• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 23.2°C
    4 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.7°C / 22.7°C
    3 BF
    44%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 24.3°C
    1 BF
    36%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.9°C / 21.6°C
    2 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    4 BF
    43%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 19.0°C / 21.5°C
    2 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 18.1°C
    2 BF
    32%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    1 BF
    24%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 23.8°C
    5 BF
    58%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.9°C
    4 BF
    53%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.1°C / 22.8°C
    6 BF
    56%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.5°C / 20.7°C
    3 BF
    49%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    38%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.1°C / 21.9°C
    0 BF
    37%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 23.3°C
    2 BF
    42%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.8°C
    3 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 22.7°C
    3 BF
    33%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.3°C / 20.5°C
    3 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.7°C / 22.2°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 18.5°C / 18.5°C
    1 BF
    47%

Είναι μια στιγμή που μας ωθεί να καταστρέψουμε τον μύθο του παρελθόντος από τη μια και να διατηρήσουμε την ανάμνησή του από την άλλη

dreamstime

Επιστροφή στο προσωπικό

  • A-
  • A+

Είναι γεγονός ότι εδώ και καιρό πολλαπλασιάζονται τα βιβλία με απομνημονεύματα, συνεντεύξεις, ημερολόγια, όπου γνωστά πρόσωπα της κοινωνικής, πολιτικής, καλλιτεχνικής, οικονομικής ζωής, προσφέρουν στον αναγνώστη μια σειρά από επεισόδια του παρελθόντος, λιγότερο ή περισσότερο σημαντικά, προσπαθώντας να τα παρουσιάσουν κάτω από τη δική τους οπτική γωνιά.

Θα ήταν εξαιρετικά ενδιαφέρον να δούμε τους λόγους αυτής της συνήθειας που -καλή ή κακή- τείνει να γίνει μια πραγματική «λογοτεχνική μόδα». Σύμφωνα με μερικούς, η επιτυχία αυτής της μόδας εξαρτάται από τις ανάγκες του σημερινού αναγνώστη, που καταπιέζεται από χιλιάδες προβλήματα και ακριβώς γι' αυτό είναι ανίκανος να συγκεντρωθεί για μεγάλο διάστημα σε κάποιο θέμα διαρθρωμένο σε όλα του τα μέρη.

Αλλοι, αντίθετα, πιστεύουν ότι τα συχνά καθαρά ατομικά περιστατικά των συγγραφέων αυτών των βιβλίων είναι αποτέλεσμα μιας επιστροφής στο προσωπικό που φαίνεται να χαρακτηρίζει τη σύγχρονη εποχή.

Χωρίς ν' αρνηθούμε τη σχετική εγκυρότητα των παραπάνω λόγων, πιστεύω ότι σ' αυτούς θα πρέπει να προσθέσουμε και κάτι ακόμη: το γεγονός ότι πολλά συμπτώματα μας κάνουν να πιστεύουμε πως ζούμε σε μια φάση γοργού μετασχηματισμού, όπου την περίοδο στην οποία οι συγγραφείς έγραψαν τα απομνημονεύματα, τις συνεντεύξεις, τα ημερολόγια, ακολουθεί και αντικαθιστά μια άλλη με χαρακτηριστικά εντελώς διαφορετικά, με επακόλουθο την ανάγκη προσφυγής σε όλα τα μέσα, για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά και με κάθε λεπτομέρεια αυτές τις διαφοροποιήσεις.

Αυτό που νομιμοποιεί να μιλάμε για τη σημερινή περίοδο ως μια φάση ανακατάταξης της ζωής μας συνολικά, είναι ότι καταλαβαίνουμε πως παράγεται μια αλλαγή του γενικότερου πλαισίου αυτής της ζωής.

Αν θέλαμε να συνοψίσουμε τον χαρακτήρα αυτού του μετασχηματισμού, θα μπορούσαμε να πούμε πως περιγράφεται από τη συνειδητοποίηση μιας κοινωνικής, πολιτικής, πολιτισμικής, οικονομικής υποβάθμισης. Αν τα πράγματα είναι έτσι όπως τα περιγράψαμε, αν επήλθε ένας μετασχηματισμός στον τρόπο που ασκείται η πολιτική, τίποτε δεν είναι περισσότερο φυσιολογικό από έναν απολογισμό του παρελθόντος, ακριβώς γιατί πρόκειται κατά κάποιο τρόπο για ένα «κλειστό» παρελθόν.

Η εξύμνηση του παρελθόντος αποτελεί για το απλό άτομο ένα είδος αυτοάμυνας μπροστά στην εισβολή του μέλλοντος. Από την άλλη μεριά, η δυσφήμηση όλων όσα συνέβησαν είναι αποτέλεσμα μιας βαθιάς απογοήτευσης. Αυτό που θα πρέπει να υπογραμμίσουμε είναι πως τα σημερινά φαινόμενα χαρακτηρίζονται από την αδιαμφισβήτητη μετάβαση από μια ιστορική φάση σε κάποια άλλη.

Είναι μια στιγμή που μας ωθεί να καταστρέψουμε τον μύθο του παρελθόντος από τη μια και να διατηρήσουμε την ανάμνησή του από την άλλη. Πρόκειται για δύο ανάγκες επιφανειακά αντίθετες, γιατί ο μόνος τρόπος να διαφυλάξουμε την ανάμνηση του παρελθόντος είναι η ρεαλιστική μελέτη του, εξετάζοντας -χωρίς υποκρισία- όλες τις απόψεις, τα όρια και τις αντιφάσεις του.

* Ομότιμος καθηγητής Φιλοσοφικής Σχολής ΑΠΘ

 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
Η «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας», που καθιέρωσε τον συγγραφέα της Κορνήλιο Καστοριάδη ως έναν μεγάλο στοχαστή, είναι από τα σημαντικότερα φιλοσοφικά έργα του 20ού αιώνα. Οταν κυκλοφόρησε (1975)...
Σαράντα χρόνια από τη «Φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πάτοι στα βαρέλια
Ετσι, «ο άνθρωπος φύσει πολιτικόν ζώον», όπως έλεγε και ο Αριστοτέλης, με την επίφαση της αντίδρασης μη συμμετέχοντας δημιουργεί τα αντίστροφα αποτελέσματα: τη συμμετοχή σε μια ζωή που δεν τον βρίσκει σύμφωνο,...
Οι πάτοι στα βαρέλια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
Η μεγάλη και πρωτοφανής -για τα συνηθισμένα μέτρα του συγκεκριμένου κομματικού οργανισμού- συμμετοχή στις κυριακάτικες εκλογικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ έχει θετικές προεκτάσεις, που απλώνονται σε δύο...
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό με τους όρους αυτούς; Είναι δυνατή αυτή η πρωταρχική συνθήκη που θα ξαναφέρει τον λαό στον κυρίαρχο ρόλο του ρυθμιστή, αντί γι’ αυτόν του καταναλωτή των κυβερνητικών...
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φωνές για μια καλύτερη κοινωνία
Είδαμε τη σοσιαλδημοκρατία να ξαναπνίγεται στην κενολόγα συνθηματολογία της. Είδαμε το Σύνταγμα να γίνεται όχημα από τις μιλίτσιες των διακηρυγμένων εχθρών του. Είδαμε τις γυναικοκτονίες να συνεχίζονται....
Φωνές για μια καλύτερη κοινωνία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας Οδυσσέας
Αυτόν τον Οδυσσέα πιθανότατα δεν θα τον κάνει ήρωα του βιβλίου του κανένας συγγραφέας. Αλλά να, εδώ που στέκομαι, όπως κάθε πρωί για να πάρω εφημερίδα, και τον βλέπω να φεύγει για τη δουλειά, μου έρχεται να...
Ενας Οδυσσέας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας