• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.2°C / 33.0°C
    4 BF
    13%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.0°C / 33.8°C
    3 BF
    45%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    34°C 34.0°C / 36.5°C
    3 BF
    35%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 30.9°C / 32.9°C
    2 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    4 BF
    25%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.7°C / 36.2°C
    2 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 30.1°C / 32.6°C
    3 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    3 BF
    20%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 31.0°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.5°C / 28.9°C
    4 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.1°C / 27.4°C
    5 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.7°C / 27.9°C
    2 BF
    54%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.9°C / 33.9°C
    4 BF
    38%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 32.3°C / 32.9°C
    4 BF
    31%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.1°C / 32.2°C
    3 BF
    23%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.8°C / 29.8°C
    4 BF
    54%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.1°C / 32.0°C
    4 BF
    10%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.3°C / 29.4°C
    3 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    34°C 27.8°C / 34.4°C
    4 BF
    37%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    1 BF
    44%

Συμμετοχική Επιστήμη και Εκπαίδευση: η γαλλική εμπειρία

  • A-
  • A+

Τον περασμένο Ιούλιο βρέθηκα στην κωμόπολη Μαρσιάκ της Γαλλίας, προσκεκλημένος του προέδρου του Εθνικού Ινστιτούτου Αγρονομικών Ερευνών (INRA), Φρανσουά Ουλιέ.

Το γαλλικό υπουργείο Παιδείας είχε παραγγείλει από τον κ. Ουλιέ την επεξεργασία ενός εθνικού σχεδίου για τη Συμμετοχική Επιστήμη και γινόταν συνέδριο στο πλαίσιο της προετοιμασίας της πρότασης αυτής, που θα κατατεθεί τις προσεχείς βδομάδες.

Τόσο ως προς τη διαδικασία όσο και ως προς το περιεχόμενο, το συνέδριο αυτό είναι ενδεικτικό μιας νέας πολιτικής αντίληψης για τις επιστήμες και την εκπαίδευση.

Η έννοια της Συμμετοχικής Επιστήμης απαντά σε μια διπλή διαπίστωση:

• Αφενός η σημερινή εποχή χαρακτηρίζεται από την ιστορική αύξηση του πληθυσμού των επιστημόνων, που προέκυψε μέσα από το άνοιγμα στην πρόσβαση στα πανεπιστήμια των τελευταίων δεκαετιών.

• Αφετέρου η πιο πρόσφατη εξάπλωση του διαδικτύου έκανε εύκολη την επικοινωνία και τη συνεργασία μέσω δικτύων.

Μια συνηθισμένη διάσταση της Συνεργατικής Επιστήμης είναι η εφαρμογή των μεθόδων του λεγόμενου «crowdsourcing», της άντλησης πλούτου από ένα διάσπαρτο πλήθος.

Η μέθοδος αυτή προϋποθέτει την ανάλυση ενός επιστημονικού προβλήματος σε επιμέρους προβλήματα, τα οποία όμως να μην απαιτούν ιδιαίτερη ειδίκευση για την εκτέλεσή τους.

Η ίδια η λογική δεν είναι νέα. Χαρακτηριστικά, στις αρχές του 19ου αιώνα, η βρετανική Ενωση Θαλάσσιας Βιολογίας είχε βασιστεί σε τυχαίους πολίτες για να κάνει μια μέτρηση. Θέλοντας να καταγράψει τα θαλάσσια ρεύματα της Βόρειας Θάλασσας, έριξε χίλια μπουκάλια στη θάλασσα ζητώντας από όποιον τα βρει να συμπληρώσει μια φόρμα και να τη στείλει στα γραφεία της Ενωσης.

Η υπόθεση αυτή ήρθε πρόσφατα στην επικαιρότητα όταν ένα ζευγάρι Γερμανών συνταξιούχων βρήκε ένα τέτοιο μπουκάλι και το έστειλε στα γραφεία της, 108 χρόνια μετά!

Η απλή συμπλήρωση της φόρμας με τα γεωγραφικά στοιχεία του τυχαίου παραλήπτη και την ημερομηνία εύρεσης του μπουκαλιού βοήθησε τους επιστήμονες της εποχής να καταγράψουν τα ρεύματα της θάλασσας.

Σήμερα, τη θέση της θάλασσας παίρνει το διαδίκτυο, όπου το μήνυμα συμμετοχής μπορεί να διαχυθεί και οι απαντήσεις να ληφθούν από ένα πολύ μεγάλο πλήθος χρηστών σε πολύ μικρό διάστημα.

Η λογική της συμμετοχής στη λύση ενός προβλήματος μέσω της ανάλυσής του σε μικρές λειτουργίες προς εκτέλεση αποτελεί έτσι μία από τις προτάσεις που διερευνώνται.

Η εφαρμογή αυτή μπορεί να έχει περισσότερο νόημα στην εκπαίδευση, όπου με διάφορες διατάξεις οι μαθητές θα μπορούν να συμμετέχουν σε ευρύτερα ερευνητικά εγχειρήματα, μαθαίνοντας και εφαρμόζοντας απλές επιστημονικές αρχές που μπορεί να φανούν χρήσιμες στη μέτρηση διαφόρων φαινομένων.

Ωστόσο, η ίδια η έννοια της Συμμετοχικής Επιστήμης επιτρέπει μια ακόμα πιο διευρυμένη προσέγγιση της έρευνας, της ίδιας της διαδικασίας συγκρότησης νέας γνώσης.

Τέτοια πεδία ανοίγονται στον βαθμό που νέες τεχνολογίες, φτηνές και προσβάσιμες σε μεγάλο πληθυσμό πολιτών, αφήνουν περιθώριο να φανταστούμε αλλιώς τα αντικείμενα που μελετούν οι επιστήμες.

Στην εισήγησή μου στο συνέδριο, αναφέρθηκα έτσι στην έννοια του «κυβερνο-δάσους». Το κυβερνο-δάσος είναι μια έννοια που επιτρέπει την προβολή των επιθυμιών, των γνώσεων, των ονείρων, της σχέσης που έχει καθένας με το δάσος.

Ανάλογα με την προσωπικότητα και τις γνώσεις του καθενός, μια συζήτηση για το κυβερνο-δάσος επιτρέπει τη συμμετοχή στη διερεύνηση νέων αντιλήψεων και προοπτικών για το δάσος, πέρα από αυτές που γνωρίζει ήδη η δασοκομία, η επιστήμη που κατεξοχήν ασχολείται με το αντικείμενο.

Δημιουργείται έτσι γύρω από αυτή την έννοια ένα πεδίο δημοκρατίας της συμμετοχής στην έρευνα. Μιας δημοκρατίας βέβαια σχετικά εφήμερης, καθώς η επιστροφή στη γνώση της επιστήμης απαιτείται για την περαιτέρω πραγματοποίηση της έρευνας.

Ωστόσο, ανοίγονται πεδία για νέες κατευθύνσεις στην έρευνα που να λαμβάνουν υπόψη τους τη δυνατότητα συμμετοχής του κοινού μέσα από τη χρήση των νέων τεχνολογιών.

Η εξάπλωση των νέων τεχνολογιών καθώς και το σχετικό «θόλωμα» των ορίων των επιστημονικών κλάδων όσον αφορά τα σύγχρονα φαινόμενα επιτρέπουν τη σύλληψη νέων εννοιών –όπως το κυβερνο-δάσος–, η χρήση των οποίων βοηθάει στην υπέρβαση των υπαρχόντων επιστημονικών κριτηρίων.

Μια υπέρβαση που δεν σημαίνει την αναίρεσή τους, επιτρέπει ωστόσο τη δημιουργία νέων πεδίων προς διερεύνηση, νέων ερωτημάτων για να απαντηθούν από τις επιστήμες.

Η εμπειρία του συνεδρίου ανέδειξε δύο διαστάσεις της σύγχρονης συζήτησης σε σχέση με τις επιστήμες και την πολιτική: Αφενός, πέρα από τους ερευνητές του INRA, παρόντες στο συνέδριο ήταν και μέλη ενώσεων και κινήσεων πολιτών, συνδικάτων, ΜΚΟ κ.ά.

Στα σεμινάρια που διοργανώθηκαν εκείνη τη μέρα, υπήρξε έτσι ανταλλαγή απόψεων και αναδείχτηκε η διάθεση των πολιτών να συμμετάσχουν στη διαμόρφωση των θεμάτων της έρευνας και στη λήψη των αποφάσεων που σχετίζονται με τις επιστήμες.

Αφετέρου, η ίδια η διαδικασία της διαβούλευσης, μέσα από την εμπλοκή του μεγάλου αυτού ινστιτούτου και τη διοργάνωση ανοιχτών και συμμετοχικών συνεδρίων, πριν από τη συγκρότηση της πρότασης προς το γαλλικό υπουργείο Παιδείας, φανερώνει και μια πιο ανοιχτή αντίληψη για τη διαμόρφωση μεταρρυθμίσεων στο επίπεδο του κράτους.

Αυτή τη στιγμή, τα αποτελέσματα της διαβούλευσης βρίσκονται υπό επεξεργασία και σίγουρα θα χρειαστεί μια περίοδος πειραματισμού μέσα από πιλοτικά προγράμματα, πριν μπορέσει κανείς να μιλήσει για μια συνολική μεταρρύθμιση της έρευνας ή της εκπαίδευσης σε μια τέτοια κατεύθυνση.

Το σίγουρο είναι πάντως ότι βρισκόμαστε σε μια σχετικά αργή –σε σύγκριση με τους πολιτικούς χρόνους–, αλλά σταθερή πορεία μετασχηματισμού τόσο του τρόπου με τον οποίο γίνεται η έρευνα όσο και του τρόπου με τον οποίο γίνεται η πολιτική.

* καθηγητής στο Ανώτατο Ινστιτούτο Εμπορίου Παρισιού, αντιπροέδρου του ΟΒΙ (Οργανισμός Βιομηχανικής Ιδιοκτησίας)

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκπαίδευση προσαρμογής και υποταγής
Η κοινωνική, πολιτική, εργασιακή, σχολική κ.λπ. ζωή, αλλά και η προσωπική, ελάχιστα μπορεί πλέον να αποδράσει από την ψηφιακή αιχμαλωσία ελεγχόμενων δικτύων και μηχανών. Οι υποκειμενικότητες οφείλουν να γίνουν...
Εκπαίδευση προσαρμογής και υποταγής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κάμερα μέσα στην τάξη;
Θεσμοθετημένες λύσεις για τους απόντες μαθητές, που αδυνατούν να βρίσκονται στο σχολείο, υπάρχουν -και μάλιστα με διάλογο, τον οποίο το υπουργείο Παιδείας αποφεύγει-, μπορούν να βρεθούν και άλλες!
Κάμερα μέσα στην τάξη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναζητώντας το σύγχρονο σχολείο
Το ελληνικό δημόσιο σχολείο βλέπει τον εαυτό του ως φορέα παροχής θεωρητικής γνώσης και ως προγυμναστή του μαθητή για τις τελικές εξετάσεις που θα καθορίσουν την επιτυχία ή την αποτυχία ολόκληρης της...
Αναζητώντας το σύγχρονο σχολείο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ευγνωμοσύνη στο chat της πλατφόρμας
Το ξέσπασμα της ευγνωμοσύνης που εισπράξαμε καθ’ όλο το διάστημα της καραντίνας από τους φοιτητές μας στις πλατφόρμες των τηλεμαθημάτων δεν μπορεί να είναι ένα απλό γεγονός.
Η ευγνωμοσύνη στο chat της πλατφόρμας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Α(χ!) – σύγχρονη εκπαίδευση
Το εκπαιδευτικό σύστημα από τις κατώτερες ώς τις ανώτερες δομές του υπέστη δυνατούς κραδασμούς: αφού αρχικά ανέστειλε -ορθά- όλες τις εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ξεκίνησε σταδιακά τη μετάβασή του σε...
Α(χ!) – σύγχρονη εκπαίδευση
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Αριστεία» και εκπαίδευση Ελληνοπαίδων εξωτερικού
Στη Γερμανία και τη Γαλλία υπάρχουν σχολεία που λειτουργούν με σοβαρές ελλείψεις στα ΤΕΓ. Πρόκειται για ένα πεδίο επικοινωνιακών τρικ και φτηνής ρητορικής σχετικά με το ενδιαφέρον του υπουργείου.
«Αριστεία» και εκπαίδευση Ελληνοπαίδων εξωτερικού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας