Αθήνα, 19°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
19.5° 16.5°
2 BF
74%
Θεσσαλονίκη
Αραιές νεφώσεις
12°C
13.4° 10.8°
2 BF
88%
Πάτρα
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
19.0° 17.1°
6 BF
74%
Ιωάννινα
Αυξημένες νεφώσεις
11°C
10.9° 10.9°
1 BF
100%
Αλεξανδρούπολη
Ασθενείς βροχοπτώσεις
14°C
13.9° 12.4°
2 BF
88%
Βέροια
Αυξημένες νεφώσεις
11°C
11.0° 10.1°
1 BF
92%
Κοζάνη
Ομίχλη
7°C
7.4° 7.3°
0 BF
100%
Αγρίνιο
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.2° 15.2°
2 BF
78%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
25°C
24.8° 22.2°
8 BF
33%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
17°C
16.9° 16.8°
1 BF
72%
Ερμούπολη
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
18.4° 17.7°
3 BF
77%
Σκόπελος
Αυξημένες νεφώσεις
14°C
14.0° 14.0°
4 BF
87%
Κεφαλονιά
Αυξημένες νεφώσεις
18°C
18.1° 18.1°
4 BF
55%
Λάρισα
Αυξημένες νεφώσεις
12°C
13.0° 11.9°
0 BF
100%
Λαμία
Αυξημένες νεφώσεις
15°C
15.6° 13.5°
2 BF
93%
Ρόδος
Σποραδικές νεφώσεις
19°C
18.8° 17.8°
3 BF
91%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
16°C
18.8° 15.5°
2 BF
84%
Καβάλα
Ασθενείς βροχοπτώσεις
13°C
13.3° 11.3°
2 BF
90%
Κατερίνη
Αυξημένες νεφώσεις
11°C
11.7° 10.8°
1 BF
100%
Καστοριά
Αυξημένες νεφώσεις
8°C
8.1° 8.1°
0 BF
97%
ΜΕΝΟΥ
Τρίτη, 23 Απριλίου, 2024
Το άγαλμα του Οδυσσέα στο λιμάνι της Ιθάκης

Τα ψέματα του Οδυσσέα

Έλεγε πολλά ψέματα που με αλήθειες μοιάζαν. Οδύσσεια, ραψωδία τ`, 203 ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·

Σοφοκλής, Ιχνευταί. Αλλ’ ουδέν έρπει ψεύδος εις γήρας χρόνου. Αλλά κανένα ψέμα δεν αντέχει στο διάβα του χρόνου.

Αριστοτέλης: Ο δε ψευδής λόγος γίνεται παρά το πρώτον ψεύδος.

Μένανδρος: Κρείσσον ελέσθαι ψεύδος, ή αληθές κακόν. Καλύτερα ένα ψέμα από μια κακή αλήθεια

Γάιος Πετρώνιος: Mundus vult decipi, ergo decipiatur. Ο κόσμος θέλει ψέματα. Δώστου ψέματα.

Πλίνιος ο Πρεσβύτερος: Addito salis grano.. Προσθέτω λίγο αλατάκι.

 

Λένιν: Ένα επαναλαμβανόμενο ψέμα, γίνεται αλήθεια.

Μαντινάδα: Το ψέμα είναι φαγητό καλομαγειρεμένο,

και η αλήθεια ανίψητη, κοπέλι παινεμένο.


 

Ψέματα του Οδυσσέα στην Οδύσσεια του Ομήρου.

Στη στιγμή ο ετοιμόλογος, πολυμήχανος, πανέξυπνος Οδυσσέας σκαρώνει ψέματα αθώα και ανώδυνα, για να αποφύγει μια κατάσταση που θα του δημιουργούσε πρόβλημα. Πίστευε ότι ένα αθώο ψέμα, ένα πιστευτό ψέμα, είναι πολύ καλύτερο από μια αλήθεια άβολη που θα σε φέρει σε δύσκολη θέση.

Μερικά χαρακτηριστικά ψέματα από την Οδύσσεια του Ομήρου.

1. Το όνομα μου είναι: Ούτις (Κανείς).

Οδύσσεια. Ραψωδία ι`, 364-367.

«Κύκλωψ, εἰρωτᾷς μ' ὄνομα κλυτόν; αὐτὰρ ἐγώ τοι
ἐξερέω· σὺ δέ μοι δὸς ξείνιον, ὥς περ ὑπέστης.
Οὖτις ἐμοί γ' ὄνομα· Οὖτιν δέ με κικλήσκουσι
μήτηρ ἠδὲ πατὴρ ἠδ' ἄλλοι πάντες ἑταῖροι.»

Απόδοση:

Ω κύκλωπα Πολύφημε με ερωτάς να μάθεις, το ένδοξο μου όνομα.

Θα στο αποκαλύψω. Μα υποσχέθηκες κι εσύ κάτι να μου χαρίσεις.

Κανείς είναι το όνομα. Κανένα με φωνάζουν

κι η μάνα μου κι ο κύρης μου και όλοι μου οι φίλοι.
 

2. Είμαι κρητικός. Ο Οδυσσέας σκαρώνει μια φανταστική ιστορία υποστηρίζοντας ότι είναι κρητικός.

Οδύσσεια. Ραψωδία ξ` 199 κ.ε.

εκ μὲν Κρητάων γένος εὔχομαι εὐρειάων, Παινιέμαι πως κατάγομαι απ' την ευρεία Κρήτη.

Απόδοση:

Ο Εύμαιος ερώτησε τον κουρελή ζητιάνο να μάθει τι τον έφερε στην όμορφη Ιθάκη, ποια είναι η πατρίδα του και ποια τα γονικά του. Ο Οδυσσέας ο τρανός με τη μορφή ζητιάνου, που του `δωσε η Αθηνά του Δία η θυγατέρα, δεν άργησε και σκέφτηκε μια ψεύτικη ιστορία, γιατί δεν ήταν η στιγμή να πει αυτός ποιος είναι.

«Καμάρι τόχω πως κρατώ απ` το νησί της Κρήτης και είμαι γιος του Κάστορα με τα πολλά τα πλούτη που όλοι τον τιμούσανε στην παινεμένη Κρήτη. Δειλός και φυγοπόλεμος ποτέ μου δεν υπήρξα και βλέποντας την καλαμιά βρίσκεις θαρρώ το στάχυ, γιατί μεγάλα βάσανα με βρήκαν στη ζωή μου. Χωράφια και νοικοκυριά εγώ δεν συμπαθούσα, ο νους μου και ο λογισμός ήτανε στα καράβια, στα όπλα και στον πόλεμο που διαφεντεύει ο Άρης. Στις θάλασσες ταξίδευα με το πειρατικό μου και καπετάνιος ήμουνα στους ναύτες πειρατές μου. Με γοργοτάξιδα σκαριά πατούσα ξένες χώρες και άρπαζα τα πλούτη τους μ` αχορτασιά περίσσια. Απέκτησα αμέτρητα πλούτη, χρυσό κι ασήμι και στο νησί μου δυνατό και σεβαστό με είχαν. Όταν στην Τροία πήγαιναν απ` όλη την Ελλάδα πήγα και εγώ με αρχηγό τον θείο Ιδομενέα που βασιλιάς λογιάζονταν στην Κρήτη την ωραία. Χρόνια εννιά ολόκληρα περάσανε στην Τροία με πόλεμο, με θάνατο, με βάσανα μεγάλα και μόλις πια στο δέκατο τον χρόνο εμείς την πόλη μ` ορμή ακατανίκητη τη σβήσαμε απ` το χάρτη. Σαν τέλειωσε ο πόλεμος κι αλώσαμε την Τροία μπήκαμε στα καράβια μας στις χώρες μας να πάμε. Για ένα μήνα χάρηκα στην Κρήτη τα παιδιά μου, την όμορφη γυναίκα μου, τα πλούτη μου, τους φίλους μου, και τη δικολογιά μου. Όμως μαράζι μ` έτρωγε τις θάλασσες να πάρω με διαλεχτούς συντρόφους μου το κούρσος να αρχίσω. Στην Αίγυπτο βρεθήκαμε και κάψαμε χωράφια, άντρες σκοτώσαμε πολλούς και με ορμή μεγάλη κλέψαμε τις γυναίκες τους και όλα τα παιδιά τους. Όμως ο κάμπος γέμισε μ` αμέτρητους οπλίτες που φέρανε τον όλεθρο σε όλους τους συντρόφους που φύγανε και σκόρπισαν. Δεν έμεινε κανένας. Έβγαλα απ` το κεφάλι μου την περικεφαλαία και την ασπίδα πέταξα στη γη και το κοντάρι και πήγα μπρος στο βασιλιά και τονέ προσκυνούσα να μου χαρίσει τη ζωή που μόνος είχα μείνει. Χρόνια εφτά περάσανε στης Αίγυπτου την χώρα και πάλι πλούτισα πολύ με τις πολλές δουλειές μου. Την παραπάνω την χρονιά πήγα εις την Φοινίκη και ένα χρόνο κάθισα σ` αυτήν την ξένη χώρα που κάποιος με προσκάλεσε. Τον άλλο χρόνο ο πονηρός Φοίνικας μου προτείνει να πάμε να φορτώσουμε στη μακρινή Λιβύη και εμπόριο να κάνουμε πλούτη να φορτωθούμε. Όμως εκείνος σκόπευε δούλο να με πουλήσει σε ένα σκλαβοπάζαρο στης Αφρικής τα μέρη. Ο Δίας μας κατέστρεψε το γρήγορο καράβι ρίχνοντας ένα κεραυνό, που διάλυσε τα πάντα κι όλοι στο κύμα πέσαμε κι οι πιο πολλοί πνιγήκαν. Ο Δίας με σπλαχνίστηκε και μου στείλε ένα ξύλο που ήταν ότι απέμεινε απ` το ψηλό κατάρτι. Μέρες εννιά παράδερνα και τη δεκάτη νύχτα τα κύματα με ρίξανε στων Θεσπρωτών τη χώρα.
 

3. Ο Οδυσσέας ξεγελά την Πηνελόπη λέγοντας της ότι είναι κρητικός.

Oδύσσεια. Ραψωδία τ`. ( απόσπ.).

Απόδοση:

Τον Οδυσσέα αναγνώρισε μέχρι τώρα μόνο το πιστό του κυνηγόσκυλο, ο Άργος που πεθαίνει αμέσως μόλις είδε και οσμίστηκε, ότι γύρισε ο αγαπημένος του αφέντης. Την ταυτότητα του ο Οδυσσέας την έχει αποκαλύψει μόνο στον Τηλέμαχο. Η Πηνελόπη ζητά από τον ξένο να της πει ποιος είναι, από ποιον τόπο έρχεται, ποιοι είναι οι γονείς του, πως έφτασε στην Ιθάκη.. Ο Οδυσσέας αρνείται ευγενικά. Εκείνη του εκμυστηρεύεται την θλιβερή της ιστορία με τους Μνηστήρες και για το τέχνασμα της, με το ράβε- ξήλωνε του πέπλου που υφαίνει. Του ζητά πάλι στοιχεία για κείνον και ο Οδυσσέας πλάθει μια ιστορία ότι είναι τάχα κρητικός από καλή και πλούσια γενιά και μάλιστα στην Κρήτη γνώρισε τον Οδυσσέα και τον φιλοξένησε πριν εκείνος πάει στην Τροία.

Μιλά και για τα ρούχα που φορούσε τότε ο Οδυσσέας με λεπτομέρειες και έτσι πείθεται η Πηνελόπη ότι έχει απέναντι της έναν αξιόπιστο άνθρωπο αλλά δεν έχει καταλάβει, μέσα στη μεγάλη της συγκίνηση, ότι πρόκειται για τον ίδιο τον Οδυσσέα. Η Πηνελόπη ζητά από τις βοηθούς της να πλύνουν και να λούσουν τον ξένο και να του δώσουν καθαρά ρούχα, χλαμύδα, χιτώνα και ότι άλλο χρειάζεται. Η ψυχομάνα του Ευρύκλεια αναλαμβάνει το ποδόλουτρο του και ξαφνικά η παλάμη της έρχεται σε επαφή με την ουλή που είχε από μικρός ο Οδυσσέας κοντά στο γόνατο, τραύμα από αγριόχοιρο στον Παρνασσό στο βασίλειο του παππού του Αυτόλυκου. Η Ευρύκλεια που έβλεπε στον ξένο πολλές ομοιότητες με τον Οδυσσέα, τώρα πια είναι σίγουρη. Παραλύει από την χαρά της, δεν έχει δύναμη να κρατήσει το πόδι του Οδυσσέα που της φεύγει από τα χέρια και πέφτει με θόρυβο στη μεγάλη χάλκινη λεκάνη που αναποδογυρίζει και χύνονται τα νερά. Ο Οδυσσέας ζητά από την αγαπημένη του τροφό και παραμάνα να μην πει τίποτα σε κανένα γι` αυτή την αναγνώριση. Λίγο μετά η Πηνελόπη μιλά στον ξένο για μια εξαιρετική της ιδέα προκειμένου να αποφύγει τους Μνηστήρες. Λέει ότι θα πάρει άντρα της αυτόν που θα μπορέσει να τεντώσει το τόξο του Οδυσσέα και να διαπεράσει με το βέλος τις εγκοπές των λεπίδων δώδεκα τσεκουριών στημένων στη σειρά. Αυτό το είχε καταφέρει μόνο ο Οδυσσέας που είχε τη δύναμη να τεντώσει εντελώς το σκληρό τόξο αλλά και τη σκοπευτική δεινότητα να περάσει το βέλος από τις δώδεκα εντορμίες των πελεκιών.

..Ω Πηνελόπη σεβαστή σου είπα πως δεν θέλω για όλα αυτά να ομιλώ και πίκρα να γεμίζω. Μάθε πως είμαι από νησί στον κόσμο ξακουσμένο, την Κρήτη, που τα πέλαγα ορίζει και δεσπόζει. Η Κρήτη είναι όμορφη κι έχει περίσσια πλούτη κι η θάλασσα την αγαπά και την περικυκλώνει. Άνθρωποι μύριοι κατοικούν σε ενενήντα πόλεις, πολλές φυλές ειρηνικά ζούνε στην Κρήτη απάνω και είναι όλοι οι Κρητικοί περήφανοι γενναίοι και άξιοι θαλασσινοί που τριγυρνούν τον κόσμο. Ο Μίνωας ο βασιλιάς την Κρήτη κυβερνάει και έχει το παλάτι του στην ξακουσμένη πόλη που τέτοια άλλη δεν θα βρεις σ’ όλη την οικουμένη, την περιλάλητη Κνωσό την χιλιοπαινεμένη.

Από την Κρήτη αποκρατεί και ο Ιδομενέας που με τους άλλους Αχαιούς πήγε κι αυτός στην Τροία με τα πολλά καράβια του. Μαζί του πήγα και εγώ ν’ αλώσουμε την πόλη. Ο Οδυσσεύς σαν πήγαινε κι εκείνος προς την Τροία βαρύς τον έσπρωξε καιρός κι αντί να πάει Τροία φτάνει στην Κρήτη, στης ξακουστής της Αμνισός τον όρμο, εκεί κοντά που βρίσκεται τ’ άντρο της Ειλειθυίας , το σπήλαιο το ιερό, που ζει, των τοκετών η μαία. Ο πολυπράγμων Οδυσσεύς αναζητά αμέσως τον άρχοντά μας τον καλό σοφό Ιδομενέα που φίλο και προστάτη του αυτός τον θεωρούσε. Μάθε λοιπόν βασίλισσα πως τον καλό σου άντρα εγώ τον φιλοξένησα στο πλούσιό μου σπίτι, δώρα πολλά του χάρισα και με αγάπη πλέρια τους σύντροφους του φρόντισα. Δώδεκα μέρες και νυχτιές τον είχα εγώ κοντά μου, μαζί με τους συντρόφους του. Σαν ο βοριάς σταμάτησε άνοιξαν τα πανιά τους να σμίξουν με τους Αχαιούς στο Ίλιον να πάνε.

Έλεγε πολλά ψέματα που με αλήθειες μοιάζαν. τ`, 203 ἴσκε ψεύδεα πολλὰ λέγων ἐτύμοισιν ὁμοῖα·

4.Ο Οδυσσέας λέει μια ψεύτικη ιστορία στον πατέρα του Λαέρτη.

Οδύσσεια. Ραψωδία ω`.

Απόδοση:

Και ο Λαέρτης μίλησε και ρώτησε τον ξένο γιατί δεν αναγνώρισε τον ίδιο του τον γιο του:

« Ποιος είσαι, από πού κρατάς, ποιοι είναι οι γονιοί σου»;
«Εγώ είμαι ο Επήριτος από μεγάλο τζάκι, γιος είμαι εγώ του Αφείδαντα του Πολυπημονίδη του άνακτα τ` Αλύβαντα. Τυχαία βρέθηκα εδώ από την Σικανία, με το γοργό καράβι μας δέσαμε στην Ιθάκη.

Πριν πέντε χρόνια πέρασε απ` τη δική μου χώρα, ο Οδυσσέας ο τρανός ο πορθητής της Τροίας. Καλοί οιωνοί φανήκανε σαν ήτανε να φύγει και τα πουλιά πετούσανε όλα στα δεξιά μας. Ελπίζω να τον ξαναδώ, με δώρα να χαρούμε τη νέα μας συνάντηση σαν οι θεοί θελήσουν».

Περίλυπος τον άκουγε ο συνετός Λαέρτης γιατί φοβόταν πως ποτέ ο γιος του δεν θα έλθει στην ποθητή Ιθάκη του και στη δικολογιά του. Μαύρη σκιά τον τύλιξε από τη στενοχώρια κι αναστενάζοντας βαριά πιάνει στα χέρια χώμα και πάνω στο κεφάλι το βάζει αυτός με πόνο. Ο Οδυσσέας λύγισε σαν είδε τον Λαέρτη, τον συνετό πατέρα του σπαραχτικά να κλαίει και όρμησε σαν σίφουνας για να τον αγκαλιάσει, να τον φιλήσει και να πει: « Εγώ είμαι πατέρα, ο γιος που τόσο αγαπάς, και λαχταράς να έλθει. Έφτασα στην Ιθάκη μας τον εικοστό πια χρόνο και βρήκα τη γυναίκα μου, εσένα και το γιο μου. Πατέρα στο ανάκτορο σκότωσα τους Μνηστήρες που άναντρα και άπρεπα φερθήκανε σε μένα αλλά και στη γυναίκα μου και στο καλό παιδί μου.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στα αγαπημένα αδέλφια μου Βαγγέλη και Καιτούλα.

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Τα ψέματα του Οδυσσέα

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας