• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.5°C / 18.0°C
    3 BF
    91%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 12.5°C / 14.5°C
    2 BF
    92%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.4°C / 16.0°C
    0 BF
    89%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 12.2°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.9°C
    4 BF
    94%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.1°C / 16.0°C
    1 BF
    90%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.0°C / 12.4°C
    2 BF
    62%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 13.5°C
    2 BF
    94%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.8°C / 17.2°C
    2 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    4 BF
    83%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.8°C
    4 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    3 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    4 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 15.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 12.5°C / 17.3°C
    0 BF
    75%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.8°C / 19.3°C
    3 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 18.2°C
    0 BF
    73%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 16.2°C
    1 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.2°C / 9.2°C
    1 BF
    91%
AP Photo/Petros Giannakouris
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα ψίχουλα της πληρωμένης σιωπής

  • A-
  • A+

Συνειδητοποιώντας τον τρόμο που ένιωσα όταν βρήκα να με περιμένει με σαρδόνιο χαμόγελο ο λογαριασμός της ΔΕΗ στην εξώπορτα, τον πανικό που προκαλεί η σκέψη του χειμώνα και την οργή από αυτά που έλεγε ο κ. Μητσοτάκης για τον πόνο των άλλων, σκέφτηκα τον Κλάουσεβιτς και την ταξινόμηση που έκανε για τους πολέμους: (...) προσωπικοί πόλεμοι, μονομαχίες με συνδυασμένους εκπροσώπους, δυναστικοί (...), αποπεμπτικοί πόλεμοι μεταξύ των πολιτικών κομμάτων (...), εμπορικοί πόλεμοι για οικονομικές διεκδικήσεις...

Τι αλλόκοτος συνειρμός, θα σκεφτείτε. Λάθος. Είναι τόσο βαρύς ο λογαριασμός, που σε αναγκάζει να ανατρέξεις στη σοφία του παρελθόντος για να τον κατανοήσεις και στο σεντούκι της Ιστορίας για να αξιολογήσεις τις απαντήσεις των κυβερνητών –ανάμεσα σε αυτούς και του κ. Μητσοτάκη– που όταν ζητάς εξηγήσεις για τα μαρτύρια, δείχνουν με το δάχτυλο τον Πούτιν. Με δεδομένο τόσο τον σημερινό πόνο όσο και αυτόν που ακολουθεί, σκέφτεσαι τον στρατάρχη Φος και τον «απόλυτο πόλεμο», στον οποίο οι εχθροί που επαγγέλλονται ασυμβίβαστες φιλοσοφίες, μπαίνουν στη δοκιμασία της ισχύος.

Στο στρατιωτικό πεδίο η βία στην Ουκρανία δεν έχει χαρακτηριστικά που να συνάδουν με «απόλυτο πόλεμο». Στην οικονομία, στην πολιτική και στη γεωπολιτική, όμως, είναι ευδιάκριτη η πρόθεση και των δύο πλευρών να προκαλέσουν χάος στο αντίπαλο στρατόπεδο με την επίκληση «ασυμβίβαστων αρχών». Ο Πούτιν πολεμά με τα πιο ισχυρά όπλα που έχει: την τροφή, τις πρώτες ύλες και την ενέργεια. Ηδη, το καταστροφικό τους φορτίο έχει σκορπίσει απόγνωση στις δυτικές κοινωνίες αλλά οι μεσοπρόθεσμες και οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις τους θα είναι πολύ πιο σοβαρές. Μέχρι στιγμής, οι δυτικές οικονομίες έχουν βρεθεί σε μία από τις πιο δύσκολες οικονομικές καταστάσεις από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σπειροειδής κίνηση που πυροδοτήθηκε από τον πληθωρισμό έχει ξεκινήσει και θα χρειαστούν χρόνια για να σταματήσει.

Η εμπειρία των δεκαετιών του ’70 και του ’80 δείχνει ότι πρόκειται για μια «διαδρομή» που ξεκινά από το «κέντρο» (ισχυρές οικονομίες) προς την περιφέρεια (ευάλωτες οικονομίες), η οποία για να διανυθεί, μπορεί να απαιτηθεί χρόνος που μπορεί να υπερβαίνει την πενταετία. Οι προειδοποιήσεις του ΔΝΤ προς τους Ευρωπαίους υπευθύνους χάραξης πολιτικής που «αναδίδουν έντονη ανησυχία ακόμη και για κρίσεις χρέους με ευρείες αποσταθεροποιητικές συνέπειες», είναι ενδεικτικές. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε το γεγονός ότι το χρέος σε όλο τον ευρωπαϊκό Νότο (Ελλάδα, Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία, Πορτογαλία) έχει εκτιναχθεί σε επίπεδα-ρεκόρ και σίγουρα το ράλι των επιτοκίων που έχει ξεκινήσει ευνοεί έναν νέο κύκλο κρίσεων χρέους.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς πολιτικός επιστήμονας για να αντιληφθεί ότι η πείνα και η απόγνωση μπορεί να απορρυθμίσουν τις ήδη χειμαζόμενες από τις ακροδεξιές απειλές φιλελεύθερες δημοκρατίες και να οδηγήσουν την Ευρώπη πίσω στις «μαύρες μέρες» της δεκαετίας του ’30. Ταυτοχρόνως, η απορρύθμιση των πιο ευάλωτων οικονομιών τις καθιστά τόσο εξαρτημένες από τις ισχυρές όσο οι αποικίες του 19ου αιώνα από τη μητρόπολη.

Αλλά και οι ζημιές που προκαλούν τα οικονομικά υπερόπλα της Δύσης, επιφέρουν εξίσου βαριές απώλειες στη Ρωσία. Μπορεί ο Ρώσος πρόεδρος να δηλώνει ότι «η στρατηγική ενός οικονομικού blitzkrieg έχει αποτύχει» και πολλοί παρατηρητές να αμφισβητούν την αποτελεσματικότητα των δυτικών κυρώσεων, αλλά η εικόνα αισιοδοξίας απέχει από την πραγματικότητα. Βραχυπρόθεσμα η αντοχή της ρωσικής οικονομίας οφείλεται στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, όμως οι ζημιές που έχει υποστεί δεν είναι αμελητέες και αυτό αργά ή γρήγορα θα φανεί. Το ΑΕΠ της έχει συρρικνωθεί κατά περίπου 5% σε σύγκριση με πέρυσι. Το μεταποιητικό τμήμα της ρωσικής βιομηχανίας έχει μειωθεί κατά 4,5%. Ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει από το 18% που καταγράφηκε μετά την πτώση του ρουβλίου αλλά εξακολουθεί να είναι υψηλός. Οι πραγματικοί μισθοί μειώθηκαν κατά περίπου 6%. Οι συντάξεις έχουν διαβρωθεί από τον πληθωρισμό, παρά τις αυξήσεις άνω του 8% που δόθηκαν τον Ιούνιο. Οι λιανικές πωλήσεις μειώνονται σχεδόν κατά 10%. Τον Απρίλιο οι αμυντικές δαπάνες είχαν αυξηθεί κατά 40% σε ετήσια βάση.

Τα φορολογικά έσοδα –εκτός του πετρελαίου– τους πρώτους επτά μήνες του 2022 μειώθηκαν κατά περίπου 15%. Εάν το δημοσιονομικό έλλειμμα αυξηθεί, τότε το Κρεμλίνο θα βρεθεί σε περίπλοκη θέση. Επειδή οι κρατικές δαπάνες είναι εξ ολοκλήρου σε ρούβλια, θα μπορούσε να εξισορροπήσει τον προϋπολογισμό αφήνοντας το ρούβλι να υποχωρήσει έναντι του δολαρίου. Αλλά αυτό θα ενίσχυε τον πληθωρισμό, θα μείωνε το βιοτικό επίπεδο και θα υπονόμευε το αφήγημα του Κρεμλίνου ότι η ρωσική οικονομία είναι σταθερή. Βραχυπρόθεσμα, η λαϊκή δυσαρέσκεια θα αντιμετωπιζόταν με καταστολή και περισσότερο αυταρχισμό αλλά η Ιστορία –κυρίως η ρωσική– διδάσκει ότι ο συνδυασμός δυσαρέσκειας και αυταρχισμού είναι το πιο αποσταθεροποιητικό υλικό.

Προφανώς, επειδή ο Πούτιν δεν υποτιμά τη δύναμη της δυσαρέσκειας, στράφηκε στην Κίνα αλλά οι επιπτώσεις της επιλογής αυτής υπονομεύουν μεσοπρόθεσμα το αυτοκρατορικό του όραμα. Η διεύρυνση της εξάρτησης από το Πεκίνο μπορεί να μετατρέψει τη Ρωσία σε πειθήνιο εταίρο που θα αποδέχεται δυσμενείς όρους στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, θα υποστηρίζει κινεζικούς γεωπολιτικούς στόχους και θα προσαρμόζει τις σχέσεις της με άλλες χώρες ώστε να μη δυσαρεστεί τον ισχυρό «σύμμαχο».

Αυτό που συμβαίνει τώρα απέχει πολύ από την πραγματικότητα που εμφανίζουν και οι δύο πλευρές. Για να πούμε τα πράγματα με το όνομά τους, ζούμε στο σκοτάδι αφού ούτε μπορούμε να διακρίνουμε αυτό που κρύβεται πίσω από τις επικλήσεις της ηθικής των ηγετών ούτε τους στόχους τους ούτε το κόστος των σχεδίων τους. Στο έρεβος της μεθοδευμένης άγνοιας δεν μπορούμε να αξιολογήσουμε τους κινδύνους (τωρινούς και μελλοντικούς) και τις πολιτικές. Το μόνο που μας έχει απομείνει είναι να εξοργιζόμαστε με τους δεσποτικούς άρχοντες και να αναρωτιόμαστε αν οι πολιτικές τους με τα «πακέτα βοήθειας» παρέχουν «στήριξη» ή αντιπροσωπεύουν ψίχουλα για πληρωμένη σιωπή.

* Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στροφή εν όψει;
Ο Μακρόν ξαναγύρισε τη συζήτηση εκεί που βρισκόταν πριν από ένα χρόνο, όταν επικρατούσε πυρετώδης διπλωματική διαβούλευση μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας για το καθεστώς ασφάλειας της Γηραιάς Ηπείρου.
Στροφή εν όψει;
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Απειλεί με αύξηση κόστους η Μόσχα
Η Ρωσία «δεν θα δεχθεί» την επιβολή πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου της και εξετάζει τον τρόπο απάντησής της, σχολίασε το Κρεμλίνο μετά τη σχετική κοινή απόφαση των G7, της Ε.Ε. και της Αυστραλίας.
Απειλεί με αύξηση κόστους η Μόσχα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυο χαμένες ευκαιρίες
Η επισήμανση του Λαβρόφ ότι οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ βραχυκύκλωσαν τον ΟΑΣΕ και δεν του επέτρεψαν να διαδραματίσει ρόλο γέφυρας μεταξύ Δύσης και Ρωσίας φωτίζει έναν διάλογο που δεν έγινε ποτέ μετά το τέλος του...
Δυο χαμένες ευκαιρίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απουσία αποτελεσματικών ενεργειακών και περιβαλλοντικών πολιτικών προκαλεί ενεργειακή φτώχεια και ανισότητες
Σε ολόκληρη την Ευρώπη καταγράφεται ένας σχεδόν διπλασιασμός της ζήτησης της ενέργειας μέσα σε έναν χρόνο.
Η απουσία αποτελεσματικών ενεργειακών και περιβαλλοντικών πολιτικών προκαλεί ενεργειακή φτώχεια και ανισότητες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν είχαν Κόβιντ…
Την περασμένη εβδομάδα η MusicAeterna έδωσε μια συναυλία στην Οπερα του Ντόρτμουντ απόντων όμως τριών βασικών μελών της και του τενόρου. Δεν είχαν Κόβιντ.
Δεν είχαν Κόβιντ…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας