• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.7°C / 14.5°C
    2 BF
    73%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.3°C / 13.3°C
    3 BF
    79%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 16.0°C
    4 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.3°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 10.2°C
    3 BF
    71%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.4°C / 11.0°C
    0 BF
    97%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.2°C / 7.4°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.5°C / 13.5°C
    2 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 13.0°C
    2 BF
    87%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.9°C
    1 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 14.4°C / 14.4°C
    3 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    4 BF
    75%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    5 BF
    85%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.3°C
    2 BF
    94%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 13.3°C
    1 BF
    84%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.1°C
    3 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 14.0°C
    0 BF
    76%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.5°C / 10.5°C
    2 BF
    72%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.5°C / 13.4°C
    2 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.2°C / 8.2°C
    1 BF
    94%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

3η Σεπτέμβρη: Ριζοσπαστικά διορατική

  • A-
  • A+

Μπορεί η επιστροφή του Ανδρέα Παπανδρέου στην Ελλάδα, τον Αύγουστο του 1974, και η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ τον επόμενο μήνα, να είναι γεγονότα «σημαδιακά» για τη γέννηση μιας παράταξης στην Ελλάδα, αλλά η διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη είναι κάτι παραπάνω από μια αφορμή για εορτασμούς. Η αναγγελία της ίδρυσης του πάλαι ποτέ κραταιού κινήματος δεν ήταν τίποτε άλλο παρά η συντελεσμένη πράξη μιας ριζοσπαστικοποίησης του μεσαίου χώρου τότε, στην Ελλάδα, με στοιχεία αριστερίστικα και ενδεχομένως λαϊκίστικα. Που εκείνη τη στιγμή, όμως, αποτελούσαν οξυγόνο για πλατιές λαϊκές μάζες, χωρίς να επηρεάζονται ή ακόμα και να κάμπτονται από τη συγκυριακή εκλογική αποδοκιμασία.

Ως πολιτική πράξη, η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ διατύπωνε σοβαρές επιφυλάξεις για τη νεοφιλελεύθερη και αγοραία καπιταλιστική πορεία ενός κόσμου που ανασκουμπωνόταν και θα κυριαρχούσε την επόμενη δεκαετία σε Βρετανία και Αμερική, τη στιγμή που ταυτόχρονα έπαιρνε αποστάσεις από τις δυνάμεις της στασιμότητας και του δογματισμού που εκφραζόταν από τα δύο Κ.Κ. Ως εκ τούτου, νομοτελειακά, προκύπτει και η έντονη καχυποψία που αντιμετώπισε από παραδοσιακές συντηρητικές δυνάμεις, που το αποκαλούσαν «Αριστερά της Αριστεράς» -που σε καμία περίπτωση δεν ήταν- όσο και η διάθεση από μέρους της πραγματικής κατά τεκμήριο Αριστεράς να αποδομήσει την αντίληψη πως το ΠΑΣΟΚ ήταν ο φορέας έκφρασης του απλού καθημερινού ανθρώπου.

Ολα αυτά δεν αποτελούσαν τίποτε άλλο, παρά το ένστικτο του πολιτικού timing που διέθετε με σχεδόν φυσική ευκολία ο Ανδρέας Παπανδρέου. Ο ίδιος, σε εκείνη τη δραματική συγκυρία για τον Ελληνισμό, αντιλαμβανόταν πλήρως πως μια ριζική αλλαγή σε πρόσωπα και ιδέες ήταν κάτι παραπάνω από επιβεβλημένη. Και σίγουρα ο ίδιος, ενώπιον μιας τέτοιας ιστορικής τομής, δεν επιθυμούσε να είναι όμηρος κανενός. Το προδικτατορικό σκηνικό έδειχνε να μην αντέχει να σηκώσει το βάρος των διαγραφόμενων εξελίξεων και μια ολόκληρη πολιτική τάξη φαινόταν πως θα δώσει τη σκυτάλη στην επόμενη.

Αυτός ίσως να ήταν και ο λόγος που ο Παπανδρέου αρνήθηκε πεισματικά την ανάληψη, από μέρους του, της ηγεσίας της Ενωσης Κέντρου. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε πως η ίδρυση του ΠΑΣΟΚ έρχεται σε μια συγκυρία που η συμμετοχή σε μαζικούς χώρους δεν γνωρίζει και τις καλύτερες εποχές της, ενώ η συμμετοχή άγνωστων νεαρών φοιτητών, ανέργων και απλών ανθρώπων αύξανε κατακόρυφα το πολιτικό ρίσκο. Ολους αυτούς ο παραδοσιακός πολιτικός κόσμος τούς υποτίμησε. Και αυτό το πολιτικό θάρρος και η πίστη στην επιτυχία, ανεξαρτήτως μεταγενέστερων ταλαντεύσεων, πρέπει να πιστωθούν στον Ανδρέα Παπανδρέου.

Από όλα αυτά και με την πάροδο του χρόνου προέκυψε μια δύναμη ανανέωσης στο ευρύτερο πολιτικό σκηνικό και φαίνεται πως ήδη, από το 1976, το ΠΑΣΟΚ αναδεικνύεται σε κύριο εκφραστή των πολιτικών τάσεων και της πολιτικής ατζέντας, ανεξαρτήτως της εκλογικής του επιρροής. Το ΠΑΣΟΚ συνέδεσε άρρηκτα την πορεία του με την εξέλιξη της Μεταπολίτευσης και όσο αυτή ωρίμαζε τόσο εκείνο μεγάλωνε. Η ανθεκτικότητά του, μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2010, πιθανόν να έχει εξήγηση και δεν είναι άλλη από τη μαεστρική συγκατοίκηση δυνάμεων από το μεταπολεμικό Κέντρο μέχρι την οργανωμένη Αριστερά. Οταν ο εκσυγχρονισμός της δημόσιας ζωής έφερε στο προσκήνιο την ανάγκη αλλαγής όρων τού μέχρι τότε status quo, οι φυγόκεντρες τάσεις που δημιουργήθηκαν οδήγησαν το δημιούργημα του Ανδρέα Παπανδρέου σε δεύτερο ρόλο.

* ιστορικός

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ραντεβού με την Ιστορία
Ο Παπανδρέου τα γνωρίζει πολύ καλά όλα αυτά. Ξέρει πως η επιστροφή στην «Ιθάκη» κρύβει μερικά δύσκολα μονοπάτια ακόμα. Σαν πραγματικός Οδυσσέας όμως ξέρει πως είναι εκείνος που θα γράψει το απρόβλεπτο...
Ραντεβού με την Ιστορία
ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
Η μεταπολίτευση του 1981!
Από το 1981 και μετά στο πεδίο της δημοκρατίας έγιναν πολλές αλλαγές. Ακόμη και η κομμουνιστική Αριστερά δεν έχει να προσάψει κάτι σοβαρό στην πρώτη κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Ισως την ατολμία του να αναλάβει πιο...
Η μεταπολίτευση του 1981!
ΑΠΟΨΕΙΣ
3η του Σεπτέμβρη 1974: διαρκές ορόσημο για τις προοδευτικές δυνάμεις
Η 3η του Σεπτέμβρη του 1974 είναι μιας σπουδαίας σημασίας μέρα στην Ιστορία της δημοκρατικής-προοδευτικής παράταξης του τόπου μας. Αποτέλεσε τη νέα αφετηρία για μια καινούργια και νικηφόρα πορεία. Η κατάρρευση...
3η του Σεπτέμβρη 1974: διαρκές ορόσημο για τις προοδευτικές δυνάμεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παρακαταθήκη του Ανδρέα και τα κοινωνικά αιτήματα του σήμερα
Η ανασύνθεση και ανασύνταξη της μεγάλης παράταξης του αριστερού, προοδευτικού, σοσιαλιστικού και ριζοσπαστικού χώρου προϋποθέτει πολιτικό προοδευτικό σχέδιο με κοινωνικές και πολιτικές όμορες συμμαχίες. Και...
Η παρακαταθήκη του Ανδρέα και τα κοινωνικά αιτήματα του σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
3η του Σεπτέμβρη σημαίνει πολιτική στο προσκήνιο
Η 3η του Σεπτέμβρη είναι ίσως η μέρα που σημάδεψε περισσότερο από κάθε άλλη την πολιτική ιστορία του προοδευτικού χώρου στην Ελλάδα. Ηταν η διακήρυξη, που ο Ανδρέας Παπανδρέου ήλπιζε να λειτουργήσει ως...
3η του Σεπτέμβρη σημαίνει πολιτική στο προσκήνιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας