• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 22.6°C / 27.4°C
    2 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.1°C / 25.8°C
    3 BF
    50%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.9°C / 27.7°C
    1 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.5°C
    2 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    3 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.5°C / 23.5°C
    2 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.9°C / 27.5°C
    3 BF
    48%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.2°C / 22.9°C
    3 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 27.4°C
    4 BF
    34%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.6°C / 25.6°C
    3 BF
    84%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.9°C / 23.9°C
    0 BF
    69%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    27°C 22.3°C / 26.7°C
    3 BF
    60%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.0°C
    3 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 27.7°C
    0 BF
    53%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 21.7°C
    2 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 24.7°C
    2 BF
    51%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    2 BF
    62%
dreamstime

Να καταλάβουμε την εποχή μας

  • A-
  • A+

Ο κόπος που καταβάλλουμε για να καταλάβουμε την εποχή μας, δηλαδή αυτό που συμβαίνει και μας συμβαίνει, γίνεται όλο και περισσότερο μια υποχρέωση, μια πρόκληση που δεν μπορούμε πλέον να αποφύγουμε. Δεν αναφέρομαι σ’ εκείνους που προσπαθούν να ξεπεράσουν αυτή την υποχρέωση με την αδιαφορία ή την αγάπη για την ήσυχη ζωή τους κι ούτε σ’ εκείνους που θα ήθελαν να καταλάβουν, αλλά δεν καταφέρνουν να βγουν απ’ το καβούκι τους και να απελευθερωθούν από τις απολιθωμένες ιδέες τους και τις ανεδαφικές προκαταλήψεις τους.

Αυτό που θα πρέπει να αναζητήσουμε σήμερα είναι το κουράγιο να κοιτάξουμε στα μάτια την πραγματικότητα χωρίς φόβο ή πάθος, με τέτοιο τρόπο ώστε να διαφυλάξουμε την απαραίτητη διαύγεια για να ανακαλύψουμε γιατί τόσες αξίες καταρρέουν κι όλα μας φαίνονται ανώφελα, βάρβαρα, χωρίς ελπίδα.

Ενα πρώτο σημείο που χρειάζεται σκέψη και προσοχή, και σε πολλούς διαφεύγει, είναι η αστραπιαία «επιτάχυνση της ιστορίας». Ολοι γνωρίζουμε πόση διαφορά υπάρχει ανάμεσα στον πραγματικό και τον εγκεφαλικό χρόνο. Ολοι γνωρίζουμε πως ορισμένες μέρες ανούσιας απραγίας, υποχρεωτικής απομόνωσης, φυσικής κατάπτωσης, ίσως μας φαίνονται ατέλειωτες, ενώ οι μέρες γιορτής, διασκέδασης, ευχάριστης ανάγνωσης περνάνε σαν αστραπή.

Ολοι εξάλλου δημιουργούμε εντυπώσεις μόνο επιφανειακά αντιφατικές, όταν ανακαλύπτουμε τη γοργή φυγή των ίδιων ημερών που ζήσαμε σύμφωνα με επαναλαμβανόμενες συνήθειες, σ’ ένα πλήθος από βδομάδες και μέρες άχρωμες, έτσι ώστε να λέμε «πέρυσι» και να μας φαίνεται «χτες».

Ή, αντίθετα, ξαναφέρνοντας στον νου μας ένα σύντομο ταξίδι, τις φευγαλέες διακοπές του καλοκαιριού. Αυτές οι μετρημένες μέρες παρουσιάζονται γεμάτες έντονες εμπειρίες, πυκνές αισθήσεις και αναμνήσεις, που μοιάζει να ανήκουν σ’ έναν χρόνο έντονο κι ατέλειωτο, πλούσιο και ζωτικό.

Στην πραγματικότητα, η ροή των «πληροφοριών» που ο έξω κόσμος αδιάκοπα μας μεταδίδει έχει μια σταθερή συμπεριφορά και η ικανότητα αφομοίωσης απ’ τη μεριά μας είναι της τάξης των 50.000 bit ή μονάδων το δευτερόλεπτο τουλάχιστον. Πολλά από αυτά τα σήματα ή ερεθίσματα βάζουν σε κίνηση αυτόματα αντανακλαστικά και πολλά άλλα περνούν απαρατήρητα λόγω της αυτοάμυνας από τον βομβαρδισμό των άχρηστων επισημάνσεων, που δεν είναι άλλο από την επίλεκτη προσοχή και την άρνηση αποθήκευσης του περιττού μηνύματος.

Στις μέρες μας, η ροή των διαφορετικών, επαναλαμβανόμενων πληροφοριών, συχνά περίεργων ή συγκλονιστικών, αυξήθηκε κατακόρυφα μέσα από τα οπτικο-ακουστικά εργαλεία, από την εξαφάνιση του αναλφαβητισμού, από το ανακάτεμα παλιών κλειστών κοινωνικών ομάδων, από τις πολύμορφες συναντήσεις της φάμπρικας ή της πόλης.

Δυστυχώς, αυτή η πρόοδος πληρώνεται με έναν αποπροσανατολισμό που φτάνει στο ντελίριο ή στην απόγνωση. Ενας κόσμος φτωχός αλλά ισορροπημένος, απομακρυσμένος από τη γνώση αλλά αγκυροβολημένος στις απλές βεβαιότητες, βρίσκεται στη μέση της φουρτουνιασμένης θάλασσας, δίχως στίγμα ούτε πολικό αστέρα.

Εχει στην κατοχή του αναρίθμητες ειδήσεις αλλά κανένα πλαίσιο για να τις εντάξει, κανένα κριτικό βοήθημα για να τις αξιολογήσει, να τις συγκρίνει, να τις εκμεταλλευτεί οργανικά. Κατέχει την πληροφορία, αλλά δεν έχει ακόμη την κουλτούρα, την ικανότητα να σκεφτεί με προοπτική και να κοιτάξει μακριά.

Αποτέλεσμα είναι η συμπίεση της ιστορίας στο λεπτό έλασμα της επικαιρότητας, στις μόδες που αλλάζουν, στην απλοϊκότητα του να πιστεύεις ότι το τελευταίο σύνθημα που ακούστηκε είναι και μια αιώνια αλήθεια.

Δεν θα πρέπει, λοιπόν, να παραξενευόμαστε αν κάποιοι, κάποτε, τραυματισμένοι από τις ίδιες τις ειδήσεις, ανίκανοι να τις εξουσιάσουν, καταρρέοντας, πυροβολούν το πλήθος.

* ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο γιαλός είναι στραβός, ας τον ισιώσουμε
Η κατάσταση έχει περάσει πέρα από την ελπίδα ενός περιορισμού του προβλήματος και μιας μερικής αντιμετώπισης και διαφαίνεται η ανάγκη για συνολική ρήξη.
Ο γιαλός είναι στραβός, ας τον ισιώσουμε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Ηράκλειτος και η εναντιοδρομία
Ο νόμος της εναντιοδρομίας εξυπηρετεί την πορεία του ανθρώπου προς την αυτοπραγμάτωσή του και την εκ νέου νοηματοδότηση της ζωής του.
Ο Ηράκλειτος και η εναντιοδρομία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για την ανθρωπολογική μηχανή του Τζόρτζιο Αγκάμπεν
Τι είναι όμως η ανθρωπολογική –ή ανθρωπογενετική– μηχανή; Είναι ένας μηχανισμός –ή μία διάταξη– υλικών και συμβολικών σχέσεων που από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, με τη συμβολή επιστημών και φιλοσοφίας, δεν...
Για την ανθρωπολογική μηχανή του Τζόρτζιο Αγκάμπεν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απλότητα
Η πιο σαγηνευτική στρατηγική με την οποία το μοντέλο της αγοράς διαχέει την ολέθρια επιρροή της είναι να προσκαλεί τα θύματά της (και κυρίως τα πιο ευάλωτα: νήπια, εφήβους, νοικοκυρές, συνταξιούχους, ανέργους)...
Απλότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπερουράνιος τόπος
Να υπήρχε λέει εκείνος ο τόπος του πλατωνικού μύθου… Ενας τόπος, ένας κόσμος ιδεατός, πέρα από οτιδήποτε υλικό, εκεί όπου υπάρχουν τα νοητά αρχέτυπα των αισθητών πραγμάτων, οι ιδέες. Καθαρή αλήθεια, καθαρή...
Υπερουράνιος τόπος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας