• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.9°C / 10.8°C
    3 BF
    73%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.7°C / 7.2°C
    3 BF
    60%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.4°C / 11.0°C
    4 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Ομίχλη
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 5.7°C
    3 BF
    70%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.0°C / 5.5°C
    1 BF
    67%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    0°C 0.4°C / 0.4°C
    3 BF
    75%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 7.4°C / 7.4°C
    2 BF
    80%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 15.8°C
    2 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 8.5°C / 9.9°C
    3 BF
    81%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.1°C / 11.8°C
    3 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    4 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 6.9°C
    0 BF
    93%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.9°C / 6.7°C
    2 BF
    87%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.3°C / 9.4°C
    2 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    3 BF
    87%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.2°C / 11.0°C
    3 BF
    64%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.3°C / 6.0°C
    3 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.7°C / 5.7°C
    1 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    2°C 2.1°C / 2.1°C
    2 BF
    62%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποίηση μορφής, παραδείγματος και σκοπού

  • A-
  • A+

Κοιτάζοντας τη φωτογραφία, με την ιππήλατη άμαξα στην Πατησίων, βλέπεις τη νεοκλασική αρχιτεκτονική του Λύσανδρου Καυταντζόγλου. Το λαμπρό συγκρότημα του Πολυτεχνείου είναι από τα ωραιότερα του είδους: οι αναγνωρίσιμες γραμμές, ο ορθολογισμός της κατασκευής, η καθαρότητα της λεπτομέρειας και των αναλογιών συναντήθηκαν με τον ευγενή σκοπό: «Με τα υπόλοιπα χρήματα της καταστάσεώς μου», έγραφε το 1852 στη διαθήκη του ο Νικόλαος Στουρνάρης, «να κτισθή εις Αθήνας εν λαμπρόν Πολυτεχνείον…». Συγγενείς και πλούσιοι Μετσοβίτες (Μιχαήλ και Ελένη Τοσίτσα, Γεώργιος Αβέρωφ) στήριξαν την ιδέα και το παράδειγμά του. Και γεννήθηκε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο: μνημείο, ποίηση μορφής, παραδείγματος, σκοπού.

Ο χρόνος είναι ένα πράγμα. Η μνήμη και η μνημειακότητα ένα άλλο. Κοιτάζοντας πρωτοσέλιδα, τεκμήρια, διαβάζοντας τη λογοτεχνία, την ποίηση και τις μαρτυρίες, ακούγοντας τραγούδια, τον απόηχο των κρότων, τη βοή και τις φωνές του συμβάντος, πολλοί της δικής μου γενιάς σκέφτονται αν κάποιος μπορεί να ζήσει δυο και τρεις φορές. Δεν μπορεί. Αλλά στη διαδρομή ο καθένας ενσωματώνει πολλές μικρές ζωές. Η γέφυρα που ενώνει τις γενιές στη μακρά διάρκεια είναι ίδια. Η δημιουργία ενάντια στο σκοτάδι και την τυραννία είναι αμετακίνητη και, με τη σειρά της, χαράζει διαδρομές για πιο σύνθετες νοητικές, αξιακές και κοινωνικοπολιτικές προκλήσεις. Αν οι νέοι του 1973 έβλεπαν ότι ο κόσμος τους δεν ήταν αρμονικός και ζητούσαν να τον αλλάξουν, το ίδιο ισχύει σήμερα. Κι αυτή η παραδοχή δημιουργεί αλυσίδες συνεπειών προκυπτουσών από ιδρυτικά γεγονότα. Οσοι αρνούνται αυτή τη συνθήκη είναι αυτοί που, σήμερα, κάνουν ασκήσεις χυδαίου ιστορικού αναθεωρητισμού.

Το «Πολυτεχνείο» ως σύστοιχο πολιτικής στροφής στη δημοκρατία αλλά και ως γιορτή τού σήμερα δεν είναι γραμμική αλληλουχία· ούτε απλό αντώνυμο της δικτατορίας. Συνδέει ωστόσο, ως είδος συνέχειας της ελευθερίας και της δημοκρατίας, τις γενιές με συγκείμενα που ζητούν τις δικές τους πληρώσεις. Σταθείτε προσεκτικά στη μνημειακή σύνθεση, εκεί όπου όλοι καταθέτουν στεφάνια και λουλούδια «…εις μνήμη των ηρωικών… κ.λπ.». Ο κύκλος του πολέμου και της Κατοχής, ο Εμφύλιος και το μετεμφυλιακό κράτος, αλλά και ο κύκλος της Μεταπολίτευσης βρίσκονται εκεί. Η «Στήλη» με τα ονόματα φοιτητών του Πολυτεχνείου που χάθηκαν στην Κατοχή, η «Πύλη» και, δίπλα, το «Κεφάλι». Η σύνθεση αναπαριστά τη συνέχεια της νεότερης πολιτικής και κοινωνικής ιστορίας και αγκαλιάζεται απ’ το ευρύτερο περιβάλλον μνημειακό σύμπλεγμα. Η «Στήλη» με τα ονόματα δείχνει το παράδειγμα, το χρέος. Η ξαπλωμένη «Πύλη» δείχνει τη βία – τον τρόπο που αντιμετωπίζονται όσοι αντιστέκονται. Το «Κεφάλι» δείχνει τη σκέψη, την αναγκαία στοχαστική αναλαμπή του νου.

Ανατρέξτε στις γενεαλογίες. Το «Κεφάλι» είναι έργο του γλύπτη Μέμου Μακρή – ποιητή της ύλης, διεθνιστή καλλιτέχνη, αγωνιστή της ειρήνης, τέκνου της σημαδεμένης γενιάς που το 1945 έφυγε με το «Ματαρόα». Η μορφή είναι του καθηγητή του Πανεπιστημίου της Σορβόνης, ιστορικού Νίκου Σβορώνου. Ο Σβορώνος ήταν συνταξιδιώτης του Μακρή στο «Ματαρόα» και επέστρεψε στην Ελλάδα μετά τη δικτατορία. Οι νέοι του ’73 είχαν πίσω τους προηγούμενους νέους, της Κατοχής και της Αντίστασης, τους νέους του «Ματαρόα». Το Πολυτεχνείο, πάντα, ήταν υπόθεση υψηλών σκοπών και νεολαίας. Και επειδή το θέμα «νεολαία» είναι ανοιχτό –πρώτοι στην ανεργία των νέων, πρώτοι σε απώλειες δομών δημόσιας παιδείας, πρώτοι στο διώξιμο των ταλαντούχων– η βασική ιδέα και οι σκοποί αντέχουν, 49 χρόνια μετά.

Κι ο χρόνος; Μιλάνε οι στίχοι του Παλαμά για τις κληρονομιές, τα υλικά και τα πράγματα των πυρακτωμένων ιδεών: «Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις… Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά…» Και ο Ελιοτ είχε μιλήσει για τον παρελθόντα και τον μέλλοντα που, και οι δυο, είναι ενεργοί στον παρόντα χρόνο· το ίδιο και ο Αγγελόπουλος, με τους Αλέξανδρους ή με τη «Σκόνη του χρόνου». Κι εξίσου παραστατικά, ο Αναγνωστάκης μίλησε για τον χρόνο και την τζάμπα ζωή: «Φοβάμαι τους ανθρώπους που εφτά χρόνια έκαναν πως δεν είχαν πάρει χαμπάρι» – για να μείνω μόνο σ' αυτούς...

Το μνημείο, η μνημειοποίηση του συμβάντος και ο χρόνος είναι κάτι περισσότερο από συναισθήματα ή και συνθήματα που συνοψίστηκαν γύρω από τη μία λέξη «Πολυτεχνείο» ή «γενιά». Είναι πυκνώσεις· συστατικά στοιχεία της βασικής ανθρώπινης κατάστασης: «ψωμί» για τις ανάγκες του βίου και της οικονομίας· «παιδεία» για τη μόρφωση του ανθρώπου και την καλλιέργεια του νου· «ελευθερία» ως πλήρωση ομόλογη της ζωής που, προσέτι, αποκαλύπτει το χάσμα ανάμεσα στις τυραννίδες και στους αντιπάλους τους. Είναι σκευή και παραδείγματα για τις προκλήσεις που έρχονται να μας συναντήσουν με φόρα: τις παράλογες, πραξικοπηματικές, βίαιες όψεις μιας εξουσίας που, παριστάνοντας την εθνοσωτήρια, γεννά σήψη με επιτυχία.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μουρλοσκοτωμένο του Πολυτεχνείου
Ο Δημήτρης Παπαχρήστος κράτησε τη σκυτάλη των ονείρων της μεταπολιτευτικής γενιάς του. Και αυτό γιατί ως χαρακτήρας υπήρξε «μουρλοσκοτωμένος», όπως τον αποκαλούσε η μάνα του. Που έγινε τίτλος στο σχετικά...
Το μουρλοσκοτωμένο του Πολυτεχνείου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας
Τον τελευταίο καιρό εμφανίστηκε μια νέα γενιά θεωριών συνωμοσίας. Τούτη τη φορά η Γερμανία θέλει να παρέμβει στην ελληνική εκπαίδευση και να παραχαράξει την Ιστορία που διδάσκονται οι ελληνόπαιδες αναφορικά με...
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανάγοντας τα μηνύματα του Πολυτεχνείου στο σήμερα
Κάθε χρόνο στις 17 Νοέμβρη ανοίγει η ίδια επιφανειακή συζήτηση για το Πολυτεχνείο, με περισσότερο μουσειακά στοιχεία παρά βιωματικά. Το Πολυτεχνείο δεν είναι των κομμουνιστών, των κεντροαριστερών, των...
Ανάγοντας τα μηνύματα του Πολυτεχνείου στο σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τη γιαγιά Στέλλα της καρδιάς μου…
Γιατί η Ελλάδα χωρίς τους Μικρασιάτες πρόσφυγες δεν θα ήταν η ίδια. Γιατί η Ελλάδα χωρίς τη γιαγιά Στέλλα και κάθε γιαγιά, όπως η Στέλλα, θα ήταν πολύ φτωχότερη.
Για τη γιαγιά Στέλλα της καρδιάς μου…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος αλήθεια πιστεύει τον λόρδο Πάλμερστον;
Στις 25 Ιουνίου 1850, ο λόρδος Πάλμερστον, Βρετανός υπουργός Εξωτερικών, μετέπειτα πρωθυπουργός, σε μια ιστορική ομιλία-ρεκόρ (5 ωρών) εξήγησε στο βρετανικό Κοινοβούλιο γιατί είχε ηθική υποχρέωση να προχωρήσει...
Ποιος αλήθεια πιστεύει τον λόρδο Πάλμερστον;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου
Γεμάτη γεγονότα η σύγχρονη Ιστορία της χώρας μας και του κόσμου ολόκληρου. Το τέλος της Ιστορίας δεν ήρθε ποτέ. Αλλά πρέπει να δεχτούμε την απλή αλήθεια, που δεν τη στηρίζουν μόνο πολλοί διανοούμενοι αλλά και...
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας