• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.2°C / 21.2°C
    1 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.1°C / 15.3°C
    4 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.0°C / 18.3°C
    1 BF
    68%
  • Ιωάννινα
    Ασθενής ομίχλη
    14°C 13.9°C / 14.2°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 15.2°C
    4 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.5°C / 14.9°C
    1 BF
    79%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 11.7°C
    5 BF
    81%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 17.9°C
    1 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    19°C 16.8°C / 21.4°C
    3 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 11.9°C / 14.9°C
    0 BF
    94%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.7°C / 20.7°C
    0 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 14.6°C / 17.7°C
    2 BF
    88%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    76%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 13.5°C / 15.6°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 14.8°C / 20.8°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.4°C / 21.4°C
    2 BF
    79%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.3°C / 19.2°C
    1 BF
    89%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.2°C / 15.4°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    87%

«Η ιδιοκτησία είναι κλοπή» (*)

  • A-
  • A+

Αυτό που μου ανήκει με κάνει αυτό που είμαι, με δημιουργεί. Είναι δηλαδή ένα φαινόμενο σημαντικής σημασίας που το νόημα της λέξης «ιδιοκτησία» διατρέχεται από μια ριζική αντίθεση: το ότι υπάρχει μια ριζική αβεβαιότητα πάνω στο τι μου είναι περισσότερο αυθεντικά δικό μου.

Για το κυρίαρχο μοντέλο, οι ιδιοκτησίες μου είναι κατά κύριο λόγο τα αγαθά που έχω. Αυτά τα αγαθά είναι εμπορεύματα που μπορούν να ανταλλαγούν με άλλα και να περάσουν στην ιδιοκτησία κάποιου άλλου∙ αυτά που είναι δικά μου σήμερα μπορεί αύριο να μην είναι πια στην κυριότητά μου.

Κι αυτά είναι αντικείμενα κατανάλωσης∙ κι αν δεν τα παραχωρήσω σε άλλους, μοιραία αργά ή γρήγορα θα έχουν καταναλωθεί και θα πάψουν να υπάρχουν.

Τελικά, ό,τι είναι δικό μου είναι φευγαλέο, εφήμερο, παροδικό, σύμφωνα με μια αντίληψη της ύπαρξής μου που καταλήγει στη λειτουργία ενός κιβωτίου που περιέχει στοιβαγμένα αντικείμενα, ανεξάρτητα και αδιάφορα το ένα με το άλλο.

Σε ισορροπία με την παραπάνω αντίληψη, η «ιδιοκτησία» αναφέρεται και σε όλα τα χαρακτηριστικά μου. Είναι, τότε, ιδιοκτησία μου να έχω ένα κάποιο ύψος και ένα κάποιο βάρος, να είμαι Ελληνας και παντρεμένος, να είμαι ανθρώπινος και ελεύθερος. Αυτά τα χαρακτηριστικά θα μπορούν να προβληθούν σε μια οθόνη, που στο ένα άκρο θα ξεθωριάζει στις «ιδιότητες» που εμφανίζονται στην πρώτη έννοια.

Για παράδειγμα, το παρουσιαστικό μου μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αντικείμενο κατανάλωσης: μπορώ να αγοράσω μια καινούργια μύτη, όπως ένα καινούργιο αυτοκίνητο. Το ίδιο ισχύει για την ιθαγένειά μου και για την οικογενειακή μου κατάσταση: αν έχω αρκετά χρήματα, θα έχω στη διάθεσή μου μια μεγάλη ποικιλία εναλλακτικών λύσεων.

Οι ιδιότητές μου είναι για μένα τα χαρακτηριστικά που ανήκουν στην ύπαρξή μου. Πρόκειται δηλαδή για χαρακτηριστικά απολύτως αναντικατάστατα και ταυτόχρονα τέτοια που δεν μπορούν να θεωρηθούν δεδομένα. Πράγμα που σημαίνει ότι η ελευθερία μου είναι μια σημαντική ιδιότητα, και γι’ αυτό είμαι προσηλωμένος σε ένα πεπρωμένο ελευθερίας∙ αλλά είναι ένα πεπρωμένο που μπορώ να προδώσω και για το οποίο πρέπει να παλέψω.

Ολες τις άλλες ιδιότητες τις βλέπουμε απλωμένες στην ίδια προηγούμενη οθόνη, αλλά αυτή τη φορά φωτισμένες από την αντίθετη πλευρά: ένα αντικείμενο, για παράδειγμα, θα είναι ακόμη περισσότερο δικό μου, όσο περισσότερο θα αντανακλά στα πνευματικά ανοίγματα και στην εμπιστοσύνη στην οποία υπόκειται η φύση μου, το υποκείμενό μου.

Το αντικείμενο που είναι ευκαιρία μιας δωρεάς θα είναι ακόμη πιο δικό μου από κάτι που κάποτε απέκτησα, και γενικά θα είναι δικό μου, όσο φέρνει μαζί του τα ίχνη μιας σχέσης φιλίας, σχέσης που θα μείνει στη μνήμη μου ακόμη κι όταν το αντικείμενο δεν θα υπάρχει πια.

(*) Pierre-Joseph Proudhon (1809-1865). «Αν έπρεπε να απαντήσω στο ερώτημα “Τι είναι δουλεία;” κι αν επρόκειτο να απαντήσω μονολεκτικά με τη λέξη “έγκλημα”, θα με καταλάβαιναν αμέσως όλοι.

Δε θα χρειαζόταν να χρησιμοποιήσω μια μακροσκελή επιχειρηματολογία για να δείξω πως η εξουσία να στερείς από έναν άνθρωπο τις σκέψεις του, τη βούλησή του και την προσωπικότητά του είναι μια δύναμη ζωής και θανάτου κι ότι το να υποδουλώνεις έναν άνθρωπο είναι σαν να τον δολοφονείς.

Γιατί τότε στο ερώτημα “Τι είναι ιδιοκτησία;” να μην μπορώ να απαντήσω παρομοίως με τη λέξη “κλοπή” δίχως να είμαι σίγουρος πως θα με παρεξηγήσουν, παρ’ όλο που η δεύτερη πρόταση αποτελεί απλώς μια παραλλαγή της πρώτης»; Περί ιδιοκτησίας (1840).

** ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απλότητα
Η πιο σαγηνευτική στρατηγική με την οποία το μοντέλο της αγοράς διαχέει την ολέθρια επιρροή της είναι να προσκαλεί τα θύματά της (και κυρίως τα πιο ευάλωτα: νήπια, εφήβους, νοικοκυρές, συνταξιούχους, ανέργους)...
Απλότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σκέψη του Σαμίρ Αμίν για το μέλλον του κόσμου
«Ο καπιταλισμός έχει γίνει βάρβαρος∙ ζητάει ανθρωποθυσίες. Είναι απαραίτητο, όσο ποτέ άλλοτε, να αντικατασταθεί από άλλες λογικές ανάπτυξης, με ανώτερο ορθολογισμό». Αυτό ήταν ένα έμμονο αίτημα του Σαμίρ Αμίν,...
Η σκέψη του Σαμίρ Αμίν για το μέλλον του κόσμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μύγα, το «μέλι» και ο τεχνοκρατισμός
Μέσω ενός τεχνοκρατικά δομημένου εργαλειακού ορθολογισμού, ο πάντα εγωιστής και άπληστος για πλούτο, δύναμη και εξουσία άνθρωπος έχει εξαπολύσει, με το τούρμπο όχημα της τεχνοεπιστήμης, έναν καταναλωτικά και...
Η μύγα, το «μέλι» και ο τεχνοκρατισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Ο θάνατος δεν είναι τίποτα»
Για τον θάνατο, αναπόσπαστο φαινόμενο της ζωής, έχουν διατυπώσει σκέψεις όλοι οι άνθρωποι, σε κάθε εποχή και τοποθεσία του πλανήτη, από τον απλό πολίτη έως τον Αϊνστάιν. Το ποίημα «Ο θάνατος δεν είναι τίποτα»,...
«Ο θάνατος δεν είναι τίποτα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κύκλος!
Ο ετήσιος κύκλος γέννησης-θανάτου των θεών ήταν καθαρτήριος και σωτήριος. Ολα τα δεινά, όλες οι συμφορές, όλες οι κρίσεις ακυρώνονταν με τον μηδενισμό του ιστορικού χρόνου που έκλεινε με τον θάνατο του Θεού...
Ο κύκλος!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διάλογος–δρόμος προς την αλήθεια. Κανόνες
Υποθέτουμε ότι ο συνομιλητής μας αναζητά την αλήθεια όπως κι εμείς. Δεν επιτρέπουμε στον Αλλον αυτό να το αμφισβητήσει και να μας ευτελίσει. Δεν μπαίνουμε σε διάλογο με κάποιον που η «άποψή» του είναι...
Διάλογος–δρόμος προς την αλήθεια. Κανόνες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας