• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    6°C 3.6°C / 8.4°C
    0 BF
    72%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 2.4°C / 7.1°C
    2 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.0°C / 11.8°C
    2 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    4°C 2.5°C / 3.9°C
    1 BF
    70%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    0 BF
    80%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.6°C / 6.5°C
    1 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -2.0°C / 0.1°C
    1 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.4°C / 9.6°C
    1 BF
    77%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 10.3°C
    4 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C -0.1°C / 7.9°C
    2 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.4°C / 10.2°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 5.1°C / 5.1°C
    2 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 11.9°C
    0 BF
    66%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.5°C / 4.9°C
    0 BF
    71%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.5°C / 5.1°C
    1 BF
    91%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    10°C 6.8°C / 10.4°C
    4 BF
    32%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 3.8°C / 8.7°C
    1 BF
    90%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 5.5°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.2°C / 7.2°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.2°C / -1.2°C
    0 BF
    49%

Οι προεκλογικές εκστρατείες είναι η περίοδος που παραμορφώνεται η λαϊκότητα

Λαϊκότητα και δημοφιλία

  • A-
  • A+

Στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου δοκιμάστηκαν σε συνθήκες κοινωνικής έντασης έννοιες που χρησιμοποιούνται τακτικά τα τελευταία χρόνια.

Μία απ’ αυτές είναι η δημοφιλία, αφού οι δημοσκοπικές εταιρείες έχουν εντάξει, εδώ και καιρό, την ανίχνευση του δείκτη της στα ερωτηματολόγιά τους, σε σχέση με τους πολιτικούς αρχηγούς αλλά και τα πολιτικά πρόσωπα.

Με αφετηρία τη δημοφιλία αναπτύσσονται πολιτικά επιχειρήματα για την εξέλιξη της πολιτικής. Αυτό συμβαίνει σ’ όλο τον κόσμο.

Στην Ελλάδα εκδηλώθηκε αυτό το φαινόμενο με υπερβολή, καθώς η δημοφιλία των δημοσκοπικών εταιρειών θεωρήθηκε ότι ήταν ικανή να υποκαταστήσει την πολιτική διαδικασία.

Πρόκειται για έναν περίεργο πολιτικό ντετερμινισμό, ο οποίος βυθίστηκε αύτανδρος στη ρητορική της υπερβολής, στα αβαθή νερά της σύγχυσης ανάμεσα στην πρόβλεψη που εκδηλώνεται σε μη πραγματικό χρόνο και τη βούληση του εκλογικού σώματος που εκφράζεται σε πραγματικό χρόνο.

Λέγεται ότι η άμπωτις και η πλημμυρίδα της δημοφιλίας είναι από τα πιο μυστηριώδη και τα πιο αβέβαια πράγματα του κόσμου αυτού. Και βέβαια, η ζώσα πραγματικότητα αποδεικνύει την αλήθεια αυτής της άποψης.

Πολιτικοί με ισχυρά ποσοστά δημοφιλίας παρασύρονται από την κοινωνική «παλίρροια» και χάνονται από το προσκήνιο της εικονικής μας πραγματικότητας.

Κομματικοί μηχανισμοί που στηρίζουν τη συγκρότησή τους στη δημοφιλία των προσώπων τους διαπιστώνουν τη ρευστότητα και την ανεπάρκεια αυτού του κριτηρίου.

Αυτά τα κόμματα πολύ γρήγορα έρχονται και παρέρχονται συνειδητοποιώντας ότι η δημοφιλία είναι, τις πιο πολλές φορές, σαν ένα ίχνος πάνω στην άμμο το οποίο εξαφανίζεται μόλις το νερό περάσει από πάνω του.

Αντιλαμβάνονται τη σοφία της άποψης του Αμερικανού λογοτέχνη Μαρκ Τουέιν: 

Η φήμη είναι καπνός, η δημοτικότητα είναι σύμπτωση. Η μόνη βεβαιότητα είναι η λήθη.

Οι δημοφιλείς συνειδητοποιούν, συχνά με σκληρό τρόπο, πως η δημοφιλία τις πιο πολλές φορές είναι δοτή. Στηρίζεται σε υπαρκτά προσόντα του δημοφιλούς, τα οποία υπερτονίζονται από τους εμπόρους της.

Κι όταν αλλάζει ο καιρός, τότε ανατρέπεται η σχέση. Ερχονται στην επιφάνεια τα αρνητικά γνωρίσματα που υπερπροβάλλονται.

Αυτή την «άμπωτι και πλημμυρίδα» της δημοφιλίας τη βίωσαν αρκετά πολιτικά πρόσωπα, αλλά και κομματικοί μηχανισμοί, που αποδίδουν την κατάσταση αυτή στην ανωριμότητα του λαού.

Σ’ αυτή την περίπτωση αναγορεύονται οι πολιτικοί και τα κόμματά τους σε ουσία της δημοκρατικής και λαϊκής αντιπροσώπευσης.

Πρόκειται για μια παραμόρφωση της πολιτικής διεργασίας, η οποία υποδηλώνει την απουσία μιας ουσιαστικής λαϊκότητας από τη σχέση της πολιτικής οντότητας με τον παραγωγό πολιτικής, τους πολίτες.

Η λαϊκότητα αναδεικνύει τον λαό, με τις αντιφάσεις του, σε πρωταγωνιστή της πολιτικής ζωής.

Η δημοφιλία, ωστόσο, οδηγεί σε πολιτική αλαζονεία το πολιτικό προσωπικό, σε σημείο που θεωρεί πως η εξουσία του είναι αυτόφωτη.

Πρόκειται για υπονόμευση της βασικής δημοκρατικής αρχής, ενώ συχνά εξωθεί η αντίληψη αυτή σε μετακίνηση από κόμμα σε κόμμα, με την πίστη ότι η δημοφιλία είναι σύμφυτη με την πολιτική του ύπαρξη.

Επομένως, η δημοφιλία μπορεί να μεταφερθεί ως προίκα αποτελούμενη από ψηφοφόρους. Η ψευδαίσθηση αυτή έχει συντριβεί πολλάκις, το παρακολουθήσαμε δε να εκδηλώνεται και στις τελευταίες εκλογές.

Πέρα όμως απ’ αυτό, η λαϊκότητα παραπέμπει και στην ουσιαστική πολιτισμική σχέση που έχει το πολιτικό υποκείμενο με τον λαό.

Είναι κοινώς παραδεκτό πως οι προεκλογικές εκστρατείες είναι η περίοδος που παραμορφώνεται η λαϊκότητα. Αντικαθίσταται από τον λαϊκισμό, ο οποίος είναι ψευδώνυμο της λαϊκότητας.

Ο λόγος γίνεται χυμώδης, ο ενδυματολογικός κώδικας αλλάζει και οι υποψήφιοι επισκέπτονται καφενεία, πανηγύρια και λαϊκές αγορές.

Η λαϊκότητα είναι μια διάσταση που απουσιάζει από την πολιτική πράξη. Αυτή η παρατήρηση αφορά και τα κόμματα της Αριστεράς.

Θεωρούν πως η λαϊκότητα περιορίζεται στη δήλωση για την υποστήριξη των κοινωνικών συμφερόντων των κοινωνικά αδύναμων. Κι όταν έρχεται η αποτυχία, αδυνατούν να κατανοήσουν το γεγονός.

Συχνά, συμπεριφέρονται ως οι εκλεκτοί και οι εκπρόσωποι της λαϊκότητας, γεγονός που τους καθιστά προνομιακούς συνομιλητές με τον λαό, που θα προστρέξει να συνδράμει την πολιτική τους προσπάθεια με την εκλογική τους ενίσχυση.

Αυτός ο κίνδυνος ελλοχεύει στα κόμματα εξουσίας και έτσι κι αλλιώς τρώει τις σάρκες του πολιτικού υποκειμένου.

Συνεπώς, η Αριστερά που επιλέχτηκε από τους πολίτες να κυβερνήσει οφείλει να είναι σε συνεχή εγρήγορση ενισχύοντας τη σχέση της με τη λαϊκότητα.

* καθηγητής Πανεπιστημίου Θεσσαλίας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πάνω από 1.100.000 ψηφοφόροι άλλαξαν κόμμα
Παρά τον εκφοβισμό του λαού, τόσο από την απελθούσα δικομματική κυβέρνηση όσο και από τους δανειστές-υποστηρικτές της, οι ψηφοφόροι προσήλθαν μαζικά στις κάλπες και ανέδειξαν για πρώτη φορά στην ιστορία του...
Πάνω από 1.100.000 ψηφοφόροι άλλαξαν κόμμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ενθουσιασμός στην πολιτική
Είναι κοινός τόπος ότι η Αριστερά είχε προνομιακή σχέση με τα συναισθήματα. Ως σύστημα πολιτικής σκέψης και ανάλυσης, όμως, βρίσκεται στον άλλο πόλο. Η Αριστερά, σε όλες τις εκφάνσεις της, αντλεί τη δύναμή της...
Ο ενθουσιασμός στην πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την κατάσχεση στην κατάκτηση της δημοκρατίας
Η επίσπευση της προεδρικής εκλογής πυροδότησε μια συντονισμένη επίθεση κινδυνολογίας. Οι επίδοξοι «σωτήρες» της χώρας εμφανίζονται σαν εγγυητές και θεματοφύλακες της πολιτικής σταθερότητας.
Από την κατάσχεση στην κατάκτηση της δημοκρατίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ας ξαναφτιάξουμε την Αριστερά
Η κοινωνική ανάγκη να επανασχεδιάσουμε μια νέα Αριστερά συνεχίζει να υπάρχει και να δυναμώνει, όσο τα αδιέξοδα της ίδιας πολιτικής θα γίνονται εντονότερα.
Ας ξαναφτιάξουμε την Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φανουρόπιτα επί παραγγελία
Η φανουρόπιτα είναι το έδεσμα της κοινοκτημοσύνης και όχι των μοναχοφαγάδων. Σύμφωνα με την παράδοση, πρέπει να μοιράζεται στη γειτονιά αφού προηγουμένως έχει ευλογηθεί στην εκκλησία, αν και συνήθως το...
Φανουρόπιτα επί παραγγελία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ελίτ, Αριστερά και Γκράμσι
«Ο παλιός κόσμος πεθαίνει, ο νέος αργεί να γεννηθεί και στο λυκόφως αυτό εμφανίζονται τα τέρατα», έγραφε ο Γκράμσι. Ακόμη -και για πάντα- επίκαιρο! Στην πρωτόγνωρη κατάσταση που βιώνουμε, για να μην...
Ελίτ, Αριστερά και Γκράμσι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας