Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο ατελής άνθρωπος

Ο ατελής άνθρωπος

  • A-
  • A+

Ο τεχνόκοσμος είναι εδώ, ήδη εγκατεστημένος, δεν είναι ταινία επιστημονικής φαντασίας ή μυθοπλασία, όπως ο μύθος του Δαίδαλου και του Ικαρου, τα φτερά των οποίων ήταν μια πρώιμη συνάρθρωση ανθρώπου και μηχανής, ή σαν αυτόν του χάλκινου γίγαντα Τάλω, ενός αρχαϊκού ρομπότ στην υπηρεσία του βασιλιά Μίνωα που φύλαγε την Κρήτη από τους εισβολείς. Ο τεχνοκόσμος είναι εδώ σαν τον ήρωα του Μαξ Μπάρι στο μυθιστόρημά του «Ο άνθρωπος μηχανή», όπου ο κεντρικός ήρωας, ένας τεχνολόγος μηχανικός, που χάνει το πόδι του σε ατύχημα, κατορθώνει να κατασκευάσει ένα τεχνητό πόδι καλύτερο από το προσθετικό αλλά και από το φυσικό του πόδι. Χωρίς να το πολυσκεφτεί ακρωτηριάζει το υγιές του πόδι αντικαθιστώντας κι αυτό με ένα μηχανικό…

Ο τεχνολογικός μεσσιανισμός είναι η νέα θρησκεία του ατελούς ανθρώπου που θα μας επιτρέψει, καταργώντας το γενετικό παιχνίδι της τύχης, να προγραμματίζουμε τα επιθυμητά χαρακτηριστικά, να εμφυτεύουμε γονίδια ευφυΐας ή κατά της γήρανσης, να μετατραπούμε σε έναν άνθρωπο μηχανή, μέσω της επικοινωνίας ενός βιολογικού οργανισμού, του ανθρώπινου εγκεφάλου, με έναν υπολογιστή, της ενσωμάτωσης τεχνητών μελών και νανομηχανών στο ανθρώπινο σώμα (Σ. Μανουσέλης).

Γιατί πρέπει να εναντιωθούμε σ’ αυτό το τεχνοφασιστικό μέλλον; Ας πάρουμε το παράδειγμα της γενετικής ενίσχυσης. Κατ’ αρχάς πρέπει να διαχωρίσουμε ορισμένες, όχι όλες, πλευρές της γενετικής μηχανικής που επιδιώκουν τη βελτίωση της υγείας απ’ αυτές που επιδιώκουν την αισθητική τελειοποίηση ή την ενίσχυση προσόντων και χαρακτηριστικών, που είναι αποτέλεσμα των εταιρειών ευγονικής, των σχεδιαστών γονέων και της βούλησής μας για κυριαρχία στον ανταγωνισμό με τους άλλους.

Οι γενετικές ενισχύσεις, όπως η ενίσχυση μυών, μνήμης, ύψους ή η επιλογή φύλου δεν είναι απευκταίες επειδή δεν υπάρχει ισότιμη πρόσβαση σ’ αυτές λόγω εισοδηματικών ανισοτήτων, αλλά γιατί επανασχεδιάζουν το σώμα και τη νόησή μας και μέσω αυτού του επανασχεδιασμού ενισχύουν τη βούληση για δύναμη, την ορμή για ανταγωνισμό και κυριαρχία. Οι ικανότητες των ανθρώπων είναι χαρίσματα όπως και η ίδια η ζωή· δεν είναι αποκλειστικό δικό μας δημιούργημα.

Η ζωή είναι ένα δώρο και εμείς ατελή όντα. Οπως επισημαίνει ο Μ. Σαντέλ «εκτιμούμε τα παιδιά ως δώρα, τα αποδεχόμαστε όπως έρχονται, όχι ως αντικείμενα του σχεδιασμού μας, των φιλοδοξιών μας… Το πρόβλημα είναι η ύβρις των γονέων που σχεδιάζουν και πατρονάρουν, στη ροπή τους να κυριαρχήσουν πάνω στο μυστήριο της γέννησης». Το ότι λοιπόν είμαστε ατελή όντα είναι δώρο και γι’ αυτό δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσουμε τη γενετική μηχανική για να ισιώσουμε την ανθρώπινη φύση, αλλά να δημιουργήσουμε τις προϋποθέσεις για μια ζωή με αλληλεγγύη και αξιοπρέπεια, χωρίς την ύβριν της κυριαρχίας, πιο φιλόξενη στα χαρίσματά μας.

Σήμερα απαιτείται μια πράξη ριζικής ανατροπής του τεχνολογικού μεσαίωνα. Θα οδηγηθούμε σε μια κοινωνία που θα επιλέξει την τεχνολογική στασιμότητα, την τεχνολογική αποανάπτυξη, π.χ. απαγόρευση της αναπαραγωγικής κλωνοποίησης ανθρώπων, της επιλογής φύλου, της ενίσχυσης μνήμης κ.λπ., είτε οι εραστές της προόδου θα μας μετατρέψουν σε ψηφιακά αποτυπώματα και μετανθρώπους.

 

* Καθηγητής Οικονομικών στο ΤΕΙ Ηπείρου, συγγραφέας

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνδικάτα και ψηφιακή εποχή
Σε συνθήκες νεοφιλελευθερισμού, οι ψηφιακές τεχνολογίες όχι μόνο δεν δίνουν ελπιδοφόρες προοπτικές, αλλά εντείνουν το «δυστοπικό μέλλον» της μισθωτής εργασίας και σε μεγάλο βαθμό του ίδιου του συστήματος.
Συνδικάτα και ψηφιακή εποχή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κορονοϊός, η τεχνολογία και η Θεσσαλονίκη
Από αυτόν τον ιδιότυπο πολιτικό καθωσπρεπισμό, δεν μπορούσε να είναι εξαίρεση ο κ. Μητσοτάκης. Η ομιλία του στη Θεσσαλονίκη ήταν το πρότυπο ενός πολιτικού που μιλά για το σαλόνι του σπιτιού του, τη στιγμή που...
Ο κορονοϊός, η τεχνολογία και η Θεσσαλονίκη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ομηροι της ψηφιακής ευνομίας
Πλέον, το αίτημα του διαλόγου για να τεθούν όρια, δικλίδες ασφαλείας και διαδικασίες ελέγχου είναι επιτακτικό, προκειμένου οι άνθρωποι να μη βιώσουν την εφιαλτική πραγματικότητα των ψηφιακών κελιών που...
Ομηροι της ψηφιακής ευνομίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκπαίδευση προσαρμογής και υποταγής
Η κοινωνική, πολιτική, εργασιακή, σχολική κ.λπ. ζωή, αλλά και η προσωπική, ελάχιστα μπορεί πλέον να αποδράσει από την ψηφιακή αιχμαλωσία ελεγχόμενων δικτύων και μηχανών. Οι υποκειμενικότητες οφείλουν να γίνουν...
Εκπαίδευση προσαρμογής και υποταγής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάμερα μέσα στην τάξη;
Θεσμοθετημένες λύσεις για τους απόντες μαθητές, που αδυνατούν να βρίσκονται στο σχολείο, υπάρχουν -και μάλιστα με διάλογο, τον οποίο το υπουργείο Παιδείας αποφεύγει-, μπορούν να βρεθούν και άλλες!
Κάμερα μέσα στην τάξη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναζητώντας το σύγχρονο σχολείο
Το ελληνικό δημόσιο σχολείο βλέπει τον εαυτό του ως φορέα παροχής θεωρητικής γνώσης και ως προγυμναστή του μαθητή για τις τελικές εξετάσεις που θα καθορίσουν την επιτυχία ή την αποτυχία ολόκληρης της...
Αναζητώντας το σύγχρονο σχολείο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας