Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η κόκκινη πόρτα

Η κόκκινη πόρτα

  • A-
  • A+

Η «ποίηση είναι μια πόρτα ανοιχτή», γράφει ο ποιητής Γιώργης Παυλόπουλος. Ωστόσο, η πόρτα κλείνει όταν κάποιος προσπαθεί να καταλάβει το μυστικό της ποίησης. Ο ποιητής σμιλεύει με τις λέξεις του τη διαρκή αγωνία των ανθρώπων να δώσουν απαντήσεις στα ερωτήματά τους διαβαίνοντας το κατώφλι του ποιητικού σύμπαντος. Τότε, ακούγεται ο θόρυβος από τους μεντεσέδες που σφαλίζουν την είσοδο στους ασεβείς που είναι έτοιμοι να δρασκελίσουν το κατώφλι.

Η πόρτα, λοιπόν, είναι το σύνορο ανάμεσα στο μέσα και το έξω. Είναι αυτή που προστατεύει την ιδιωτικότητα. «Για όσους δεν κλει η πόρτα σου, κόψιμο μην έχεις», αποφαίνεται η λαϊκή θυμοσοφία. Υπογραμμίζει τον καταλυτικό ρόλο της πόρτας στη συγκρότηση ιδιωτικότητας.

Ακόμη και παλιότερα που η αυλή ήταν ο τόπος για όλη τη γειτονιά, το κλείσιμο της πόρτας έδινε σήμα σε όλους τους απ’ έξω για την οριοθέτηση του ιδιωτικού για όσο διάστημα έκρινε ο ιδιοκτήτης. Ετσι, η παροιμία που ισχυρίζεται ότι «κάθε πόρτα και το καρφί της» αναφέρεται σ’ αυτά τα μυστικά που η πόρτα κρατούσε μακριά από τη βουλιμία της περιέργειας των άλλων.

Ο σεβασμός της ιδιωτικότητας υπήρξε ένας τρόπος αξιολόγησης της δημοκρατικότητας σε μια κοινωνία. Παραφράζοντας μια φράση που ακουγόταν παλιότερα, το πρόσωπο που χτυπούσε το κουδούνι αξημέρωτα νοηματοδοτούσε την πολιτική κατάσταση.

Αν ο νοικοκύρης άκουγε τη γνώριμη φωνή του γαλατά τότε η πόρτα άνοιγε με προθυμία και ασφάλεια. Στην περίπτωση που η φωνή ήταν προστακτική υπήρχε μεγάλη πιθανότητα ο επισκέπτης να εκπροσωπούσε ένα καθεστώς πολιτικής ανωμαλίας, οπότε η πόρτα άνοιγε υποκύπτοντας στον αυταρχισμό της εξουσίας.

Αυτή η διάκριση επανήλθε στην επικαιρότητα με αφορμή τους πρόσφυγες σε κάποια πόλη της Βρετανίας. Οι πόρτες των σπιτιών όπου διέμεναν οι πρόσφυγες βάφτηκαν κόκκινες. Ετσι, η πόρτα από σύμβολο της προστασίας των ενοίκων γίνεται μαρτυριάρα. Το σύμβολο που παραβιάζει τα βασικά δικαιώματα των ανθρώπων σε μια δημοκρατική κοινωνία.

Παρ' όλο που Εβραίοι έβαφαν τις πόρτες τους με κόκκινο χρώμα, για να λειτουργήσει αποτροπτικά απέναντι στη θεϊκή οργή. Παρ' όλο που το κόκκινο χρώμα του αίματος από τις ζωοθυσίες δημιουργούσε έναν μαγικό κύκλο προστασίας από αρνητικές δυνάμεις, η κόκκινη πόρτα στη Βρετανία μαρτυρά την ταραχή και ανασφάλεια των ανθρώπων απέναντι στους πρόσφυγες.

Ο ανθρώπινος πολιτισμός επιστρέφει σε εποχές που η ταξινόμηση των ανεπιθύμητων κάτω από διάφορα σύμβολα, όπως το αστέρι που επέβαλαν οι ναζί στους Εβραίους για να είναι ορατοί και ελέγξιμοι, εξέφραζε τον αυταρχισμό των πολιτικών καθεστώτων.

Η κόκκινη πόρτα της Βρετανίας δεν προστατεύει τον ιδιωτικό χώρο. Δημιουργεί ορατούς στόχους για να διοχετεύσουν οι ντόπιοι τον θυμό τους και την ανασφάλεια από την ανεργία και τα οικονομικά προβλήματα. Ο σύγχρονος ευρωπαϊκός πολιτισμός διέπεται, εν πολλοίς, από έναν μορφολογικό σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα που αποσυντίθεται την κρίσιμη ώρα των αποφάσεων.

Η κόκκινη πόρτα είναι μια αδιαμφισβήτητη απόδειξη ότι η δημοκρατία στην Ευρώπη χειμάζεται.

*Καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι του Θεού στα χέρια των ανθρώπων
Από τα πιο φωτισμένα μυαλά που ανέδειξε η Γερμανία, ο Μπέρτολντ Μπρεχτ, θύμα της ναζιστικής θηριωδίας, όπως όλοι οι ασυμβίβαστοι άνθρωποι του πνεύματος, το 1937… περιγράφει το 2016. To 1937 βρίσκει τον...
Ανθρωποι του Θεού στα χέρια των ανθρώπων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινή ευρωπαϊκή λύση στο μεταναστευτικό η προτεραιότητα των ευρωπαίων πολιτών
Παρά το γεγονός ότι οι Ευρωεκλογές συμπληρώνουν φέτος σαράντα χρόνια, η ψήφος σε αυτές παραμένει μία «χαλαρή ψήφος». Οι Ευρωεκλογές δεν κατάφεραν ποτέ να γίνουν εκλογές «πρώτης γραμμής», ωστόσο φέτος έχουν...
Κοινή ευρωπαϊκή λύση στο μεταναστευτικό η προτεραιότητα των ευρωπαίων πολιτών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Του κόκκινου
Το κόκκινο μήλο, μήλο μου κόκκινο. Κόκκινο στο όνειρο; Κάτι γρήγορο κι αναπάντεχο θα συμβεί, έλεγε η γιαγιά. Μια κόκκινη χαλκομανία, από τσίχλα, την ώρα του μαθήματος, ξαφνικά, ακούστηκε ένα «τακ!», ήρθε ο...
Του κόκκινου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο πρόσφυγας Χριστούλης
Γεννήθηκα με το χρώμα της σκούρας σοκολάτας. Όσο κι αν ο κόσμος αγαπά τη σοκολάτα, μάλλον αποστρέφεται το χρώμα της. Αλλιώς δεν εξηγείται το γιατί, δεν έφερε κανείς μπαλόνια χρωματιστά στη μαμά μου, όταν ο...
Ο πρόσφυγας Χριστούλης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Να φύγετε…
Να πάτε αλλού, έλεγε κάποιος κύριος σε μια διαφήμιση. Ηθελε την ησυχία του, χωρίς τους ήχους των μουσικών οργάνων των νεολαίων της γειτονιάς. Ασχέτως αν κάποιοι από αυτούς, ίσως, γίνουν σημαντικοί μουσικοί....
Να φύγετε…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέσα στον φόβο πέρασε η ζωή μου
O φόβος χρειάζεται τον τρόμο. Για να γίνει κυρίαρχο συναίσθημα. Που θα καθηλώνει το μυαλό. Και θα εξουδετερώνει τη βούληση. Φάνηκε τελευταία στην περίπτωση του Ζακ. Ο φόβος μπρος στη διαφορετικότητα. Και μετά...
Μέσα στον φόβο πέρασε η ζωή μου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας