• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 3.6°C / 9.2°C
    2 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 3.1°C / 6.7°C
    1 BF
    55%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 5.0°C / 11.0°C
    3 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C -1.1°C / 1.1°C
    1 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 2.4°C / 4.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 3.5°C / 7.0°C
    2 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 1.8°C / 3.4°C
    2 BF
    60%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.6°C / 4.6°C
    1 BF
    75%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.8°C / 7.2°C
    3 BF
    81%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.3°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 10.5°C
    4 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.5°C / 8.5°C
    4 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    4 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 4.0°C
    2 BF
    75%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 3.5°C / 8.4°C
    1 BF
    61%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    3 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.3°C / 8.6°C
    0 BF
    77%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 2.3°C / 4.9°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 2.7°C / 6.1°C
    0 BF
    63%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 4.4°C
    2 BF
    77%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το φιδόλαδο ή λαδόφιδο

  • A-
  • A+

Snake oil (1) στα αγγλικά. Ορος που περιγράφει το παραπλανητικό μάρκετινγκ ή μια ιατρική/φαρμακευτική απάτη, που το διαχειρίζονται και εμπορεύονται διάφοροι πραματευτάδες που είναι καλυμμένοι απατεώνες. Καθώς προχωρούσε -διευρυνόμενο- το σύστημα της αγοράς και η εμπορευματοποίηση του παντός (δηλαδή η επικράτηση της ανταλλακτικής αξίας), οι θιασώτες του πλήθυναν πάρα πολύ.

Σταδιακά ο όρος επεκτάθηκε σε οτιδήποτε μπορεί να αποκτήσει την οποιαδήποτε ανταλλακτική αξία, και στις μέρες μας έχει επικρατήσει διεθνώς, μέχρι τους τίτλους των εφημερίδων, των ειδήσεων, των τηλεοπτικών προγραμμάτων και μεγάλου μέρους των διαδικτυακών αναρτήσεων που αποκαλούνται μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Και ίσως θα μπορούσε να υποκαταστήσει τα fake news, μια που προέρχεται από την ίδια μήτρα.

Ο πραματευτής του φιδόλαδου είναι αυτός που πουλά, προωθεί ή υποστηρίζει μια χωρίς αξία ιατρική θεραπεία, ένα φάρμακο ή μια τέτοιου είδους λύση. Η Ελλάδα δεν στερήθηκε τέτοιους πραματευτάδες, όπως ήταν ο Καματερός (ελέω της προώθησής του από το τότε συγκρότημα Λαμπράκη), που διατεινόταν ότι θεράπευε τον καρκίνο, ή αρκετά παλιότερα οι πραματευτάδες κοντά στην πλατεία Ομόνοιας, πουλώντας ένα μικρό χρωματιστό μπουκαλάκι από ένεση στους αδαείς Ελληνες που σύχναζαν στο ξενοδοχείο «Μπάγκειο» και στη γύρω περιοχή, με την έμμεση ή και άμεση πολλές φορές τόνωση των αρσενικών (και όχι μόνον) αφροδισιακών δυνατοτήτων όσων ήταν σε θέση να το προμηθευτούν.

Και καθώς προχωρούσε η εμπορευματοποίηση (και όχι μόνο στην Ελλάδα), το φιδόλαδο επεκτάθηκε παντού και όχι μόνο στις αφροδισιακές δυνατότητες και εξάρσεις, αλλά σε όλες τις εκφάνσεις του ανθρώπινου βίου που χρειαζόταν μια θεραπεία κάποιου είδους. Υποτίθεται ότι το φιδόλαδο ήταν ένα ελιξίριο που διέθετε πολλές θεραπευτικές δυνατότητες, όπως στους αλχημιστές.

Το φιδόλαδο στις πολλές εκδοχές του το πουλούσαν οι επιχειρηματίες (μετάφραση = απατεώνες, τσαρλατάνοι) στην Ευρώπη τον 18ο αιώνα και στις ΗΠΑ τον 19ο αιώνα σαν πανάκεια για κάθε νόσημα. Ο κομπογιαννιτισμός στο έπακρο.

Το φιδόλαδο δεν άργησε να επεκταθεί στην πολιτική ρητορεία, με την έννοια ότι υπήρχαν σε κάθε μάζωξη αρκετοί αφελείς ώστε να πιστέψουν σαν αλήθεια όποιον πολιτικό λόγο τούς χάιδευε τα αυτιά.

Και τελικά το φιδόλαδο εξομοιώθηκε με την παραπλανητική διαφήμιση μέσω διαδικασιών χειραγώγησης, διασποράς ψευδών, εσφαλμένων φωτογραφιών, διαφόρων ψευδών εγγυήσεων για τη φημολογούμενη αποτελεσματικότητα κ.ο.κ.

(1) https://en.wikipedia.org/wiki/Snake_oil.

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το επιχορηγούμενο πάρτι των κερδοσκόπων
Εμφανίζοντας ο κ. Μητσοτάκης και οι συν αυτώ τον πληθωρισμό ως το αντίτιμο που θα πρέπει να πληρώσει ο κακοπληρωμένος εργαζόμενος των 500 ευρώ για να στηρίξει τη δημοκρατία και την ελευθερία.
Το επιχορηγούμενο πάρτι των κερδοσκόπων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το Nutri-score, το «Πεντάγωνο» της Nestlé κι ένα πιρούνι
Με αφορμή το Θέμα της «Εφ.Συν.» του Σαββατοκύριακου, από το Μάρμπουργκ της Γερμανίας δύο φωτογραφίες κι ένα μικρό, υποδόριο σχόλιο για το «βασίλειο» της ελβετικής πολυεθνικής, στη λίμνη Λεμάν.
Το Nutri-score, το «Πεντάγωνο» της Nestlé κι ένα πιρούνι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επείγουσα ανάγκη για εμπροσθοβαρή και οριζόντια μέτρα για την ανάταξη της οικονομίας
Οι επιπτώσεις στην οικονομία από την πανδημία θα είναι δραματικές αν δεν ληφθούν εγκαίρως εμπροσθοβαρή μέτρα συγκράτησης της επερχόμενης ύφεσης. Οι επιπτώσεις θα έχουν διάρκεια χρόνου καθώς πολλές επιχειρήσεις...
Επείγουσα ανάγκη για εμπροσθοβαρή και οριζόντια μέτρα για την ανάταξη της οικονομίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αν «πέσει» ο ΕΔΟΕΑΠ, θα «πέσει» και ο Τύπος
Η πολιτεία, έπειτα από περίοδο αδράνειας, αποφάσισε με τη συμφωνία των κομμάτων να στηρίξει τον ΕΔΟΕΑΠ, τον φορέα της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, επικούρησης και εφάπαξ των εργαζομένων στα μέσα. Ομως η...
Αν «πέσει» ο ΕΔΟΕΑΠ, θα «πέσει» και ο Τύπος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ήχος της πείνας, οι ωτοασπίδες και η Αριστερά
Αντικρίζοντας προϊόντα και ταμπέλες προέλευσης, συνειδητοποιεί κανείς και τις μεθοδεύσεις που έθεσαν την ελληνική παραγωγή στο περιθώριο.Τι γίνεται όμως με την Αριστερά και την Κεντροαριστερά; Τίποτα. Καμία...
Ο ήχος της πείνας, οι ωτοασπίδες και η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παιδεία-πίτα και το κράτος-επιχειρηματίας
Τα «καύσιμα» της κίνησης της φροντιστηριακής δραστηριότητας πριμοδοτούνται από το ανταγωνιστικό σύστημα επιλογής για τα ΑΕΙ-ΤΕΙ, το οποίο στηρίζεται σε μεθόδους που προσφέρονται για εμπορική εκμετάλλευση....
Η παιδεία-πίτα και το κράτος-επιχειρηματίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας