και κομματικά οφέλη.

Ο δεύτερος δρόμος είναι η κοινωνία να μετακομίσει, έστω σε μικρό ποσοστό, σε κόμματα τύπου ΛΑ.Ε., ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ΚΚΕ. Αυτός ο δρόμος επίσης θα ανακυκλώσει τα αδιέξοδα, αφού πρόσωπα σαν τον Λαφαζάνη, την Κωνσταντοπούλου ή τον Βαρουφάκη αποδείχτηκαν ανεπαρκέστατα και δέσμια των ιδεολογικών αγκυλώσεων ή των προσωπικών ελαττωμάτων, επιρρεπή στον αριστερίστικο λαϊκισμό, στην ανευθυνότητα και στην εύκολη αντιμνημονιακή ρητορεία. Δεν έχουν τίποτε ουσιαστικό και εποικοδομητικό να προτείνουν ούτε η ΑΝΤΑΡΣΥΑ και το σταλινικό ΚΚΕ.

Μένει λοιπόν ο τρίτος δρόμος, που είναι η μόνη δυνατότητα εξόδου από τη χρεοκοπία: η είσοδος του κοινωνικού πλήθους στον δημόσιο χώρο με στόχο και απαίτηση την αλλαγή του αποτυχημένου πολιτικού συστήματος προς την κατεύθυνση της πραγματικής δημοκρατίας. Προς τον δρόμο αυτόν οδηγούν κάποια μονοπάτια.

Πρώτον, η ανάγκη απεγκλωβισμού από το ολιγαρχικό κομματοκρατικό σύστημα, διότι αυτό αφενός ευθύνεται για τη χρεοκοπία και αφετέρου απέτυχε παταγωδώς να οδηγήσει σε βιώσιμη διέξοδο.

Δεύτερον, η συνεχώς αυξανόμενη απαξίωση της κομματοκρατίας από τους ψηφοφόρους, όπως εκφράστηκε με τη μεγάλη, πρωτοφανή αποχή στις τελευταίες εκλογές (45%). Η αποχή από την παθητική στάση μπορεί να εκφραστεί ενεργητικά με πρωτοβουλίες αυτοοργάνωσης, συνελεύσεις σε συνοικίες, χωριά, τόπους εργασίας, πανεπιστήμια.

Τρίτον, η αύξουσα επιθυμία σημαντικού μέρους της κοινωνίας για δημοκρατία, για συμμετοχή στη λήψη των αποφάσεων και στη θέσπιση των νόμων, όπως εκδηλώθηκε κυρίως στο κίνημα του 2011 με τις Λαϊκές Συνελεύσεις στην πλατεία Συντάγματος και στις άλλες πλατείες, που είχαν στόχο την αλλαγή του πολιτικού συστήματος και την άμεση δημοκρατία. Στην ίδια τάση εντάσσονται και τα μετέπειτα εγχειρήματα για συνεταιρισμούς, αυτοδιαχείριση και συνεργατική οικονομία.

Η επιθυμία αυτοκυβέρνησης εκδηλώθηκε και σε άλλες χώρες, οδήγησε δε σε κινήματα αυτοκαθορισμού, διεκδίκησης δημοσίων χώρων και δημοκρατίας, που έχουν αφήσει ισχυρό αποτύπωμα και πολιτική παρακαταθήκη: Ζαπατίστας στο Μεξικό, κινήματα στη Λατινική Αμερική, «αραβική άνοιξη», Occupy Wall Street στις ΗΠΑ, κίνημα για πραγματική δημοκρατία στην Ισπανία, εξεγέρσεις στην Τουρκία, αυτοδιευθυνόμενος συνομοσπονδισμός των Κούρδων.

Ταυτοχρόνως, παρατηρείται ένα ανοδικό ενδιαφέρον για στοχαστές που αφενός έρχονται σε ρήξη με το ολιγαρχικό κομματοκρατικό σύστημα, με την αποτυχημένη μαρξική θεωρία και τις «σοσιαλιστικές» εφαρμογές της, αφετέρου προτείνουν μορφές αυτοδιακυβέρνησης, στηριζόμενες στην αυτοοργάνωση του κοινωνικού πλήθους και στην δημοκρατική αυτονομία. Τέτοιοι στοχαστές είναι η Αρεντ, ο Καστοριάδης και ο ύστερος Μπούκτσιν, ο οποίος μετά το 1995 διέκοψε με τον αδιέξοδο και εξωπραγματικό αναρχισμό.

* διδάκτωρ Φιλοσοφίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμέτωποι με τα όρια των πεποιθήσεων της Αριστεράς
Η κοινωνία ξέρει ότι η τωρινή διαπραγμάτευση είναι μια μάχη αποτροπής της ολοκληρωτικής κατάρρευσης. Και είναι, δικαιολογημένα, αμφίθυμη. Καταλαβαίνει –με τον δικό της τρόπο– ότι η έξοδος από την έρημο της...
Η κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ αντιμέτωποι με τα όρια των πεποιθήσεων της Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να μην περάσουν τα μέτρα εξόντωσης της φτωχομεσαίας αγροτιάς!
Από τον Εβρο μέχρι την Κρήτη, στον Προμαχώνα, στα Τέμπη, στη Θεσσαλονίκη, στη Νίκαια, στη Γυρτώνη, στη Ροδόπη, στα Κερδύλλια και σ’ όλη την Ελλάδα οι αγρότες ξεσηκώνονται ενάντια στη μνημονιακή πολιτική που...
Να μην περάσουν τα μέτρα εξόντωσης της φτωχομεσαίας αγροτιάς!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Iδεολογική μετάλλαξη της «κυβερνώσας Αριστεράς»;
Η σύνθεση της επιτροπής αντανακλά μια πρωτόγνωρη ρευστοποίηση των γνωστών κομματικών και πολιτικοϊδεολογικών διαχωριστικών γραμμών. Ο «συνωστισμός» όσο και το ταξικό και πολιτικό φορτίο των ιδεών τους...
Iδεολογική μετάλλαξη της «κυβερνώσας Αριστεράς»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κριτική στον λαϊκισμό
Η εφαρμογή του τρίτου μνημονίου χωρίς κλαψουρίσματα, ή παραίτηση. Κοντολογίς, σύμφωνα με τον αντιπολιτευτικό λόγο, η έννοια της κυβερνώσας Αριστεράς έχει αποδειχτεί αθεράπευτα αντιφατική εφόσον οι δύο όροι που...
Η κριτική στον λαϊκισμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περίσσεψαν οι αβανιάρηδες*
Οι όψιμοι περιγελαστήδες επιχαίρουν: «Καλώς ήλθατε στο ρεαλισμό»! Και «ρεαλισμό» ονομάζουν τη δική τους εθελοδουλεία, το συμβιβασμό χωρίς μάχη. Μέχρι τώρα, τα μνημόνια ήσαν «καλά και άγια» και ... «αν δεν...
Περίσσεψαν οι αβανιάρηδες*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα κόμματα της Αριστεράς δεν είναι περιορισμένης ευθύνης
Με τη στρατηγική της υπερχρέωσης να προδιαγράφει τα όρια της κρατικής πολιτικής και των όποιων ελιγμών εντός Μνημονίου, με τη Βουλή να μετατρέπεται σε θυγατρική του Εurogroup, οι δημοκρατικές διαδικασίες σε...
Τα κόμματα της Αριστεράς δεν είναι περιορισμένης ευθύνης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας