Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το στοίχημα των Ερντογάν και Νταβούτογλου

Η εμπλοκή της Τουρκίας των Ερντογάν-Νταβούτογλου στη Συρία από πολύ νωρίς, τουλάχιστον από το 2011, καθορίζεται και από το άμεσο γεωπολιτικό περιβάλλον το οποίο η Τουρκία το διαβάζει ως απειλή της ενότητάς της ως ενιαίου κράτους

EPA/ STR

Το στοίχημα των Ερντογάν και Νταβούτογλου

  • A-
  • A+

Η κατάρριψη του ρωσικού βομβαρδιστικού από τουρκικά μαχητικά είναι ένα γεγονός σύνθετο και φωτογραφίζει την πολυπλοκότητα των συσχετισμών ισχύος στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και παγκόσμια.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι η Τουρκία έδρασε έπειτα από παρότρυνση των ΗΠΑ ή/και ότι πήρε το «ΟΚ» από την υπερδύναμη προτού προχωρήσει σ’ αυτή την ενέργεια.

Δεν συμφωνούμε μ’ αυτή την άποψη. Ακόμη κι αν αυτό πράγματι συνέβη, η Τουρκία έπραξε αυτό που έπραξε για λόγους που έχουν να κάνουν με δικά της γεωπολιτικά συμφέροντα και με δικούς της υπολογισμούς που υπαγορεύονται από τις εσωτερικές της ανάγκες.

Η ενίσχυση του Ερντογάν στις πρόσφατες εκλογές έδωσε επιπρόσθετη ώθηση στο νεο-ισλαμικό όραμα της αύξησης της τουρκικής επιρροής σε όλο τον πρώην οθωμανικό χώρο.

Αυτό το πρόγραμμα στηρίζεται από συγκεκριμένους οικονομικούς εξαγωγικούς και χρηματιστηριακούς κολοσσούς, που έχουν διεισδύσει εδώ και χρόνια στα Βαλκάνια, την Κεντρική Ασία και τη Μέση Ανατολή.

Οι Ερντογάν-Νταβούτογλου είναι οι πολιτικοί εκφραστές της υπερθέρμανσης της τουρκικής οικονομίας και των τάσεων εκχείλισής της προς τα έξω.

Μάλιστα, κατάφερε να ανασυντάξει το κεμαλικό καθεστώς και να δημιουργήσει μια νέα σχέση με τον στρατό με άξονα μια νέα πολιτική επεκτατισμού σε όλα τα γειτονικά κράτη.

Κοντολογίς, μεγάλο κεφάλαιο, νεο-οθωμανικό/ισλαμικό ιδεώδες και στρατιωτικό κατεστημένο είναι ενωμένα σε ένα κοινό πρόγραμμα μικρομεσαίου ιμπεριαλισμού, που όμως είναι εξαιρετικά ανησυχητικό σε μια σειρά από γειτονικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα και η Κύπρος.

Ωστόσο, το νεο-οθωμανικό αυτό πρόγραμμα συναντά σφοδρές αντιστάσεις τόσο εσωτερικές όσο και εξωτερικές.

Οι εσωτερικές αντιστάσεις είναι γνωστές και δεν θα επιθυμούσαμε να τις αναφέρουμε αναλυτικά ξανά εδώ (κοσμικά κινήματα, Κουρδικό, μερίδες του στρατού και της αστικής τάξης κ.λπ.).

Το Κουρδικό, βέβαια, δεν είναι απλά ένα «εσωτερικό» θέμα. Πρόκειται για ένα διεθνές ζήτημα και δεν αφορά μόνο την Τουρκία αλλά μια σειρά από κράτη, μεταξύ των οποίων η Συρία, το Ιράν και το Ιράκ.

Οι Κούρδοι είναι από τους πιο λυσσαλέους και σταθερούς αντιπάλους των τζιχαντιστών του ΙSIS.

Η εμπλοκή της Τουρκίας των Ερντογάν-Νταβούτογλου στη Συρία από πολύ νωρίς, τουλάχιστον από το 2011, καθορίζεται έτσι όχι μόνο από τους εσωτερικούς συσχετισμούς υπερθέρμανσης της οικονομίας και το νεο-οθωμανικό πολιτικό πρόγραμμα, αλλά και από το άμεσο γεωπολιτικό περιβάλλον το οποίο η Τουρκία το διαβάζει ως απειλή της ενότητάς της ως ενιαίου κράτους.

Η Τουρκία ήθελε και θέλει την ανατροπή του Ασαντ στη Συρία προκειμένου να αποτρέψει τη δημιουργία κουρδικού κρατικού μορφώματος στη Βόρεια Συρία και την ενίσχυση του άξονα Ιράν-Συρίας-Χεζμπολάχ, τη στιγμή μάλιστα που οι ΗΠΑ και η Δύση έχουν αμβλύνει τις διαφορές τους με το Ιράν.

Η όποια γεωστρατηγική αναβάθμιση του Ιράν στους γεωπολιτικούς υπολογισμούς της Δύσης θα υποβαθμίσει την Τουρκία ως ΝΑΤΟϊκό σύμμαχο και πολύ πιθανόν να συμπεριληφθεί στη δυτική (και ισραηλινή) στρατηγική για την αναδιάταξη των συνόρων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή στην προοπτική ανατροπής μη φιλο-ισραηλινών καθεστώτων.

Αν το Ιράν προσχωρήσει στον δυτικό συνασπισμό συμφερόντων, τότε ο ρόλος της Τουρκίας υποβαθμίζεται ρητά και ο άξονας Συρίας-Χεζμπολάχ καταρρέει.

Αυτό το «remake» της Μέσης Ανατολής ήταν και το σχέδιο του Μπους, το οποίο φαίνεται να γίνεται και πάλι επίκαιρο προς το τέλος της δεύτερης τετραετίας του Ομπάμα.

Αυτοί είναι οι υπολογισμοί του Ερντογάν και του νεο-οθωμανικού κατεστημένου της Τουρκίας και αυτά είναι τα βαθύτερα αίτια της απόφασης για την κατάρριψη του ρωσικού βομβαρδιστικού.

Το «τζογαδόρικο» στοίχημα των Ερντογάν-Νταβούτογλου βρίσκεται ακριβώς στο εξής σημείο: να προσπαθήσουν να πείσουν ΗΠΑ και Ευρώπη, μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις των τζιχαντιστών στο Παρίσι, ότι ο βασικός εχθρός παραμένει ο Ασαντ και η συμμαχία του με τη Ρωσία και όχι οι τζιχαντιστές του ISIS, τους οποίους η Τουρκία μαζί με σειρά άλλων κρατών, όπως η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, υποστήριξαν και υποστηρίζουν τόσο στρατιωτικά όσο και οικονομικά.

Οι ΗΠΑ μάλλον διστάζουν να πάρουν θέση και το χαρτί που έπαιξε ο Ερντογάν τις έφερε σε τρομερή αμηχανία επίσημης επιλογής φίλων και εχθρών.

Αν όμως ποτέ οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αρχίσουν να διαμορφώνουν μια άποψη σύμφωνα με την οποία η Τουρκία δεν παράγει πια ασφάλεια στην περιοχή αλλά, μάλλον, καταναλώνει ασφάλεια με το να εξάγει ή να υποθάλπει τζιχαντιστές, οι οποίοι μάλιστα δημιουργούν μακελειά τύπου Παρισιού, τότε τα πράγματα δεν θα είναι και τόσο ρόδινα για τον νεο-οθωμανισμό των Ερντογάν-Νταβούτογλου και για την ίδια την εδαφική ακεραιότητα της Τουρκίας.

Από την πρώτη επέμβαση της Δύσης στον Περσικό Κόλπο με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης μέχρι σήμερα, η Δύση, με τις πράξεις της και τις παραλείψεις της, έχει ξανανοίξει το Ανατολικό Ζήτημα. Δεν γνωρίζει όμως, όπως και ποτέ δεν γνώριζε, πώς θα το κλείσει.

*Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Ανατολικού Λονδίνου

 

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η κρίση της τουρκικής οικονομίας και το νέο «Ανατολικό Ζήτημα»
Οι κακές σχέσεις με το Ισραήλ, η προσέγγιση με τη Ρωσία και η επαμφο­τερίζουσα στάση απέναντι στο Ιράν ήταν τα τρία στοιχεία που έφεραν την Αγκυρα αντιμέτωπη με την αμερικανική πολιτική. Η αμερικανική...
Η κρίση της τουρκικής οικονομίας και το νέο «Ανατολικό Ζήτημα»
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Επίθεση Ερντογάν κατά ΟΗΕ και ΗΠΑ
Σε γεωστρατηγική... καραμπόλα κινδυνεύει να καταλήξει το «γαϊτανάκι» των αντικρουόμενων διεθνών συμφερόντων που διακυβεύονται στη συριακή κρίση, καθώς οι ισορροπίες μεταβάλλονται ραγδαία και επικίνδυνα. Ηδη...
Επίθεση Ερντογάν κατά ΟΗΕ και ΗΠΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρωσική επιδιαιτησία
Για ποιο βάθος εντός της συριακής επικράτειας ισχύει το «πράσινο φως» του Τραμπ στον Ερντογάν για την είσοδο τουρκικών στρατευμάτων στη βορειοανατολική Συρία;
Ρωσική επιδιαιτησία
ΕΥΡΩΠΗ
Η Τουρκία με την πλάτη στον τοίχο
​Προφανώς «ο Ερντογάν δεν έχει ανάγκη να μάθει από δημοσιεύματα ότι στέκεται σε μία επικίνδυνη νησίδα, με την κίνηση γύρω του να είναι μανιασμένη, έντονη και εχθρική, από Αραβες, Ισραηλινούς και Αμερικανούς»,...
Η Τουρκία με την πλάτη στον τοίχο
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Οπισθεν... ολοταχώς από τις ΗΠΑ στη Συρία
Με την αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Λευκού Οίκου για την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, η υφήλιος άρχισε να διερωτάται ποια είναι τα πραγματικά κίνητρα του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς ο...
Οπισθεν... ολοταχώς από τις ΗΠΑ στη Συρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τύμπανα πολέμου για το δημοψήφισμα στο Κουρδιστάν
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι «αν θα γίνει το δημοψήφισμα, ο Μπαρζανί θα πληρώσει τα αποτελέσματά του». Μεταφέρθηκε μάλιστα στις 22/9 η συνεδρίαση του τουρκικού Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, με θέμα την αντιμετώπιση...
Τύμπανα πολέμου για το δημοψήφισμα στο Κουρδιστάν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας