Αθήνα, 29°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
29°C
29.5° 26.2°
1 BF
41%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
27°C
28.1° 24.8°
1 BF
56%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
26°C
26.0° 24.9°
1 BF
59%
Ιωάννινα
Αίθριος καιρός
20°C
19.9° 19.9°
1 BF
100%
Αλεξανδρούπολη
Αίθριος καιρός
23°C
23.0° 23.0°
2 BF
53%
Βέροια
Αίθριος καιρός
24°C
24.6° 24.0°
2 BF
40%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
20°C
22.3° 20.4°
2 BF
37%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
25°C
24.9° 24.9°
1 BF
54%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
28°C
28.6° 27.7°
4 BF
57%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
27°C
26.6° 22.3°
2 BF
58%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
27°C
27.4° 25.8°
4 BF
54%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
28°C
27.9° 27.9°
2 BF
67%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
28°C
28.1° 28.1°
2 BF
31%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
25°C
25.1° 24.6°
1 BF
36%
Λαμία
Αίθριος καιρός
28°C
28.4° 28.3°
0 BF
37%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
27°C
26.8° 26.6°
3 BF
84%
Χαλκίδα
Αίθριος καιρός
26°C
29.3° 25.0°
2 BF
35%
Καβάλα
Αίθριος καιρός
25°C
25.1° 25.1°
2 BF
45%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
25°C
26.7° 23.7°
2 BF
85%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
21°C
20.5° 20.5°
1 BF
51%
ΜΕΝΟΥ
Σάββατο, 13 Ιουλίου, 2024
| Αρχείο ΕΡΤ
Φρήντριχ Νίτσε: Το χάος γεννά την τάξη

Ησίοδος, Θεογονία, στ. 116: πρώτιστα το Χάος έγινε

Bob Dylan: Δέχομαι το χάος. Δεν είμαι σίγουρος αν με δέχεται αυτό.

Ζοζέ Σαραμάγκου: Το χάος είναι απλώς μια τάξη που περιμένει να αποκρυπτογραφηθεί.
 

Ησίοδος, Θεογονία 52 – 119

Οι Ολύμπιες Μούσες, οι πάνσεπτες. Κόρες του αιγιδοφόρου Δία και της Μνημοσύνης.

Η μητέρα των Μουσών Μνημοσύνη κυβερνά τους λόφους του Ελευθήρα.

Ο Κρονίδης Δίας και η Μνημοσύνη ενώθηκαν ερωτικά κι αμέσως έπαψαν στον κόσμο οι στενοχώριες και οι έγνοιες.

Εννιά νύχτες, μακριά από τους άλλους θεούς, ο πάνσοφος Δίας ξάπλωνε με την Μνημοσύνη στην ιερή κλίνη της.

Ο χρόνος πέρασε, οι μήνες κυλούσαν, οι μέρες πλήθυναν, οι ώρες έτρεχαν. Συμπληρώθηκε η κύηση και η θεά Μνημοσύνη γέννησε εννιά κόρες με το ίδιο υψηλό φρόνημα, την ίδια θεϊκή νοημοσύνη. Έχουν στην καρδιά και στην ξέγνοιαστη ψυχή τους τη μουσική και το τραγούδι. Εκεί κοντά στις πανύψηλες, χιονισμένες κορυφές του Ολύμπου.

Έχουν παλάτια όμορφα και χώρους να χορεύουν. Να τραγουδάνε θέλουνε και συνεχώς ορχούνται. Εκεί κοντά τους διαβιούν ο Ίμερος κι οι Χάρες μέσα στην καλοπέραση και μες στα πανηγύρια.

Μελωδίες ψάλλουνε με θεϊκά τραγούδια. Τους νόμους και τις πρακτικές υμνούν των αθανάτων. Στον Όλυμπο ανέβηκαν με μύριες μελωδίες και με τραγούδια αθάνατα για των θεών τη χάρη. Αντιλαλούσε ολόγυρα το ιερό το όρος καθώς

70. τα ρυθμικά χορευτικά τους βήματα καταχτυπούσαν τη μελανή Γαία. Πήγαιναν οι πανέμορφες κόρες με χορούς και τραγούδια να βρουν τον πατέρα τους Δία, τον άρχοντα του ουρανού που έχει στην κατοχή του τον φλογερό κεραυνό και την τρομερή βροντή. Μ` αυτά τα όπλα νίκησε τον πατέρα του Κρόνο. Έγινε εκείνος αρχηγός του κόσμου και όρισε νέους νόμους και δικαιώματα για θνητούς και αθανάτους.

Τραγουδούσαν τα κατορθώματα του πατέρα τους οι εννέα κόρες του, οι εννέα αθάνατες Μούσες: Κλειώ, Ευτέρπη, Θάλεια, Μελπομένη, Τερψιχόρη, Ερατώ, Πολύμνια, Ουρανία, Καλλιόπη που είναι η εξοχότερη απ` όλες,

80 γιατί αυτή συντροφεύει για πάντα τους αξιοσέβαστους βασιλείς. Όποιον από τους θνητούς βασιλείς οι Μούσες τιμήσουν με την προσοχή και την αγάπη τους του δίνουν μόλις γεννηθεί το χάρισμα του λόγου. Γλυκά, δροσερά κελαρυστά λόγια του βάζουν στο στόμα και στη γλώσσα. Ο κόσμος τους προσέχει, τους αγαπά και τους εμπιστεύεται να τον κρίνουν δίκαια στις διαφορές που έχει με άλλους. Εκείνος αγορεύει χωρίς λάθη, γρήγορα και υπεύθυνα και προλαβαίνει τις ολέθριες φιλονικίες. Αυτοί οι εχέφρονες και προικισμένοι βασιλείς από τις Μούσες προσφέρουν δικαιοσύνη στους αδικημένους πολίτες στην αγορά. Προσφέρουν στους αδικημένους λόγια θεϊκά, σοφά. Σαν φτάνει στην συγκέντρωση τον υποδέχονται σαν θεό και αμέσως εντυπωσιάζει με όλα όσα λέει. Αυτό το θείο δώρο το προσφέρουν οι Μούσες στους ανθρώπους. Άλλο ιερό, πολύτιμο δώρο που χαρίζουν οι Μούσες και ο τοξευτής Απόλλων, είναι η μουσική, το τραγούδι, η δεξιοτεχνία στην κιθάρα. Τους βασιλείς τους προικίζει ο Δίας και οι κόρες του οι Μούσες. Ευτυχής και μακάριος αυτός που αγαπούν οι Μούσες. Η φωνή του είναι φιλική και γλυκιά και ακόμα και τους πενθούντες παρηγορεί με το τραγούδι του.

100. Μόλις ο αοιδός, ο θεράπων των Μουσών, αρχίζει με το τραγούδι του να εξυμνεί τις δόξες και τα κατορθώματα των παλιών αλλά και των Ολύμπιων θεών, όλοι οι άνθρωποι που ακούνε μαγεύονται και ηρεμούν ξεχνώντας τα πάθη και τις στενοχώριες τους. Η επίδραση των θεϊκών Μουσών στους ανθρώπους είναι άμεση και θεραπευτική. Αλλάζει προς το καλύτερο τους θνητούς. Δόξα στις Μούσες, τις κόρες του Δία, που χαρίζουν στους ανθρώπους το γλυκό τους τραγούδι. Δόξα στις Μούσες που υμνούν όλους τους αθανάτους που γεννηθήκαν απ` τη Γή και τον Ουράνιο θόλο που λάμπει με μύρια αστέρια φωτισμένος. Δόξα σ` όλους που φτάσανε μέσα στη μαύρη νύχτα και σ` όλους που εξέθρεψε ο αλμυρός ο Πόντος.

Πείτε μας Μούσες μας καλές πως έγινε ο κόσμος, πως γεννηθήκαν οι θεοί, η Γαία και τ` αστέρια, ο Ουρανός, οι ποταμοί και ο γαλάζιος Πόντος.

110. Πως οι θεοί μοιράσανε τα αξιώματα τους, πως διάλεξαν τον Όλυμπο για τα ανάκτορα τους, το ιερό αυτό βουνό με τις πολλές πτυχώσεις.

Πείτε μου Μούσες θεϊκές που ζείτε στα παλάτια, στα δώματα τα Ολύμπια. Πείτε μου για να μάθω τι έγινε στην πρωταρχή; Ποιο εγεννήθη πρώτο εκεί επάνω στην κορφή του χιονισμένου Ολύμπου.

Στην πρωταρχή της πρωταρχής γεννήθηκε το Χάος κι έπειτα η ευρύστερνος η Γαία η μητέρα που κατοικούν θεοί, θνητοί κι όλα της γης τα όντα.

Και τα θαμπά τα Τάρταρα, μαυροσκοτεινιασμένα μέσα σε μια σκισμή της γης με τους μεγάλους δρόμους.
 

Ησιόδειο λεξικό.

Στίχος 56. μητίετα, ὁ,   πάνσοφος. Για τον Δία.

57. λέχος, -εος, το, ντιβάνι, κρεβάτι, στρώμα, νυφικό κρεβάτι, συζυγική κλίνη, γάμος.

60. ὁμό-φρων, -ονος, ὁ, = ὁμόνοος.

62. νῐφόεις, -εσσα, -εν, χιονισμένος, χιονοσκεπής.

63. λῑπᾰρής, -ές, αυτός που επιμένει ή εμμένει σε κάποιο πράγμα, ένθερμος, ακούραστος.

65. θᾰλία, -ίη, ἡ (θάλλω), αφθονία, πλούτος, ευτυχία, ευθυμία, συμπόσιο, ευωχίες, πανήγυρεις.

72. Αιθαλόεντα κεραυνό: αἰθᾰλόεις, -όεσσα, -όεν,   γεμάτος από καπνούς, καπνισμένος, γεμάτος από καπνιά. Για το ανίκητο όπλο του Διός, τον κεραυνό.

Οι εννέα Μούσες όπως τις αναφέρει ο Ησίοδος στη « Θεογονία».

75. ταῦτ᾽ ἄρα Μοῦσαι ἄειδον Ὀλύμπια δώματ᾽ ἔχουσαι,
ἐννέα θυγατέρες μεγάλου Διὸς ἐκγεγαυῖαι,
Κλειώ τ᾽ Εὐτέρπη τε Θάλειά τε Μελπομένη τε
Τερψιχόρη τ᾽ Ἐρατώ τε Πολύμνιά τ᾽ Οὐρανίη τε
Καλλιόπη θ᾽· ἡ δὲ προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων.

80ἡ γὰρ καὶ βασιλεῦσιν ἅμ᾽ αἰδοίοισιν ὀπηδεῖ.

79. προφερής, -ές (προφέρω), αυτός που προέχει, που υπερέχει, υπέρμετρος, έξοχος, υπέρτερος, ανυπέρβλητος, τῶν ἄλλων προφερέστερος.

Σημείωση: Ο Ησίοδος ξεχωρίζει την Καλλιόπη από τις υπόλοιπες οκτώ Μούσες ως: προφερεστάτη ἐστὶν ἁπασέων και συντροφεύει για πάντα τους αξιοσέβαστους βασιλείς. Μούσα και προστάτιδα της επικής ποίησης. Την Μούσα Καλλιόπη επικαλούνταν οι αοιδοί προκειμένου να τους εμπνεύσει. Με την επίκλησή της ξεκινα η Ιλιάδα αλλά και η Οδύσσεια.

96. ὄλβιος, -ον και -α, -ον,λέγεται για πρόσωπα, ευτυχισμένος, μακάριος.

107. δνοφερός, -ά, -όν, ζοφερός, σκοτεινός, μαύρος. Για την Νύχτα.

109. απείριτος, ἀπειρέσιος, -α, -ον, εκτεταμένος τύπος του ἄπειρος, απεριόριστος, απέραντος, απροσμέτρητος, αναρίθμητος. Για τον Πόντο: πόντος ἀπείριτος.

113. πολύ-πτῠχος, -ον (πτύξ, πτυχή), αυτός που αποτελείται από ή έχει πολλές πτυχές, λέγεται για τα βουνά. Εδώ για τον Όλυμπο με τα πολλά φαράγγια και ρέματα που από μακριά φαίνονται σαν πτυχές στο σώμα του βουνού.

116. χάος η πρώτη κατάσταση του κόσμου, στην Θεογονία του Ησιόδου.  Άπειρο διάστημα, ατμόσφαιρα, άβυσσος, άπειρο σκοτάδι.

119. ἠερόεις, -εσσα, -εν,  «συννεφώδης», σκοτεινός, ομιχλώδης, θαμπός, ζοφερός. Εδώ για τα Τάρταρα: Τάρταρά τ᾽ ἠερόεντα.

119. μυχός, ὁ (μύω), το εσώτατο μέρος, το εσώτατο κοίλωμα. Εδώ για τα Τάρταρα.

119. εὐρυ-όδειᾰ, ἡ, (ὁδός), αυτή που έχει πλατείς, φαρδείς, ανοιχτούς δρόμους, χθονὸς εὐρυοδείης. Εδώ για την Γη.

 

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στους αγαπημένους: Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νικόλα, Χαράλαμπο.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Ησίοδος, Θεογονία, στ. 116: πρώτιστα το Χάος έγινε

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας