• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 10.2°C
    3 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 6.6°C / 9.9°C
    5 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.0°C / 9.9°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.7°C / 7.7°C
    2 BF
    30%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.4°C
    0 BF
    49%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.8°C / 9.3°C
    1 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 3.4°C / 5.6°C
    4 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    0 BF
    40%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 7.7°C / 10.8°C
    5 BF
    76%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.3°C / 8.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 8.4°C / 9.8°C
    5 BF
    70%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    5 BF
    48%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    2 BF
    49%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.3°C
    3 BF
    49%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    9°C 6.2°C / 9.9°C
    3 BF
    41%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    5 BF
    46%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 9.9°C
    4 BF
    44%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 7.3°C / 7.7°C
    4 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.5°C / 10.0°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    4°C 3.7°C / 3.7°C
    2 BF
    43%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποια πολιτική για τον πληθωρισμό

  • A-
  • A+
Κανονικά η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται στο Σύνταγμα ή στις ευρωπαϊκές συνθήκες, γιατί υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να λειτουργήσουν σταθεροποιητικά για το εισόδημα των εργαζομένων. Χάρη στην ΑΤΑ, οι μισθοί ενός εκατομμυρίου Βέλγων εργαζομένων θα αυξηθούν αυτόματα κατά 11,59% την 1η Ιανουαρίου 2023 και θα ανακτήσουν την αγοραστική δύναμή τους.

Σε πολιτικό επίπεδο πρέπει να κάνουμε ένα σημαντικό διαχωρισμό μεταξύ δυο εννοιών: τον πληθωρισμό και την ακρίβεια. Ο πληθωρισμός είναι, κατά τον τυπικό ορισμό της οικονομικής επιστήμης, μια γενικευμένη και επίμονη αύξηση του επιπέδου των τιμών. Αυτό δεν μας λέει τίποτα για τις επιπτώσεις στην αγοραστική δύναμη των πολιτών. Σε περιόδους, όπως το 1970 και 1980, κατά τις οποίες οι εργαζόμενοι είχαν συνδικαλιστική δύναμη και έπαιρναν αυξήσεις, η απώλεια αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων μπορούσε να ανακτηθεί έστω και με χρονική υστέρηση.

Αντίθετα, η ακρίβεια είναι αποτέλεσμα της αύξησης των τιμών από την πλευρά των επιχειρήσεων χωρίς την αντίστοιχη αύξηση των εισοδημάτων των εργαζομένων και συνταξιούχων. Αυτό έχει αποτέλεσμα τη διάβρωση της αγοραστικής δύναμης, την ένταση των προβλημάτων φτώχειας για τα χαμηλά εισοδήματα και τη ματαίωση των κοινωνικών και οικονομικών προσδοκιών για τους άλλους.

Πολιτικά πρέπει να θυμόμαστε ότι η ακρίβεια, ενώ πλήττει χειρότερα τους πιο αδύναμους, δεν πλήττει μόνο αυτούς αλλά όλους όσοι δεν μπορούν να αυξήσουν τις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών που προσφέρουν, κατά τη βούλησή τους. Κατ’ αρχάς τους μισθωτούς του ιδιωτικού και του δημοσίου τομέα και τους συνταξιούχους, αλλά και όσους ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρηματίες λειτουργούν σε κλάδους με ελαστική ζήτηση και άρα αν αυξήσουν τις τιμές, μειώνεται πολύ η ζήτηση και τελικά τα συνολικά τους έσοδα.

Η διάκριση μεταξύ πληθωρισμού και ακρίβειας έχει τεράστια σημασία για την οικονομική και κοινωνική πολιτική που πρέπει να ακολουθηθεί. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, όπως και η ελληνική κυβέρνηση, προκρίνει την επιδοματική πολιτική για την αντιμετώπιση των συνεπειών του πληθωρισμού. Η βασική ιδέα είναι ότι τα επιδόματα μπορούν να σταματήσουν να δίνονται όταν αλλάξουν οι συνθήκες και ότι μπορούν να δοθούν στοχευμένα σε αυτούς που πλήττονται χειρότερα από τον πληθωρισμό και άρα να είναι πιο «δίκαιες» με μικρότερη δημοσιονομική επιβάρυνση.

Παρόλο που τα επιχειρήματα ακούγονται εύλογα, η επιδοματική πολιτική οδηγεί στην αποξένωση της εργασίας από την αμοιβή της και την ενίσχυση του πελατειακού κράτους. Με αυτόν τον τρόπο οι πολίτες συνηθίζουν να δέχονται χαμηλές αμοιβές που συμπληρώνονται από τα επιδόματα σε μορφή φιλανθρωπίας. Αυτό είναι μια βαθιά συντηρητική αντίληψη, αλλά συχνά και προοδευτικοί πολιτικοί συγχέουν τη φιλανθρωπία με την κοινωνική πολιτική. Καθήκον μιας προοδευτικής πολιτικής είναι να διασφαλίζει στους πολίτες εργασία σωστά αμειβόμενη.

Επιπλέον, η επιδοματική πολιτική ενισχύει τη μαύρη εργασία και τα μαύρα εισοδήματα, καθώς εισπράττουν τα επιδόματα όχι μόνο όσοι δεν έχουν εισοδήματα αλλά και όσοι δεν έχουν δηλωμένα εισοδήματα. Οι πολίτες διαπιστώνουν αυτήν την αδικία και αυτό ενισχύει τη δυσφορία και τη δυσπιστία απέναντι στην πολιτική γενικά.

Στο παρελθόν η Αυτόματη Τιμαριθμική Αναπροσαρμογή (ΑΤΑ) ήταν ο πιο έντιμος τρόπος για να μη μετατρέπεται ο πληθωρισμός σε ακρίβεια και να προστατεύεται η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων και συνταξιούχων. Η ΑΤΑ δεν είναι μια «αριστερή» πολιτική, είναι απλώς μια αυτονόητη πολιτική που είχαν εισαγάγει τόσο σοσιαλδημοκρατικές όσο και συντηρητικές κυβερνήσεις όταν ο πληθωρισμός ήταν υψηλός. Ωστόσο η ΑΤΑ δυσφημίστηκε επί δεκαετίες από τη νεοφιλελεύθερη μονεταριστική ορθοδοξία με αποτέλεσμα στον σημερινό δημόσιο διάλογο, στην Ελλάδα και αλλού, η ΑΤΑ να είναι ένα ταμπού για το οποίο δεν πρέπει να μιλάει κανείς. Ηρθε η ώρα να σπάσει αυτό το ταμπού.

Η νεοφιλελεύθερη κριτική επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η ΑΤΑ μπορεί να ανατροφοδοτήσει τον πληθωρισμό, αφού η ανάκτηση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων επιτρέπει στις επιχειρήσεις να προχωρήσουν σε νέο κύκλο αυξήσεων των τιμών τους, που ενδεχομένως δεν θα μπορούσαν να κάνουν αν οι μισθοί έμεναν στάσιμοι.

Ομως η ΑΤΑ δεν προκαλεί πρωτογενή πληθωρισμό. Ενεργοποιείται μόνο όταν οι επιχειρήσεις για οποιοδήποτε λόγο ξεκινήσουν έναν κύκλο αυξήσεων των τιμών. Στο Βέλγιο, όπου βρίσκεται η πρωτεύουσα της Ευρώπης, η ΑΤΑ διατηρείται ανελλιπώς μέχρι σήμερα και βεβαίως δεν προκάλεσε από μόνη της κανέναν πληθωρισμό στις δεκαετίες του 1990, 2000, 2010 ή ακόμη και στις αρχές 2020.

Συνεπώς η ΑΤΑ ποτέ δεν μπορεί να λειτουργήσει πρωτογενώς πληθωριστικά. Αντίθετα, υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να αναζητήσουν άλλες λύσεις για το σταμάτημα του πληθωρισμού και όχι τη θυσία του εισοδήματος των εργαζομένων. Για παράδειγμα, να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της αισχροκέρδειας, όπως αυτό που βλέπουμε στην Ελλάδα, όπου συγκεκριμένοι κλάδοι (εστίαση, καταλύματα, μεταφορές) είδαν αυξημένη ζήτηση για τις υπηρεσίες τους λόγω τουρισμού και επέβαλαν δυσανάλογη αύξηση των τιμών τους σε σχέση με οποιαδήποτε αύξηση του κόστους του εις βάρος των πολιτών της χώρας. Κανονικά η ΑΤΑ θα έπρεπε να συμπεριλαμβάνεται στο Σύνταγμα ή στις ευρωπαϊκές συνθήκες, γιατί υποχρεώνει τις κυβερνήσεις να λειτουργήσουν σταθεροποιητικά για το εισόδημα των εργαζομένων. Χάρη στην ΑΤΑ οι μισθοί ενός εκατομμυρίου Βέλγων εργαζομένων θα αυξηθούν αυτόματα κατά 11,59% την 1η Ιανουαρίου 2023 και θα ανακτήσουν την αγοραστική δύναμή τους.

Μια σημαντική αδυναμία της ΑΤΑ είναι ότι μπορεί να νομοθετηθεί αλλά δεν μπορεί να εφαρμοστεί σε ένα καθεστώς γενικευμένης εργασιακής ανομίας, όπου οι εργοδότες δεν θα αποδώσουν στους εργαζόμενους αυτό που θα προβλέπει ο νόμος.

Στην παραβατικότητα των ιδιωτικών επιχειρήσεων συνήθως προτείνεται ως λύση ένας νομικός βολονταρισμός. Δηλαδή η ιδέα ότι με κάποιες νομοθετικές ρυθμίσεις και αύξηση των ελέγχων π.χ. από την Επιθεώρηση Εργασίας, το πρόβλημα μπορεί να λυθεί. Ομως οι εργοδότες εμφανίζονται ιδιαίτερα ευρηματικοί στην παραβίαση των αυστηρότερων διατάξεων και ελέγχων (συμπεριλαμβανομένου του εργαλείου της διαφθοράς των ελεγκτών) και οι εργαζόμενοι απρόθυμοι να καταγγείλουν λόγω της εργασιακής αβεβαιότητας.

Συνεπώς η πραγματικά προοδευτική πολιτική πρέπει να δώσει έμφαση στη βελτίωση των οικονομικών και όχι των νομικών συνθηκών της αγοράς εργασίας. Φυσικά αυτό είναι ένα πολύ πιο δύσκολο και απαιτητικό σε χρόνο έργο αλλά είναι η μόνη κατεύθυνση που μπορεί να έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Ο περιορισμός στον νομικό βολονταρισμό απλώς διευρύνει το χάσμα μεταξύ των όσων εργάζονται σε συνθήκες νομιμότητας και αυτών που υφίστανται την εργασιακή ανομία.

Αν δεν ληφθούν μόνιμα και αυτόματα μέτρα για την προστασία της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, το πρόβλημα δεν θα είναι πια ο πληθωρισμός ή ο στασιμοπληθωρισμός αλλά μια νέα μεγάλη ύφεση με μαζική ανεργία και κλείσιμο επιχειρήσεων, καθώς πολύ απλά δεν θα υπάρχουν λεφτά για να αγοραστούν τα προϊόντα και οι υπηρεσίες τους. Δεν υπάρχουν εύκολες προοδευτικές λύσεις στη σημερινή κατάσταση, αλλά όλες οι λύσεις περνούν μέσα από την αλλαγή των συνθηκών στην αγορά εργασίας που θέλει δουλειά και πείσμα.

* Για την αντιγραφή και την προσυπογραφή Αριστείδης Μανωλάκος

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το κεντρώο καμουφλάζ της νεοφιλελεύθερης πολιτικής
Στην εποχή που ζούμε οι άνθρωποι απολαύουν του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού. Μπορούν ελεύθερα να προσδίδουν ιδιότητες και χαρακτηριστικά στον εαυτό τους ή σε δραστηριότητες στις οποίες επιδίδονται, αρκεί...
Το κεντρώο καμουφλάζ της νεοφιλελεύθερης πολιτικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η εποχή των τεράτων
Βρισκόμαστε στην πιο κρίσιμη καμπή της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας ιστορίας από τη μεγάλη ύφεση της δεκαετίας του 1970. Βιώσαμε την παγκόσμια χρηματιστηριακή κρίση, ακολούθησε η κρίση της ευρωζώνης, το Brexit...
Η εποχή των τεράτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο πληθωρισμός, το «φιλότιμο» και η «καλή καρδιά»
Tο «καλάθι του νοικοκυριού» που παρουσιαζόταν ως «σωσίβιο» υποβιβάζεται σε μία από τις πολλές συνιστώσες μίας ενιαίας και συμπαγούς πολιτικής αντίληψης, που βασίζεται στην παραπλάνηση, στη χάλκευση και στην...
Ο πληθωρισμός, το «φιλότιμο» και η «καλή καρδιά»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πεταλούδα του Κιέβου γεννά κέρδη στη Μέση Ανατολή
Οι ισοπεδωτικές επιδράσεις του πολέμου στην οικονομία του Λιβάνου επιδεινώνουν την ήδη άσχημη πορεία της, καθώς ο πληθωρισμός κάλπαζε ήδη πολύ πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Η πεταλούδα του Κιέβου γεννά κέρδη στη Μέση Ανατολή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «παρακεταμόλη» των επιτοκίων και ο πυρετός του πληθωρισμού
Τα ποσά που δόθηκαν στη διάρκεια της πανδημίας ήταν πενιχρά και σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογούν την υπερβάλλουσα ζήτηση που επηρεάζει το επίπεδο των τιμών.
Η «παρακεταμόλη» των επιτοκίων και ο πυρετός του πληθωρισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μέτρα στήριξης ή πρακτικές διευκόλυνσης;
Ολα όσα βαφτίζει η κυβέρνηση «πακέτο στήριξης» είναι ταμειακές διευθετήσεις και διευκολύνσεις με τα λεφτά των πληττόμενων από τον πληθωρισμό.
Μέτρα στήριξης ή πρακτικές διευκόλυνσης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας