• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.3°C / 16.2°C
    3 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 14.7°C
    2 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.6°C / 14.9°C
    3 BF
    48%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    54%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 11.0°C
    1 BF
    52%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 7.4°C / 7.4°C
    2 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.9°C / 17.1°C
    3 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 12.9°C
    2 BF
    66%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.1°C / 16.8°C
    3 BF
    48%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    3 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    58%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.1°C / 11.1°C
    0 BF
    58%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.5°C / 16.0°C
    1 BF
    40%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 17.7°C
    3 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.2°C / 16.0°C
    2 BF
    43%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.3°C / 11.6°C
    2 BF
    57%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 12.7°C
    2 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.6°C / 7.6°C
    1 BF
    50%
© Pop Nukoonrat | Dreamstime.com

Για τη γιαγιά Στέλλα της καρδιάς μου…

  • A-
  • A+

Κάθε χρόνο αυτή την εποχή, τη θυμάμαι. Δεν ήταν γιαγιά μου. Είχα την τύχη όμως να την έχω σα γιαγιά μου στη γειτονιά της Κοζάνης που μεγάλωσα. Που κάποιες φορές με πρόσεχε, όταν η μητέρα μου έτρεχε στο νοσοκομείο για τα σοβαρά προβλήματα υγείας του παππού μου. Γιατί στη γιαγιά Στέλλα το αίσθημα της προσφοράς περίσσευε.

Και το σπίτι της ήταν ζεστό και φιλόξενο, καθαρό και γεμάτο ωραίες μυρωδιές και λιχουδιές που πρόσφερε με περίσσια γενναιοδωρία. Και με άφηνε πάντα να παίζω με τη μεγάλη κούκλα με το κόκκινο φουστάνι που με ξεπερνούσε τότε στο μπόι, με την οποία στόλιζε το σαλόνι της που τόσο μου άρεσε -την οποία τελικά μου χάρισε. 

Μια γυναίκα βασανισμένη, μα περήφανη, που γνώρισε τον ξεριζωμό, έχασε πατρίδα και ήρθε στην Ελλάδα από τη Μικρά Ασία με μόνη της περιουσία ένα χαλί που είχε στρωμένο σε περίοπτη θέση στο σαλόνι της, για να ξαναρχίσει από το μηδέν. Και την έχτισε τη ζωή της με παρά τις πολλές αντιξοότητες και αντιμετώπισε με υπομονή και καρτερία όσα της επιφύλασσε η ζωή στον νέο τόπο. Kαι γέννησε πολλά παιδιά και τα μεγάλωσε. Αγόγγυστα. Η γιαγιά Στέλλα δεν ξαναπήγε στη χαμένη της πατρίδα, ούτε ξαναείδε αγαπημένους ανθρώπους. Και οι απώλειες αυτές τη σημάδεψαν κι ας μη μιλούσε γι' αυτό.

Την τελευταία φορά που την είδα είχε πια ξεπεράσει κατά πολύ τα ενενήντα της χρόνια. Και ο νους της γύρισε πίσω στη φωτιά της Σμύρνης το 1922 και μου περιέγραψε με δάκρυα στα μάτια τις φρικτές εικόνες μου είδε και το πως αυτή και ο άντρας της, νιόπαντροι τότε, στα 18 τους κατάφεραν να σωθούν -εκείνος έχοντας μεταμφιεστεί σε ηλικιωμένο άνθρωπο. Ποτέ πριν δεν μου είχε μιλήσει για όλα αυτά που έζησε. Μα εκείνο το βράδυ που πήγα να τη δω σε μια σύντομη επίσκεψη στην Κοζάνη, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τα δάκρυα της που κράταγε μέσα της για χρόνια. Εκείνη η αφήγησή της με συγκλόνισε και έμεινε βαθιά χαραγμένη μέσα μου.

Της χρωστάω την ερευνητική μου αγάπη για την περίοδο του Ελληνοτουρκικού Πολέμου (1919-1922). Της χρωστάω την αγάπη μου για όλους αυτούς τους ανθρώπους από τη Μικρά Ασία που έχασαν τα πάντα και έφτασαν ταλαιπωρημένοι στην Ελλάδα. Για όλους αυτούς τους ανθρώπους που εγκαταστάθηκαν σε διάφορες περιοχές, σε πολλές από τις οποίες δεν ήταν καν καλοδεχούμενοι από τους ντόπιους, πληρώνοντας το τίμημα της μικρασιατικής εκστρατείας. Για όλους αυτούς τους ανθρώπους που εμπλούτισαν με τη ιδεολογία τους, τον πολιτισμό τους, τη σκέψη τους, τη μουσική τους και τη σκληρή δουλειά τους την Ελλάδα. 

Αλλά και για όλους εκείνους που δεν κατάφεραν να ζήσουν, εκείνους που οι αρρώστιες, οι κακουχίες και οι ταλαιπωρίες τους από τον ξεριζωμό τους στοίχισαν την ίδια τους τη ζωή. Γιατί η Ελλάδα χωρίς τους Μικρασιάτες πρόσφυγες δεν θα ήταν η ίδια. Γιατί η Ελλάδα χωρίς τη γιαγιά Στέλλα και κάθε γιαγιά, όπως η Στέλλα, θα ήταν πολύ φτωχότερη.

* Ιστορικός, Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Βirmingham.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα παπούτσια
Γέμισε με παλιά παπούτσια το κέντρο της Κωνσταντινούπολης. Στα γεγονότα του 1954. Εκατοντάδες ζευγάρια στους δρόμους. Παπούτσια που μαρτυρούσαν για τη φτώχεια όσων τα φορούσαν.
Τα παπούτσια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρέος της γενιάς μας
Πάντα θεωρούσα κοινοτοπίες τις ηθικολογίες περί νέας γενιάς χρεοκοπημένων αξιών, μειωμένης αγωνιστικότητας και ήσσονος πολιτιστικής αντίληψης.
Το χρέος της γενιάς μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας
Τον τελευταίο καιρό εμφανίστηκε μια νέα γενιά θεωριών συνωμοσίας. Τούτη τη φορά η Γερμανία θέλει να παρέμβει στην ελληνική εκπαίδευση και να παραχαράξει την Ιστορία που διδάσκονται οι ελληνόπαιδες αναφορικά με...
Ακτιβιστές της μνήμης και θεωρίες συνωμοσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
«Πηγαίνετε, βγείτε έξω. Τα τελευταία λόγια είναι για τους ανόητους που δεν έχουν πει αρκετά» (Καρλ Μαρξ) Nα που έσπασε η δικτατορία της...
Οτιδήποτε καλό είναι να μας έρθει θα μας το φέρουν οι Γλέζοι του μέλλοντος
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Τραβέρσο ανάποδο»*
Ο τρόπος που οι κοινωνίες οργανωμένα «θυμούνται» και οι εθνικές και κομματικές Ιστορίες καταγράφουν, συχνά σε ανταγωνισμό με εναλλακτικές αφηγήσεις, δεν είναι ποτέ ανεξάρτητος από τις πολιτικές, κοινωνικές και...
«Τραβέρσο ανάποδο»*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γεροσύνη και μπερεκέτια
Γεροσύνη και μπερεκέτια. Τι καλύτερο να ζητήσει κανείς από το νεογνό 2019. Το σώμα πρώτα. Την υγεία. Είναι αυτό που κρατάει όρθιους ακόμη κι αυτούς που νιώθουν το βάρος της αρρώστιας. Η ευχή σπάει τα δεσμά της...
Γεροσύνη και μπερεκέτια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας