• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.7°C / 11.8°C
    3 BF
    57%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.6°C / 10.3°C
    5 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 12.1°C
    2 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 7.9°C
    3 BF
    33%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 6.9°C
    0 BF
    75%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.0°C / 9.3°C
    3 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 5.6°C
    3 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 9.6°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.2°C / 14.9°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.9°C / 9.9°C
    3 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 8.8°C / 11.8°C
    5 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 9.7°C
    2 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    4 BF
    76%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.4°C / 8.9°C
    3 BF
    53%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.0°C / 11.0°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    4 BF
    47%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.2°C / 12.1°C
    3 BF
    53%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.3°C / 9.4°C
    2 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.6°C / 10.0°C
    3 BF
    53%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.5°C / 4.5°C
    2 BF
    53%
Dreamstime
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ταξιδιώτες στην Ακρη της Νύχτας

  • A-
  • A+

Τι κάνεις όταν ένας πίνακας ενός ναζιστή, του Αντολφ Τσίγκλερ (Adolf Ziegler) εν προκειμένω, εκτίθεται εν έτει 2022 στην Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης του Μονάχου; «Ο Τσίγκλερ, που κατέστρεψε την τέχνη και τους καλλιτέχνες, δεν ανήκει στην αίθουσα των θυμάτων του» έγραψε αντιδρώντας ο σπουδαίος Γερμανός ζωγράφος Γκέοργκ Μπάζελιτς (Georg Baselitz) σε ανοιχτή επιστολή του προς την Πινακοθήκη. Ο Τσίγκλερ, εκτός από ζωγράφος, ήταν αυτός που οργάνωσε, τη δεκαετία του 1930, για λογαριασμό του ναζιστικού κόμματος, τη διαβόητη έκθεση «Εκφυλισμένη Τέχνη» με 650 κατασχεμένους πίνακες. Σκοπός της έκθεσης ο χλευασμός της μοντέρνας τέχνης με τα σχετικά δηλητηριώδη σχόλια κάτω από κάθε πίνακα.

Το 1945, ο ποιητής των «Κάντος» (Cantos), Εζρα Πάουντ, ιδιοφυής εκπρόσωπος του ποιητικού μοντερνισμού, κρατούνταν στην Πίζα από τον Αμερικανικό Στρατό μέσα σε ένα σιδερένιο κλουβί, υπαίθρια και σε δημόσια θέα. Η υποβόσκουσα ψυχική νόσος θα εδραιωνόταν οριστικά στο μυαλό του ποιητή. Αμερικανός ο ίδιος, υπήρξε προπαγανδιστής του Μουσολίνι από τον ραδιοσταθμό της Ρώμης όλα τα χρόνια του πολέμου. Το 1949, το πρώτο βραβείο Bollingen (της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου τότε) θα δινόταν στον κρατούμενο πλέον στην Αμερική Πάουντ, εγείροντας σφοδρές αντιδράσεις. Πώς ένας άνθρωπος, που με απόφαση του αμερικανικού δικαστηρίου το 1943 είχε χαρακτηρισθεί προδότης, μπορούσε έξι χρόνια μετά να τιμάται ως ο κορυφαίος Αμερικανός ποιητής της εποχής του (για τα «Κάντος της Πίζας»);

Ομοια και η πορεία του Γάλλου Λουί-Φερντινάν Σελίν (Céline), συγγραφέα του εμβληματικού, αντι-μιλιταριστικού, ημι-βιογραφικού «Ταξιδιού στην Ακρη της Νύχτας». Τραυματίας του Α Παγκοσμίου Πολέμου, γιατρός, ο Σελίν θα κάνει την εμφάνισή του στα γράμματα το 1932 με το «Ταξίδι», κερδίζοντας αμέσως τη γενική αναγνώριση από δεξιές και αριστερές εφημερίδες της εποχής. Με τα μάτια του λογοτεχνικού αντι-ήρωα Φερντινάν Μπαρνταμί, το «Ταξίδι» είναι μια δριμεία κριτική στον πόλεμο (τον Α΄ Π.Π.) και στα μικροαστικά ήθη της εποχής, σε Παρίσι, αποικιακή Αφρική και Αμερική. Λίγα χρόνια μετά, θα αρχίσει ο Σελίν την αντισημιτική αρθρογραφία του για να υποστηρίξει, ακολούθως, τις κατοχικές γερμανικές δυνάμεις στη χώρα του. Στο τέλος, θα πολεμήσει φορώντας γερμανική στολή κατά των Αμερικανών και συμπατριωτών του Γάλλων απελευθερωτών του Παρισιού. Θα συλληφθεί και θα καταδικαστεί ως «συνεργάτης» και προδότης. Εχει –αναρωτιούνται οι Γάλλοι σήμερα– ο Σελίν θέση στα γαλλικά σχολεία;

Ως γνωστόν ο Χάιντεγκερ, ο κατά πολλούς μεγαλύτερος φιλόσοφος του 20ού αιώνα, υπήρξε υμνητής του Χίτλερ. Μέλος του ναζιστικού κόμματος μέχρι τέλους, ουδέποτε ασκήσας οποιαδήποτε αυτοκριτική μέχρι τον θάνατό του (το 1976), ο Χάιντεγκερ επηρέασε τη σύγχρονη φιλοσοφική σκέψη όσο κανείς άλλος. Ο Πόπερ, ίσως ο σημαντικότερος φιλόσοφος της επιστήμης και συγγραφέας της «Ανοιχτής Κοινωνίας» (1944), είχε προτρέψει με άρθρο του, το 1945, τους ομότεχνούς του να αρνηθούν να ασχοληθούν με το έργο του Χάιντεγκερ με όρκο τιμής προς τα θύματα του ναζισμού.

Αν θέλαμε να ταράξουμε ήσυχες συνειδήσεις, θα αναφέραμε πολλούς επιφανείς ανθρώπους των τεχνών και των γραμμάτων με ακραίες συμπεριφορές στον ιδιωτικό τους βίο, ενίοτε δε και στον δημόσιο. Θα διαγράψουμε το έργο τους; Κι αν περάσουμε στον χώρο των επιστημών, τότε τα πράγματα γίνονται έτι δραματικότερα. Πολλές χρήσιμες γερμανικές ανακαλύψεις της ναζιστικής περιόδου, πύραυλοι που τελικά ταξίδεψαν στο φεγγάρι, φάρμακα που τελικά θεράπευσαν αρρώστιες, προέκυψαν με απάνθρωπες μεθόδους.

Ερώτηση: Κάνουμε χρήση των όμορφων και ωφέλιμων πραγμάτων στην τέχνη και την επιστήμη, αποσιωπώντας την ιστορία τους; Κάνουμε διάκριση ανάμεσα στον άνθρωπο Σελίν και τον συγγραφέα Σελίν; Ανάμεσα στον άνθρωπο Εζρα Πάουντ και τον ποιητή Εζρα Πάουντ; Ανάμεσα στον ρατσιστή, θαυμαστή του Χίτλερ Κνουτ Χάμσουν και τον πρωτοπόρο της ψυχολογικής λογοτεχνίας Κνουτ Χάμσουν (Νόμπελ 1920); Ανάμεσα στον άνθρωπο Φον Μπράουν και τον επιστήμονα Φον Μπράουν; Η απάντηση δύσκολη. Η δυσκολία, διαρκής συνθήκη στις περιπτώσεις αυτές, έγκειται στην ένοχη ομολογία μιας ένοχης αλήθειας. Η διάκριση μονόδρομος. Να σώσουμε ό,τι σώζεται στην πάντα τραχιά, αντιφατική, τραγική ιστορία του ανθρώπου.

ΥΓ1: Η έκθεση «Εκφυλισμένη Τέχνη», περιοδεύουσα στις πόλεις της ναζιστικής Γερμανίας, είχε συνολικά 2 εκατομμύρια επισκέπτες. Ενας εκ των επισκεπτών ο ίδιος ο Χίτλερ, ζωγράφος γαρ πριν γίνει πολιτικός! Θα ακολουθούσαν χιλιάδες κατασχέσεις έργων μοντέρνας τέχνης. Κάποια καταστράφηκαν, κάποια δημοπρατήθηκαν για το ταμείο του ναζιστικού κόμματος.

ΥΓ2: Εζρα Πάουντ, 117ο (τελευταίο) Κάντο, Βενετία 1969: «Τα όνειρα χτυπιούνται και σκορπίζονται/ Πάσχισα να φτιάξω πάνω στη γη παράδεισο/ Παράδεισο ήθελα να γράψω/ Μην κουνηθείς καθόλου/ Ασε τον άνεμο να μιλήσει/ Αυτό είναι παράδεισος/ Οι Θεοί ας με συγχωρήσουν/ Οι αγαπημένοι μου ας με συγχωρήσουν».

* οικονομολόγος, διεθνολόγος 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγγενείς εξ απορίας
Σε μια τέτοια στιγμή, με απάνθρωπα κοινωνικά θέματα να απασχολούν την επικαιρότητα, έφτασε στα χέρια μου μια συλλογή ποιημάτων, σαν πρόσκληση-πρόκληση, με τον παράξενο τίτλο «Δείπνο Αντιβαρύτητας» του Γιάννη...
Συγγενείς εξ απορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Στη Μύκονο το χιόνι έμπαινε στη θάλασσα»
Μια σημερινή φωτογραφία απ’ τη χιονισμένη Χώρα της Μυκόνου ξανάφερε μπρος στα μάτια μου του νησιού την ομορφιά και κάτι παλιές αναμνήσεις. Αναμνήσεις απ’ το δικό μου πέρασμα σ’ αυτό το χιονοσκεπασμένο...
«Στη Μύκονο το χιόνι έμπαινε στη θάλασσα»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξαναδιαβάζοντας τον Λα Μποεσί
Το βασικό θέμα –ουσιαστικά αξίωμα– του βιβλίου είναι ότι ο άνθρωπος γεννιέται ελεύθερος, όπως και όλα τ’ άλλα πλάσματα του Θεού. Πώς λοιπόν γίνεται να συνηθίσει να είναι σκλάβος; Και ο Λα Μποεσί διαλαλεί το...
Ξαναδιαβάζοντας τον Λα Μποεσί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ομαδικές φωνές πρωτοπορίας
Παράλληλα με τα ζητήματα ταυτότητας που εξετάσαμε μέχρι τώρα, ένα άλλο σημαντικό μέρος του ενδιαφέροντος του θεάτρου των τελευταίων χρόνων στράφηκε προς την παραγωγή ενός σκηνικού λόγου, ο οποίος διαμορφώνεται...
Ομαδικές φωνές πρωτοπορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εουτζένιο Μοντάλε: η πρώτη προσέγγιση
Μπορούμε να διηγηθούμε τη συνάντηση με την ποίηση ενός ποιητή που αγαπήσαμε; Μπορούμε να αφηγηθούμε πώς τον διαβάσαμε και πώς μίλησαν στην ψυχή μας οι στίχοι του; Αυτό θα προσπαθήσω να κάνω περιγράφοντας πώς...
Εουτζένιο Μοντάλε: η πρώτη προσέγγιση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξουραφιές
Φήμες τον θέλουν στενά συνδεδεμένο με τον Μιχαήλ Μπακούνιν και ένθερμο κομμουνάριο στο Παρίσι το 1871. Αντιγράφω από το Αναρχικό Λεξικό του Γιάννη Φούντα (Εκδόσεις των Συναδέλφων, 2014): «Αβλιχος Μικέλης....
Ξουραφιές

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας