Στην αρχή βρισκόμαστε

Θα διατυπώσουμε την άποψη πως οι κοινωνίες παρακμάζουν και εντέλει καταρρέουν, όταν δεν έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις περίπλοκες καταστάσεις που δημιούργησαν. Τέτοιες καταστάσεις έχουν τις ρίζες τους σε πολιτικές αποφάσεις και κοινωνικές υποστηρίξεις που έκριναν τα πράγματα πριν από εκατό και περισσότερα χρόνια και πάνω σε αυτά τα θεμέλια υψώθηκαν ιδέες και στρατηγικές που εννοούν να ισχύουν, λες και ο κόσμος μπορεί να αντιμετωπίζεται όπως τότε.

Σε τόσο μικρό ιστορικό διάστημα η επιβολή μιας ωφέλιμης στην αρχή της κατάσταση εκ μέρους των ισχυρών της εποχής δεν αφήνει περιθώρια για την αναγνώριση εκείνου του ελάχιστου λάθους που θα κρίνει το μέλλον, καθώς, σαν να πρόκειται για το δεύτερο αξίωμα της θερμοδυναμικής, η απώλεια δύναμης καθιστά το λάθος βασικό παράγοντα μιας διαρκώς ενισχυόμενης αταξίας.

Αυτή η υπόθεση ισχύει, όσο είναι δυνατό, για την περίπτωση της τρομοκρατικής επιδρομής στο Παρίσι στις 13 Νοεμβρίου, η ολοκλήρωση της οποίας δεν έχει τεκμηριωθεί ώς αυτή τη στιγμή (18 Νοεμβρίου). Η Γαλλία είχε την ατυχία να αποκτήσει κατά τον 19ο αιώνα, μετά από θηριωδίες, την Αλγερία, το Μαρόκο, την Τυνησία.

Ο τρόπος που αποσύρθηκε από την Αλγερία υπήρξε αιματηρός και δεν έχει πάψει να αποτελεί ένα είδος συνδρόμου, που αν και υποστηρίζει τη συμβίωση των πρώην υπηκόων της στα μητροπολιτικά εδάφη της, δεν παύει να είναι στην πράξη μια διαρκής αμφισβήτηση αυτής της δημοκρατικής ορολογίας.

Να σημειώσουμε πως το ίδιο ισχύει για τους Μαροκινούς και Τυνήσιους, ας αφήσουμε στην άκρη τους μαύρους της υποσαχάριας Αφρικής όπου τα γαλλικής διαμόρφωσης ισχύοντα καθεστώτα καλλιεργούν εμφύλιες συρράξεις, ανατροπές, μετακινήσεις πληθυσμών και ροές μεταναστών προς τη «γενέτειρα Γαλλία».

Το περίπλοκο σε αυτή την εξέλιξη δεν είναι η αίσθηση αδικίας κάθε μορφής από την πρώτη γενιά εκείνων που είδαν τις χώρες τους να ανακηρύσσουν την ανεξαρτησία τους, για τους οποίους η πατρίδα τους ήταν η Γαλλία όπως συνήθιζαν να λένε, αλλά η προσπάθεια της δεύτερης γενιάς να περιορίσει την αδικία με κάθε τρόπο, ορθολογικά διατυπωμένο, άτσαλα επιχειρούμενο συχνά, συμβιβαστικό εντέλει, έτσι που το αποτέλεσμα υπήρξε αρνητικό για αυτούς, ανισόρροπο για την κεντρική και περιφερειακή διοίκηση που, επειδή έφτιαξε κατοικίες και βασικές υποδομές σε έτσι και αλλιώς απρόσωπες ή υποβαθμισμένες περιοχές, είχε την αφέλεια να ορκίζεται πως είχε σεβαστεί την τριαδική θεότητα ελευθερία-ισότητα-αδελφότητα.

Η τρίτη γενιά, αυτή που βλέπει μπροστά της πόσο η δική της πραγματικότητα απέχει από την τριαδική θεότητα, ενισχύει την περιπλοκότητα διά της λογικά παράλογης και παράλογα λογικής πίστης σε απόψεις που, κρυμμένες ή σποραδικά εμφανιζόμενες ώς τώρα, παραμένουν δυσερμήνευτες ή απορρίπτονται από την πολιτική και την κοινωνία περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο την υφιστάμενη περιπλοκότητα.

Δημιουργείται έτσι μια αντιπαλότητα, που όσο και αν έρχεται στην επιφάνεια με το Εθνικό Μέτωπο της Μαρίν Λεπέν, όσο και αν εκδηλώνεται με μικρής ή μεγάλης κλίμακας βιαιότητες εντός του καθημερινού βίου εκ μέρους των αδικημένων, που καταστέλλονται εξίσου βίαια από τις δυνάμεις του νόμου, λαβαίνουν την οδό της τρομοκράτησης, όπου ο φυσικός τρομοκράτης δεν μπορεί να είναι άλλος από τον αδικημένο, νέο πάντα, που δεν εκδικείται την αδικία, αλλά το μέλλον που δεν έχει.

Ετσι η περιπλοκότητα γιγαντώνεται, αφού κάθε περίπτωση, όσο και αν είναι όμοια με την προηγούμενη ως προς το αίμα που ρέει, είναι διαφορετική, επειδή ισχυροποιείται από ατομικές πράξεις ή πράξεις από μικρές ομάδες, που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί εκ προοιμίου ποιους στόχους έχουν επιλέξει, αφού κάθε στόχος μπορεί να έχει επιλεγεί με κριτήρια αίματος πια.

Με το πέρασμα του χρόνου οι ατομικές πράξεις περιορίζονται, ενώ οι ομαδικές αυξάνονται, η προετοιμασία επί τόπου περιορίζεται, ενώ το οργανωτικό μέρος μεγεθύνεται, η θυσία ενός «μάρτυρα» αφήνει τη θέση της στη θυσία τριών αδελφών στην περίπτωση των επιθέσεων στις 13 Νοεμβρίου.

Η αντίδραση από τους πολίτες, απολύτως κατανοητή όταν εκφράζεται με λυγμούς, κεριά, άνθη, συγκεντρώσεις στους τόπους του εγκλήματος, συνθήματα αλληλεγγύης και μανιφέστα δημοκρατικών αρχών, προσκλήσεις αποτροπής του φόβου, είναι επαναλαμβανόμενη τελετουργία αναγνώρισης ενός κινδύνου που ετοιμάζει το επόμενο πρόσωπό του.

Είναι η αμηχανία, που βρίσκει αποκούμπι σε αρχές δημοκρατίας, σε διακηρύξεις συμφιλίωσης, σε διανοητικές επεξηγήσεις, που επιμένουν να ελπίζουν πως γίνονται αποδεκτές από μια σιωπηλή, λιγότερο ή περισσότερο, πλειοψηφία, αν και η πολυφωνία και οι αποχρώσεις τέτοιων διανοητικών επεξηγήσεων αυξάνουν την περιπλοκότητα της υφιστάμενης κατάστασης και το αδιέξοδο του μέλλοντός της.

Σε αυτό το περιβάλλον, η επόμενη κίνηση ανήκει σε αυτούς για τους οποίους τα πράγματα είναι απλά, σε αυτή την αρχή βρισκόμαστε.