• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.2°C / 14.1°C
    2 BF
    69%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.3°C / 12.7°C
    2 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 14.4°C
    1 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.9°C / 8.3°C
    2 BF
    49%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 7.4°C
    2 BF
    81%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 6.0°C / 10.1°C
    1 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    2 BF
    65%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 10.4°C
    2 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 11.5°C / 14.8°C
    2 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 11.9°C
    3 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 14.4°C
    5 BF
    58%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    4 BF
    63%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    4 BF
    65%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 11.7°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.5°C / 12.2°C
    1 BF
    62%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 15.4°C
    1 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 14.3°C
    2 BF
    56%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 11.6°C
    2 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 9.7°C / 11.7°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.1°C
    1 BF
    64%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η αναγκαιότητα και του οραματικού λόγου

  • A-
  • A+

Η παταγώδης αποτυχία του μητσοτακισμού στους περισσότερους τομείς, ιδιαίτερα σε αυτούς της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων, θα μπορούσε να εκληφθεί ως μια νέα αποτυχία του εκσυγχρονιστικού εγχειρήματος στην Ελλάδα. Αναντίρρητα, σε αντίθεση με τον σημιτισμό, ο «εκσυγχρονισμός» δεν ήταν αυτή τη φορά η προμετωπίδα της τωρινής κυβέρνησης. Ηταν, ωστόσο, μία σταθερά του κυβερνητικού λόγου και των κυβερνητικών πρακτικών. Υποτίθεται ο αντίπαλος, ο εχθρός, ήταν οι αρχαϊσμοί των εμμονικών άλλων, των κεντροαριστερών και ακόμη περισσότερο των «κρυπτοκομμουνιστών» συριζαίων.

Αναμφίβολα οι διαφορές ανάμεσα στα δύο εγχειρήματα είναι υπαρκτές. Ο σημιτικός λόγος ήταν «κεντρώος», στηριζόταν κοινωνικά στα αστικά στρώματα. Το μητσοτακικό εγχείρημα στηρίχτηκε σε ευρύτερο κοινωνικό σώμα, λαϊκών και αστικών στρωμάτων, που εκκινούσαν από διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες και κάλυπταν ένα ευρύ πολιτικό φάσμα, από την Ακροδεξιά ώς το «Κέντρο». Αυτό επέτρεψε στον Κ. Μητσοτάκη τα πρώτα δύο χρόνια της απόλυτης πολιτικής κυριαρχίας του να έχει έναν λόγο πολυσημικό, μεταβαλλόμενο ανάλογα με τη συγκυρία και το ακροατήριο: εθνικιστικό, λαϊκίστικο, φιλελεύθερο, φιλοευρωπαϊκό.

Οσο η μητσοτακική κυριαρχία κρατούσε, οργανώθηκε συστηματικά η αποικιοποίηση του κράτους, μια πρακτική απόκτησης ισχυρών συμμάχων με κρατικές παροχές, ο έλεγχος των αντιπάλων-ανταγωνιστών με αυταρχικές πρακτικές με αποκορύφωμα τις παρακολουθήσεις. Αυτά φαίνεται να φέρνουν τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Η πτώση είναι απτή, παταγώδης. Το διαφαινόμενο τέλος του σημερινού συστήματος εξουσίας δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η ζημιά έγινε, οι πληγές χαίνουν. Οι ανισότητες τεράστιες, η φτώχεια αγγίζει τρεις στους δέκα Ελληνες, η φυγή των νέων στο εξωτερικό συνεχίζεται, το δημογραφικό οξύνεται, η περιφέρεια ασθμαίνει. Μεγάλο μέρος του πληθυσμού αντιμετωπίζει προβλήματα επιβίωσης και οντολογικής ασφάλειας, από τα ακρωτηριασμένα ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα ώς τη διευρυνόμενη πελατειακή ευνοιοκρατία.

Πώς θα επουλωθούν οι πληγές; Η Ακροδεξιά, ενσωματωμένη εν πολλοίς σήμερα στην κυβέρνηση, όπως και σε άλλες χώρες, καραδοκεί. Οι λύσεις που προτείνει απλοϊκές αλλά αγγίζουν κόσμο. Παρέχουν μια κάποια ασφάλεια με τη δημιουργία θυτών και εχθρών σ’ ένα διεθνές περιβάλλον ανασφάλειας, με την ανάσυρση νοσταλγικών ταυτοτικών στοιχείων σ’ έναν κόσμο διαρκώς πολυπλοκότερο με νέα χαρακτηριστικά. Θεριεύει μάλιστα όταν ενσαρκώνεται από ικανούς δημαγωγούς όπως οι Λεπέν, Τραμπ, Μπολσονάρο.

Πέρα από την καθημερινή καταπολέμηση των δεινών αυτών είναι αναγκαίος ένας λόγος οραματικός. Με στόχο διπλό: να ενοποιεί τις καθημερινές πρακτικές των πολιτικών δυνάμεων που θα αναλάβουν τις τύχες της χώρας και να λειτουργεί ως οδοδείκτης στους πολίτες για μια καλύτερη κοινωνία, με στόχους και οράματα. Οραματικός λόγος δεν σημαίνει τη «μεγάλη θεωρία» των μεταμοντέρνων, ούτε την υπόσχεση μιας νέας κοινωνίας εκ του μηδενός, απαλλαγμένης αίφνης και με τη μία από όλα τα δεινά. Πρόκειται για ένα όραμα πραγματιστικό που οδηγεί τους πολίτες να σκεφτούν χωρίς να καλλιεργεί εκ προοιμίου ανεκπλήρωτες προσδοκίες και ψευδαισθήσεις. Ταυτόχρονα, δεν αυτοακυρώνεται όντας θολό, μη υλοποιήσιμο.

Ο πραγματιστικός οραματικός λόγος είναι αντίδοτο στην πολιτική τού βλέπω και κάνω, αντίδοτο σε μια τεχνοκρατική διακυβέρνηση υποτιθέμενων ειδικών, μια πολιτική ερήμην των πολιτών που δεν ιεραρχεί προβλήματα, μια συνήθης στις μέρες μας κυβερνητική πρακτική δήθεν εκσυγχρονιστική που στο τέλος θέλει να κριθεί από τους αριθμούς που προβάλλει. Η πολιτική και η διακυβέρνηση καταλήγουν έτσι να είναι δουλειά του κάθε υπουργού, άντε και του επιτελείου του. Αυτονόητα δεν είναι κακό η καταπολέμηση των καθημερινών προβλημάτων. Τουναντίον, χρησιμότατη και επιθυμητή, πολύ δε περισσότερο όταν αυτή εδράζεται στη γνώση της καθημερινότητας και των ανθρώπων που βιώνουν τα προβλήματα.

Αυτό όμως δεν φτάνει. Ο πραγματιστικός οραματικός λόγος βγάζει την πολιτική από το υπουργείο, εμπλέκει τους πολίτες. Θέτοντας οραματικούς στόχους όπως η δικαιοσύνη, η μείωση των ανισοτήτων, η μείωση της ανεργίας, ιδιαίτερα των νέων, η μείωση των έμφυλων διακρίσεων, ο πολιτικός αποκτά πυξίδα. Οι πρακτικές του εντάσσονται σ’ έναν ευρύτερο στόχο, νοηματοδοτούνται από αυτόν, αποκτούν ρυθμό και συνεκτικότητα και αποβλέπουν σ’ έναν σκοπό σαφή, ακρογωνιαίο για τις πολιτικές δυνάμεις που ασκούν την εξουσία και τους υποστηρικτές τους. Από την άλλη, οι κυβερνώντες λογοδοτούν γι’ αυτά που πρότειναν, όχι μόνο γι’ αυτά που προέκυψαν στον δρόμο. Τέλος, οι πολίτες ξέρουν τι ψηφίζουν και μπορούν να πουν αν και σε ποιο βαθμό αυτοί που στήριξαν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες, τα οράματά τους.

* καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική, συνταγματική και κοινωνικοοικονομική διάβρωση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης
Αλέξανδρος Κεσσόπουλος, Η Αυτοκτονία του Δήμου: Πολιτική Κρίση και Συνταγματικός Λόγος στη Βαϊμάρη, Ευρασία, Αθήνα, 2018.
Η πολιτική, συνταγματική και κοινωνικοοικονομική διάβρωση της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μετα-πανικός
Η μετα-αλήθεια δεν κινδυνεύει να παλιώσει ούτε να απέλθει. Η κοινή γνώμη, συνονθύλευμα πια ατόμων καταδικασμένων ισόβια να απομακρύνουν τον τρόμο της ύπαρξής τους διά της προσκύνησης του ειδώλου τους, στολίζει...
Μετα-πανικός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ετερόφωτα προσωπεία
Αυτό τον Νοέμβριο η άνοιξη και το φθινόπωρο βρίσκονται σε συνεχή σύγκρουση. Ξέρω, πολλοί μιλούν για κλιματική αλλαγή και καταστροφή του περιβάλλοντος. Ομως, αυτός ο ήλιος που μας λιγώνει τα πρωινά, ίσως να...
Ετερόφωτα προσωπεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
Η ιστορική γνώση προσφέρει άφθονα παραδείγματα στα οποία η Aκροδεξιά εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των δημοκρατικών κανόνων και των θεσμών για να κερδίσει υποστηρικτές και εξουσία.
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
Είναι ποτέ δυνατόν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να μας λογαριάσουν και να μας πάρουν στα σοβαρά, με τις σκανδαλώδεις συγκαλύψεις σκανδάλων και τη θεραπεία τους μέσω νομοσχεδίων που τα παραγράφουν, ενώ...
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα
Ισως η πιο κατάλληλη περιγραφή για ό,τι συμβαίνει τους τελευταίους μήνες στον τόπο είναι: «χαλασμένη ρώσικη σαλάτα». Υποκλοπές. Ολιγάρχες. Κέντρα και παράκεντρα. Οργανωμένο έγκλημα. Βουλευτής μπλεγμένος με τις...
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας