• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.6°C / 22.4°C
    1 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.1°C / 15.6°C
    2 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.8°C
    3 BF
    87%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 16.4°C
    0 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 16.9°C / 18.0°C
    1 BF
    94%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 12.5°C / 15.9°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 11.4°C / 13.5°C
    3 BF
    71%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 18.5°C
    2 BF
    92%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 18.8°C / 23.8°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 19.4°C
    4 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.1°C / 19.6°C
    1 BF
    82%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 16.9°C
    0 BF
    94%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.5°C / 14.9°C
    0 BF
    82%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.5°C / 15.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 23.8°C
    2 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 17.1°C / 22.7°C
    0 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 17.3°C
    1 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.7°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    82%

«Είναι το απλό που είναι δύσκολο να γίνει» (*)

  • A-
  • A+

Η πιο γοητευτική στρατηγική με την οποία το μοντέλο της αγοράς διαχέει την επικίνδυνη επιρροή του είναι εκείνη που προσκαλεί τα θύματά του (και κυρίως τα πιο αδύναμα: μικρά παιδιά, έφηβους, νοικοκυρές, συνταξιούχους, ανέργους) να αφεθούν στη μοίρα τους, να ακολουθήσουν τη διαδρομή της μικρότερης αντίστασης, να αποποιηθούν τη μοναδική αξία που μπορεί να θεμελιώσει την ελευθερία.

Το μοντέλο αυτό προτείνει ως θαυμαστά και μιμητικά παραδείγματα πρόσωπα χωρίς κάποια κουλτούρα ή ταλέντο, που αποκτούν εύκολη και ρηχή διασημότητα για το απλό γεγονός ότι παρουσιάζονται στο κοινό∙ και μέσα από αυτή δηλώνουν ότι δεν αξίζει τον κόπο να προσπαθήσεις και πολύ γιατί αυτό που μετράει στη ζωή, η επιτυχία και το χρήμα, πέφτουν σαν μάννα από τον ουρανό, χωρίς καμιά προσπάθεια απ’ τη μεριά τους.

Ο μύθος της ευκολίας (που είναι εξάλλου παραπλανητικός, γιατί οι τυχεροί είναι λίγοι∙ οι υπόλοιποι παραμένουν καθηλωμένοι στη μιζέρια τους) είναι για μας ένας επικίνδυνος εχθρός: προκαλεί ασφυξία και αποσυντονίζει την ανθρωπιά μας, κάνοντάς μας άτομα κενά, έρμαια (κι αυτό δεν είναι μια οφθαλμαπάτη, αλλά ο σκοπός ολόκληρης της επιχείρησης) στις «καταναλωτικές συμβουλές».

Και για ν’ αντισταθούμε σε όλα αυτά, είναι απαραίτητο να υπογραμμίσουμε την άλλη πλευρά του νομίσματος: τις απεγνωσμένες όσο και περιττές περιπλοκές στις οποίες βρισκόμαστε μόλις προσπαθούμε να εκδηλώσουμε έναν ελάχιστο έλεγχο πάνω στο πεπρωμένο μας∙ τους δαιδαλώδεις γραφειοκρατικούς, τεχνικούς και επαγγελματικούς λαβυρίνθους στους οποίους εκτρέπονται (και εξαφανίζονται) οι νόμιμες ανάγκες μας για λύτρωση ή για αναζήτηση δικαιολογίας.

Στο πνεύμα των λόγων του Μπρεχτ «είναι το απλό που είναι δύσκολο να γίνει», εμείς έχουμε σε αντιπαράθεση την ευκολία με την απλότητα.

Η πρώτη πραγματοποιείται κάνοντας «ότι να ’ναι»∙ η δεύτερη αντίθετα είναι το αποτέλεσμα (ποτέ οριστικό) της συνεχούς και κοπιαστικής προσπάθειας να αρθρώσεις την ελευθερία σου, με την ταυτοποίηση, με αυξάνουσα ακρίβεια, των διάφορων μορφών που τις προσδίδουν ουσία και περιεχόμενο, εμβαθύνοντας την προσφορά της καθεμιάς, διαγράφοντας τις επικαλύψεις και με αυτόν τον τρόπο μεταμορφώνοντας σταδιακά συγκεχυμένες φωνασκίες ανάμεσα σε «καθαρά και διακεκριμένα» άτομα.

Σ’ αυτή την απλότητα ως τρόπο ζωής αντιστοιχεί μια εκφραστική απλότητα που τείνει να πραγματοποιήσει μια αυθεντική επικοινωνία, δηλαδή να ξαναδεί αυτά που είπαμε παραπάνω: να δώσει έμφαση στη δομή, να αποκλείσει τους άσκοπους πειραματισμούς, να ορίσει και πάλι με τρόπο πιο συνειδητό τους στόχους.

Και συχνά, ως επακόλουθο, να μειώσει τον αριθμό των λέξεων που χρησιμοποιούνται, επιλέγοντας με προσοχή εκείνες που μπορούν αληθινά να φωτίσουν τη διαδρομή και αποκλείοντας χωρίς οίκτο εκείνες που δημιουργούν μόνον αμηχανία.

Κι εδώ οι εχθροί είναι οι ίδιοι: από τη μια η αθλιότητα όσων προσκαλούν στον πιο στυγνό πολιτισμικό και ηθικό αναλφαβητισμό και από την άλλη η αλαζονεία των δήθεν διανοουμένων που υιοθετούν την τύφλωσή τους ως υπογραφή τους και την αποστασιοποίηση που τους επιτρέπει να καθορίσουν για το «πόπολο» ένα status symbol.

(*) «Εγκώμιο στον κομμουνισμό», 1931

*ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απλότητα
Η πιο σαγηνευτική στρατηγική με την οποία το μοντέλο της αγοράς διαχέει την ολέθρια επιρροή της είναι να προσκαλεί τα θύματά της (και κυρίως τα πιο ευάλωτα: νήπια, εφήβους, νοικοκυρές, συνταξιούχους, ανέργους)...
Απλότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κατασκευαστής αναγκών
Τι είναι οι ανθρώπινες ανάγκες; Στο κρίσιμο αυτό ζήτημα όλο το πολιτικό και επιστημονικό προσωπικό της νεωτερικότητας δίνει την ίδια απάντηση: είναι απεριόριστες. Και όχι μόνο είναι απεριόριστες, αλλά κάθε...
Ο κατασκευαστής αναγκών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παπαγαλία
Φτιάξαμε χρυσά κλουβάκια και είναι τόσο ωραία διακοσμημένα, με πολύχρωμες γιρλάντες και πρόσβαση στο διαδίκτυο, που δεν βλέπουμε καν ότι η πόρτα τους είναι ανοιχτή.
Παπαγαλία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Ηράκλειτος και η εναντιοδρομία
Ο νόμος της εναντιοδρομίας εξυπηρετεί την πορεία του ανθρώπου προς την αυτοπραγμάτωσή του και την εκ νέου νοηματοδότηση της ζωής του.
Ο Ηράκλειτος και η εναντιοδρομία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η 11η Θέση, λίγο αλλιώς
Πόση κοινωνική αλλαγή αντέχουμε; Είναι ένα ζήτημα. Ομως, τι αλλάζει; Πού πάει η αλλαγή; Ο 21ος αιώνας κυλάει πυκνός, τραυματικός, ελάχιστα διδακτικός, με πολλές μεταβολές. Ανέδειξε πολλά προβλήματα, αλλά η...
Η 11η Θέση, λίγο αλλιώς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η μεσαία τάξη και η δημοκρατία
Είναι η κρίση της δημοκρατίας, είναι η αλαζονεία της ισχύος, και είναι η απληστία. Καθοριστικό στοιχείο πλέον η κυριαρχία της ανεξέλεγκτης αγοράς και του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η μεσαία τάξη και η δημοκρατία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας