• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 5.1°C / 8.0°C
    1 BF
    96%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.1°C / 8.0°C
    2 BF
    83%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.7°C / 9.4°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 4.9°C
    0 BF
    96%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 14.3°C
    3 BF
    84%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    2 BF
    91%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 11.7°C
    2 BF
    81%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.2°C / 6.2°C
    2 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.1°C / 11.1°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    4°C 3.9°C / 4.5°C
    2 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.3°C
    1 BF
    90%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    4 BF
    67%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.3°C / 8.2°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.1°C / 7.1°C
    2 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.2°C / 5.7°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 1.4°C / 1.4°C
    1 BF
    99%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σύνδρομο της σπασμένης πόρτας

  • A-
  • A+

Το 1999 επιστρέφοντας στο σπίτι από τη δουλειά αντίκρισα την πόρτα του διαμερίσματός μας να με περιμένει μισάνοιχτη με σπασμένη την κλειδαριά, εμφανώς παραβιασμένη. Είχαμε πέσει θύματα μιας σπείρας που ρήμαζε τη γειτονιά εκείνες τις μέρες, όπως μας ενημέρωσε αργότερα η αστυνομία που επιλήφθηκε της υπόθεσης χωρίς ποτέ να εντοπίσει τους δράστες. Τις επόμενες μέρες η στεναχώρια της απώλειας τιμαλφών, χρημάτων και αντικειμένων με συναισθηματική αξία συνοδεύτηκε, για μένα, από ένα συναίσθημα που δύσκολα περιγράφεται. Ξαφνικά το σπίτι μας έχασε το κτητικό «μας». Ενα αίσθημα ανασφάλειας με κυρίευε κάθε φορά που έμπαινα στο σπίτι και έκλεινα την επισκευασμένη εξώπορτα. Η χαλάρωση, ο ατομικός χρόνος, ο ύπνος κλονίστηκαν. Το σπίτι έπαψε να είναι ο χώρος ΜΟΥ, το ασφαλές καταφύγιό ΜΟΥ…

Το ατομικό βίωμα της σπασμένης πόρτας ήταν μια δυνατή και διδακτική εμπειρία. Με βίαιο τρόπο συνειδητοποίησα τη συμβολική αξία των υλικών ορίων: μιας πόρτας, ενός φράχτη, μιας μεσοτοιχίας… Υλικά αντικείμενα τα οποία κατ' αρχήν εξυπηρετούν πρακτικές ανάγκες, όπως η κατάτμηση του χώρου και η προστασία «των εντός», σε ένα συμβολικό επίπεδο αποτελούν το σύνορο που διαχωρίζει ατομικότητες, μονάδες, συλλογικότητες. Είναι το όριο που χωρίζει τους εντός από τους εκτός, οι «μονώσεις» που στεγανοποιούν άτομα, ομάδες, κατηγορίες. Διάρρηξη –κυριολεκτική ή συμβολική– των ορίων σημαίνει διάρρηξη και των μονώσεων, αμφισβήτηση του εντός και του εκτός, διασάλευση «κατεστημένης τάξης».

Η θέα της σπασμένης πόρτας της κυρίας Ι.Κ. πριν από λίγες μέρες μού ξύπνησε μνήμες του παρελθόντος: η σπασμένη πόρτα, το τραυματικό ατομικό βίωμα, επανήλθε αυτή τη φορά ως συλλογικό βίωμα, ως εξουσιαστική κοινωνική πρακτική διάρρηξης παγιωμένων, μέχρι πριν από λίγα χρόνια, κοινωνικών χώρων. Πρόβαλε στο μισοσκόταδο του πρωινού ως απόδειξη της βίαιης αλλαγής παραδείγματος που βιώνουμε ως κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες. Η κρατική χρεοκοπία, η πανδημία και οι περιφερειακοί πόλεμοι λειτουργούν ως κερκόπορτες εισβολής και άλωσης παγιωμένων κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών δομών.

Ζούμε σε μια κοινωνία που αλλάζει βίαια και η αλλαγή έχει πρόσημο. Η διάρρηξη της παραδοσιακής κοινωνικής συνοχής, απότοκο της νεοφιλελεύθερης επέλασης, συντελείται έχοντας πλέον και τη θεσμική κάλυψη, καθώς αποτελεί την κυρίαρχη ασκούμενη πολιτική. Σύμφωνα με την παραδοσιακή φιλελεύθερη αντίληψη, ο άνθρωπος, ως ορθολογικό και εχέφρον ον, χαράζει την προσωπική του στρατηγική και εργάζεται για το προσωπικό του όφελος με το μικρότερο δυνατό κόστος. Το γενικό καλό, υπό αυτή την οπτική, προκύπτει από το άθροισμα των ατομικών συμφερόντων. Παραβλέπεται το γεγονός ότι σε αυτόν τον ανελέητο αγώνα κοινωνικής επικράτησης οι αδύναμοι στο τέλος θα συνθλιβούν…

Η ανάπτυξη του κράτους πρόνοιας, που αποτέλεσε πολιτικό πρόταγμα της σοσιαλδημοκρατίας, πρόσθεσε στο κράτος –παράλληλα με την καταστολή και την επιβολή της κυρίαρχης ιδεολογίας– οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες που αποσκοπούν στην κοινωνική συναίνεση. Η επέλαση του νεοφιλελευθερισμού, μετά τη δεκαετία του 1970, επέφερε την αποκρατικοποίηση και τη δραματική συρρίκνωση του κράτους πρόνοιας, ανακαινίζοντας και το περιεχόμενο της κοινωνικής συνοχής. Αφαιρώντας το υλικό υπόστρωμα της κοινωνικής συνοχής και συναίνεσης οικοδομήθηκε μια νέα συναίνεση η οποία στηρίζεται στον ελεύθερο-άκρατο ανταγωνισμό και στις προσωπικές στρατηγικές. Στον νέο κοινωνικό ιστό απαραίτητα, ως δομικά συστατικά υποστήριξης, είναι και φαινόμενα όπως ο αυταρχισμός, ο ρατσισμός, η θρησκοληψία, ο εθνικισμός ή/και η πολεμοκαπηλία.

Φωτίζοντας την καθημερινότητά μας υπό το πρίσμα όσων προαναφέραμε, φαινόμενα όπως η περίπτωση της Ι.Κ. είναι αναμενόμενα. Αργά και μεθοδικά (με την έννοια των προγραμματικών επιλογών πολιτικών φορέων) προσεγγίζουμε το δυστοπικό μέλλον μας: το μέλλον της κατακρήμνισης των αυτονόητων. Το δικαίωμα στην κατοικία, στην υγεία, στην παιδεία, στην εργασία χάνεται. Το άτομο-«πελάτης» γίνεται καταναλωτής και θα αγοράζει υπηρεσίες, χωρίς να κατανοεί ότι αυτό που τελικά καταναλώνει είναι ο εαυτός του. Στον τεχνο-ορθολογικό νεοφιλελεύθερο λόγο κυριαρχεί η έννοια της αγοράς, η οποία πρέπει να λειτουργεί απρόσκοπτα και να ορίζει τους όρους του παιχνιδιού. Η στέγαση, η υγεία, η παιδεία, η εργασία αποτελούν μέρος της αγοράς και το κράτος «οφείλει να εξυγιάνει» τις στρεβλώσεις.

Κερδισμένοι και χαμένοι;

Η πόρτα έσπασε! Οι κολασμένοι κινδυνεύουν να βρεθούν ξανά «στην απ’ έξω»…

*Εκπαιδευτικός, υπ. διδάκτορας Πανεπιστημίου Πατρών

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η γκρίζα «οικονομία των πλειστηριασμών»
Οι πλειστηριασμοί για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων ταυτίζονται με την αρπαγή, το ξεσπίτωμα και την πιο απάνθρωπη μορφή κολασμού των ανθρώπων για επιλογές οικονομικού χαρακτήρα που έκαναν στο...
Η γκρίζα «οικονομία των πλειστηριασμών»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Γενάρης...
Δεν έχουν γραφτεί πολλά τραγούδια για τον Γενάρη. Ισως επειδή φημίζεται ως χαρούμενος μήνας μια και σηματοδοτεί την καινούργια αρχή. Και γιατί, γενικά, ο πόνος πάντα θεωρούνταν πιο «εμπορικό» συναίσθημα,...
Ο Γενάρης...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κατώτατος
Ακούστηκε πολύ αυτές τις μέρες ο «κατώτατος». Σε μια εποχή, σε μια κοινωνία, που σε καθορίζουν τα χρήματα που παίρνεις, ο «κατώτατος» είναι κάτι παραπάνω από ένα επίθετο. Είναι η υπενθύμιση ότι δεν τα έχεις...
Κατώτατος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα σκοτάδια της πόλης και το δικαίωμα να περπατάμε όταν δύει ο ήλιος
Το κερασάκι στην τούρτα είναι ότι κάποιοι (μάλλον άντρες με βιονική όραση) θεωρούν πολύ ωραία ιδέα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης τη μείωση του φωτισμού στον δημόσιο χώρο. Μα αν εξαιρέσεις το...
Τα σκοτάδια της πόλης και το δικαίωμα να περπατάμε όταν δύει ο ήλιος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι θα ζητούσα από τον Αϊ-Βασίλη
Θερμοπαρακαλώ τα ΜΜΕ, κυρίως τα πανίσχυρα τηλεοπτικά κανάλια, να ασχολούνται, να σχολιάζουν και να προβάλλουν τις ομορφιές της ζωής.
Τι θα ζητούσα από τον Αϊ-Βασίλη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα θετικά, τα αρνητικά και το μέλλον
Οι τρομακτικές δυνατότητες των δύο υπερσύγχρονων μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, ChatGPT και Stable Diffusion ● Τεχνητή Νοημοσύνη - Αναγνώστης σημειώσατε άσσο και αυτό είναι μόνο η αρχή!
Τεχνητή Νοημοσύνη: Τα θετικά, τα αρνητικά και το μέλλον

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας