Αθήνα, 36°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
36°C
36.8° 33.9°
4 BF
30%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
34°C
35.7° 33.0°
4 BF
49%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
35°C
35.0° 34.9°
2 BF
50%
Ιωάννινα
Ελαφρές νεφώσεις
34°C
33.9° 33.9°
3 BF
29%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
33°C
34.1° 32.9°
2 BF
49%
Βέροια
Ελαφρές νεφώσεις
36°C
35.9° 32.0°
3 BF
36%
Κοζάνη
Αυξημένες νεφώσεις
28°C
32.3° 28.4°
3 BF
34%
Αγρίνιο
Σποραδικές νεφώσεις
34°C
33.5° 33.5°
2 BF
24%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
29°C
31.1° 28.8°
3 BF
69%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
34°C
34.4° 32.9°
3 BF
38%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
29°C
29.8° 29.4°
4 BF
58%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
33°C
32.7° 30.7°
2 BF
55%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
34°C
33.9° 33.9°
3 BF
40%
Λάρισα
Ελαφρές νεφώσεις
35°C
34.9° 32.9°
4 BF
24%
Λαμία
Αίθριος καιρός
34°C
34.4° 32.5°
3 BF
35%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
30°C
30.8° 29.9°
5 BF
76%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
35°C
36.0° 34.2°
3 BF
18%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
31°C
31.3° 31.0°
2 BF
63%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
33°C
34.7° 33.1°
3 BF
48%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
29°C
28.9° 28.9°
2 BF
37%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 20 Ιουλίου, 2024
dikaiosyni
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
© Dreamstime.com

Θεσμοθετημένη εξάρτηση;

Ο λόγος για την πολυθρύλητη ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, που συνιστά όρο και χαρακτηριστικό «εκ των ων ουκ άνευ» για την ίδια την ύπαρξή της και την κοινωνική αποδοχή του αποτελέσματος της λειτουργικής της αποστολής.

Τούτο δε όχι με πρόθεση απλής πρόσθεσης μιας ακόμη βερμπαλιστικής ψηφίδας στον σχετικώς με το ζήτημα διατυπούμενο και πλεοναστικώς, πολλές φορές, αναπτυσσόμενο δημόσιο λόγο, αλλά με διάθεση ουσιαστικής προσέγγισης του θέματος και αφορμή βασική (συνταγματικής περιωπής) περί αυτού πρόβλεψη.

Πρόκειται για τη διάταξη του άρθρου 90 παρ. 5 του Συντάγματος και τη θεσπιζόμενη με αυτήν αρμοδιότητα του Υπουργικού Συμβουλίου για την επιλογή της ηγεσίας των ανώτατων δικαστηρίων, της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου και των Γενικών Επιτροπειών του Ελεγκτικού Συνεδρίου και των διοικητικών δικαστηρίων.

Αλλως, πρόκειται για την επιλογή της αποκαλούμενης και «ηγεσίας της Δικαιοσύνης» από την εκτελεστική εξουσία, γεγονός, αν όχι αλλοιωτικό, ήκιστα συμβατό με τη θεμελιώδη αρχή της διάκρισης των λειτουργιών, κατά το άρθρο 26 του Συντάγματος.

Σίγουρα και παρά τη σοβαρή κριτική αμφισβήτησή της η ρύθμιση θεωρείται, από τους μετερχομένους αυτήν, ότι επιτελεί τη λειτουργική της αποστολή.

Σύμπνοον και σταθερώς το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα, παρά τη μεσολάβηση τεσσάρων Αναθεωρητικών Βουλών, δεν προέβη στην αναθεώρησή της.

Σύμπτωση και τυχαιότητα, σταθερή επιλογή και διαφανών κινήτρων σκοπιμότητα ή προσιδιάζουσα θεσμική προσήλωση στα βέλτιστα, με γνώμονα και κινούν αίτιον τη θωράκιση της διάκρισης των εξουσιών ως βασικού συστατικού στοιχείου του κράτους δικαίου και θεμελιώδους αρχής της δημοκρατίας;

Ο καθένας, επιστρατεύοντας τον κοινό νου και τις προσωπικές του γνώσεις και ικανότητες, ας κρίνει, μη αγνοώντας πάντως και τη διαίσθησή του, που χωρίς πολλές εξηγήσεις και αναλύσεις, πολλές φορές, σε καθιστά γνώστη αυτού που πρέπει να ξέρεις.

Ωστόσο, πέρα από λεκτικές φιοριτούρες και θολωτικές του ορίζοντα της πραγματικότητας φραστικές ψιμυθιώσεις, με αφορμή και την κατ’ αυτάς επανελθούσα επικαιρότητά της, έστω υπ’ όψιν και τα ακόλουθα αναφορικά με τη ρύθμιση του άρθρου 90 παρ. 5 του Συντάγματος.

Αποτελεί αυτή μόνιμη αιτία ή αφορμή σταθερής και πάγιας αμφισβήτησης της δικαστικής ανεξαρτησίας, μη εξαιρουμένου κατά τούτο του νομικού κόσμου, που ευλόγως και το ζήτημα παρακολουθεί πάντα με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και τις γνωστικές δυνατότητες να κρίνει τις επιλογές διαθέτει.

Συνιστά θεσμοθετημένο νομοθετικά περιθώριο εν δυνάμει παρέμβασης στη Δικαιοσύνη και νόθευσης της λειτουργικής ανεξαρτησίας αυτής, αφού οι εκάστοτε ηγούμενοι του δικαστικού σώματος και έχοντες, για τον λόγο αυτόν, κρίσιμες δυνατότητες και αρμοδιότητες αναφορικά με την εν γένει δικαστική λειτουργία και το αντικείμενό της, επιλέγονται ερήμην αυτού από την εκάστοτε κυβέρνηση.

Δεν μπορεί πειστικώς να αποστεί του πυρήνα των εναντίον της αρνητικών κρίσεων, περί του ότι λειτουργεί ως «ομφάλιος λώρος» μεταξύ εκτελεστικής και δικαστικής εξουσίας, αλλά και ως «καλός αγωγός» προώθησης και διαβίβασης (οσάκις κριθεί αναγκαίο και απαιτηθεί) κυβερνητικών επιθυμιών (αν όχι εντολών) προς τους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς.

Συντελεί εν δυνάμει, με τη λειτουργική της δομή και το πνεύμα που αυτή αποπνέει, στη διαμόρφωση μιας κατηγορίας δικαστικών και εισαγγελικών λειτουργών που, ανεξαρτήτως του αριθμού τους, προτεραιοποιούν και θέτουν υπεράνω όλων την ανέλιξή τους στα ύπατα αξιώματα της Δικαιοσύνης, προσαρμόζοντας αναλόγως και εντάσσοντας στον σκοπό αυτόν τη συνόλη δικαστική συμπεριφορά τους, με ό,τι αυτό σημαίνει και συνεπάγεται.

Και ζητήματα όμως συναπτόμενα με τον βαθμό και την ποιότητα λειτουργίας του κράτους δικαίου στη χώρα μας θίγει η συγκεκριμένη ρύθμιση και εγείρει ανησυχίες ότι υπόκειται σε δυνητικά ισχυρή επιρροή από την εκτελεστική εξουσία, κατά πρόσφατη Εκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου και την κατάσταση στην Ελλάδα, με παράλληλη αναφορά της και σε κριτική που έχει ασκήσει για το ίδιο ζήτημα η ομάδα χωρών κατά της διαφθοράς (GRECO) του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Βεβαίως, δεν «κομίζομεν γλαύκα εις Αθήνας». Η προβληματική περί το άρθρο 90 παρ. 5 του Συντάγματος είναι γνωστή και έχει τύχει η ρύθμιση αυτού αρνητικής κριτικής προσέγγισης πολλές φορές.

Ωστόσο, το καίριο και ουσιωδώς κρίσιμο των αρνητικών χαρακτηριστικών της ήδη θεσμοθετημένης πρόβλεψης επιβάλλει την άμεση δρομολόγηση της αναθεώρησής της.

Σε αντίθετη περίπτωση είναι ορατός ο κίνδυνος να μιλάμε, πολύ σύντομα, όχι απλώς για κοινή πεποίθηση έλλειψης αξιοπιστίας του δικαστικού συστήματος, αλλά για ανήκεστη βλάβη αυτού.

Δεν μπορεί και δεν είναι παραδεκτό, εξαιτίας της συνταγματικής πρόβλεψης για την οποία πρόκειται, να προσάπτεται στο σύνολο της Δικαιοσύνης και των λειτουργών της εξάρτηση, χειραγώγηση και αναξιοπιστία.

Ούτε νοείται διάκριση των εξουσιών υπό την απόλυτη «επικυριαρχία» της εξ αυτών εκτελεστικής, με παρεχόμενη μάλιστα, ενίοτε, εντύπωση ταύτισης και ομογενοποίησής τους.

Μπορεί ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης να σημαίνει πρώτα απ’ όλα ανεξαρτησία έναντι της εκτελεστικής εξουσίας, και, παρά ταύτα, η τελευταία να ορίζει την «ηγεσία» της πρώτης;

Αντιλήψεις που βλέπουν τη Δικαιοσύνη ως ανεξάρτητη μόνον έναντι των άλλων και ως χώρον προέκτασης της ισχύος των φορέων τους δεν αποκλείεται να υπάρχουν.

Ωστόσο, άστοχες, εσφαλμένες και προβληματικές θεσμικές ρυθμίσεις, αντί να παρέχουν την εντύπωση ότι τις υιοθετούν και τις εκφράζουν, άνευ δευτέρας σκέψεως πρέπει να αναθεωρούνται.

*Αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε.τ.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Θεσμοθετημένη εξάρτηση;

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας