Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διαχρονικό ρήγμα, αλλεπάλληλες διαμάχες

Η εκτέλεση του σιίτη κληρικού Νιμρ αλ-Νιμρ άναψε ξανά το φιτίλι της διαμάχης των δύο κόσμων του Ισλάμ

AP PHOTO/ BURHAN OZBILICI

Διαχρονικό ρήγμα, αλλεπάλληλες διαμάχες

  • A-
  • A+

Με την ανατροπή του σάχη από την ισλαμική επανάσταση του Αγιατολάχ Χομεϊνί το 1979 επικράτησε το θρησκευτικό αίσθημα στη Μέση Ανατολή. Η ίδρυση της οργάνωσης Χεσμπολάχ στον αραβικό Λίβανο ήταν η πρώτη συνέπεια της ιρανικής επανάστασης.

Ωστόσο, ο πόλεμος Ιράκ-Ιράν (1980-1988), που ξεκίνησε με την πρωτοβουλία των Δυτικών, για να περιοριστούν οι επιδράσεις της επανάστασης αυτής εντός ιρανικών συνόρων, προκάλεσε εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους και την καταστροφή των δύο ισλαμικών κρατών, με κύριο νικητή τις βιομηχανίες όπλων.

Ο πόλεμος κατά της τρομοκρατίας είχε ως συνέπεια την εισβολή των Αμερικανών στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Η πτώση των δύο σουνιτικών καθεστώτων Ταλιμπάν και Σαντάμ Χουσέιν οδήγησε στην αναβάθμιση του ρόλου του σιιτικού Ιράν και την παράδοση του αραβικού Ιράκ στους Ιρανούς.

Επιπλέον, η ιρανική επέμβαση στην Υεμένη με τη στήριξη του κινήματος Χούθι και στη Συρία με τη στήριξη του Ασαντ αναθέρμανε τη σύγκρουση μεταξύ των δύο θεοκρατικών καθεστώτων της Τεχεράνης και του Ριάντ. Επιπρόσθετα, η αλλαγή ηγεσίας στη Σαουδική Αραβία όξυνε την αντιπαράθεση.

Η κατάληψη της εξουσίας στην Υεμένη από τους μαχητές Χούθι ανάγκασε τον νέο βασιλιά Σαλμάν να αναλάβει στρατιωτική δράση για την προστασία της εθνικής ασφάλειας της χώρας του, περιορίζοντας την ιρανική επιρροή.

Επίσης, η διαχρονική σύγκρουση μεταξύ των δύο πτερύγων του Ισλάμ, του σιιτισμού, που έχει την έδρα του στην Τεχεράνη, και του σουνιτικού σαλαφισμού που είναι εγκατεστημένος στο Ριάντ, μεταφέρθηκε στη Συρία.

Αν και οι δηλώσεις των αξιωματούχων της ισλαμικής επανάστασης του Ιράν δείχνουν επεκτατικές βλέψεις εις βάρος των Αράβων, η καπήλευση του σιιτισμού και οι προσπάθειες σιιτοποίησης Αράβων εξυπηρετούν αυτές τις βλέψεις και οπωσδήποτε δεν προστατεύουν τους πιστούς σιίτες στις αραβικές χώρες.

Η πρόσφατη εκτέλεση 47 ατόμων στη Σαουδική Αραβία προκάλεσε ένταση στις διακρατικές σχέσεις των δύο κρατών.

Αν και οι 46, που κατηγορήθηκαν για τρομοκρατικές ενέργειες με συνέπεια τον θάνατο αθώων πολιτών, ήταν μέλη της Αλ Κάιντα και του ΙSIS, η εκτέλεση του σιίτη κληρικού Νιμρ αλ Νιμρ ως υποκινητή της τρομοκρατίας έδωσε ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς την ιρανική κυβέρνηση ότι «το ποτήρι ξεχείλισε».

Ο θάνατος του Αλ Νιμρ προκάλεσε, επίσημα και ανεπίσημα, θύελλα αντιδράσεων εντός του Ιράν, που κορυφώθηκε με την επίθεση διαδηλωτών κατά του προξενείου της Σαουδικής Αραβίας στην πόλη Μασάντ, παρά τις εκκλήσεις των Σαουδαράβων για περισσότερη προστασία προς τις ιρανικές αρχές.

Η διαμάχη έφτασε στο ζενίθ όταν η Σαουδική Αραβία διέκοψε τις διπλωματικές σχέσεις με τους Πέρσες.

Αυτή η όξυνση των σχέσεων δεν είναι υπέρ των Ιρανών για πολλούς λόγους:

Πρώτον, η Σαουδική Αραβία έχει τεράστια στρατηγική σημασία, που της επιτρέπει μεγαλύτερη στρατιωτική κινητικότητα με ισχυρή και σύγχρονη αεροπορία, ενώ τα ιρανικά αεροσκάφη είναι ιδιαίτερα παλιά.

Η Σαουδική Αραβία καταλαμβάνει την τέταρτη θέση παγκοσμίως στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς, αντιθέτως το Ιράν δεν είχε τέτοια δυνατότητα εξαιτίας των κυρώσεων και της πτώσης των τιμών πετρελαίου.

Δεύτερον, η αναπτυγμένη οικονομική κατάσταση της αραβικής χώρας δεν συγκρίνεται με εκείνη του Ιράν, που ξόδεψε δισεκατομμύρια δολάρια για στήριξη οργανώσεων στον αραβικό κόσμο και όχι για την ανάπτυξη της χώρας.

Τρίτον, το Ιράν δεν αποτελεί συμπαγή κοινωνία και το περσικό στοιχείο ανέρχεται στο 60%, με αποτέλεσμα αρκετοί από τις μεγάλες κοινότητες (Βαλούχoι, Κούρδοι, Αζέροι και Αραβες) να διαφωνούν με την περσική κυβερνητική πολιτική.

Τέταρτον, η Σαουδική Αραβία ελέγχει την αραβική συμμαχία στην Υεμένη, τον στρατιωτικό «σουνιτικό» συνασπισμό κατά της τρομοκρατίας, το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, ενώ επίσης διαδραματίζει κύριο ρόλο στον Αραβικό Σύνδεσμο. Πρόσφατα, ανέπτυξε Στρατηγικό Συμβούλιο Συνεργασίας με την Τουρκία, ενώ το Ιράν στερείται μια τέτοια δυνατότητα περιφερειακής συνεργασίας.

Τέλος, η Σαουδική Αραβία έχει υπογράψει αμυντική συμφωνία με το Πακιστάν, που περιλαμβάνει τη μεταφορά πυρηνικών εξοπλισμών αν απειλείται η ασφάλεια της χώρας.

Το Ιράν, γεωπολιτικά, κοινωνικά και οικονομικά, ανήκει στην περιφέρεια της Μέσης Ανατολής και θεωρείται βασικός πυλώνας της περιοχής και έτσι πρέπει να παίζει ρόλο σταθεροποιητή και εγγυητή της ειρήνης.

Η ασκούμενη ιρανική πολιτική της αντιπαράθεσης στον αραβικό κόσμο και η αξιοποίησή της ως εργαλείου στα χέρια των «μεγάλων δυνάμεων» με σκοπό την ενόχληση των γειτονικών κρατών θα περιόριζαν τη δυνατότητά του να διαδραματίσει ισχυρό περιφερειακό ηγετικό ρόλο στη Μέση Ανατολή.

*δρ. Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, ειδικού σε θέματα Μέσης Ανατολής

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τουρκία: οι δύο δρόμοι
Η Τουρκία, το Ιράν και η Αίγυπτος αποτέλεσαν τα πιο σημαντικά παραδείγματα στη σύγχρονη ιστορία όχι μόνο της Μέσης Ανατολής αλλά και ολόκληρου του μουσουλμανικού κόσμου, είτε επέλεγαν τον αυταρχικό...
Τουρκία: οι δύο δρόμοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δώρο στην Τεχεράνη…
Το νέο επεισόδιο μεταξύ ΗΠΑ και φιλοϊρανικών δυνάμεων στο έδαφος του Ιράκ ήρθε να μας θυμίσει ότι η αμερικανική εισβολή του 2003 και η ανατροπή του καθεστώτος Σαντάμ υπήρξε ένα δώρο στην Τεχεράνη
Δώρο στην Τεχεράνη…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετά την Aramco
Η επίθεση των φιλοϊρανών ανταρτών Χούτι της Υεμένης στις εγκαταστάσεις της Aramco στη Σαουδική Αραβία, στα μέσα του Σεπτεμβρίου, κατέδειξε τη στρατηγική αμηχανία των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν.
Μετά την Aramco
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τη Βηρυτό στη Βαγδάτη
Υπάρχει στην εξεγερσιακή διαμαρτυρία που κυριαρχεί πλέον στον Λίβανο και στο Ιράκ μια δυναμική πιο ριζοσπαστική και πιο ανατρεπτική από την αμφισβήτηση των κυβερνώντων στη Βηρυτό και στη Βαγδάτη;
Από τη Βηρυτό στη Βαγδάτη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δίλημμα των ΗΠΑ
Το μήνυμα από την επίθεση των ανταρτών Χούτι της Υεμένης κατά των πετρελαϊκών εγκαταστάσεων της Σαουδικής Αραβίας προειδοποιεί ότι στην περιοχή δεν υπάρχει η επιλογή της ακινησίας στο σημερινό status qu.
Το δίλημμα των ΗΠΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κρίση της τουρκικής οικονομίας και το νέο «Ανατολικό Ζήτημα»
Οι κακές σχέσεις με το Ισραήλ, η προσέγγιση με τη Ρωσία και η επαμφο­τερίζουσα στάση απέναντι στο Ιράν ήταν τα τρία στοιχεία που έφεραν την Αγκυρα αντιμέτωπη με την αμερικανική πολιτική. Η αμερικανική...
Η κρίση της τουρκικής οικονομίας και το νέο «Ανατολικό Ζήτημα»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας