• Αθήνα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.5°C / 7.4°C
    3 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 3.1°C
    6 BF
    49%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 5.5°C / 7.6°C
    4 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 0.9°C
    3 BF
    55%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    5°C 4.6°C / 4.9°C
    4 BF
    70%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 0.0°C / 2.6°C
    4 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    -4°C -3.6°C / -1.0°C
    4 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.5°C / 3.5°C
    2 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 12.1°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.2°C / 7.9°C
    2 BF
    76%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 8.4°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    8 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    7 BF
    60%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 2.8°C / 3.9°C
    5 BF
    41%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 3.9°C / 4.9°C
    4 BF
    63%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    1 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.7°C / 7.7°C
    2 BF
    88%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.5°C / 5.5°C
    1 BF
    56%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.4°C / 3.3°C
    4 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    -2°C -1.7°C / -1.7°C
    3 BF
    75%
ΕΦ.ΣΥΝ/Μιχαήλ Άγγελος Κωνσταντόπουλος
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δημόσιος χώρος και η μάχη της πλατείας

  • A-
  • A+

Η μάχη της πλατείας, όσο και αν ακούγεται ως προβοκατόρικος τίτλος, στον Δήμο Αθηναίων τείνει να γίνει τρομακτικά ουσιαστικός. Ως κάτοικος Κυψέλης τα τελευταία χρόνια η παρατήρηση του φαινομένου «δημόσιος χώρος» έγινε σχεδόν υποσυνείδητα μέσω της απλής διαβίωσης. Ο σχεδιασμός του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα ανέκαθεν αποτελούσε σημείο εντάσεων και διενέξεων. Αυτό γιατί συστηματικά αγνοείται το γεγονός πως ο δημόσιος χώρος απευθύνεται σε μια πολλαπλότητα χρηστών.

Η πλατεία, το πάρκο, ακόμα και το πεζοδρόμιο θα έπρεπε να αποτελούν δημιουργική συνισταμένη ενός δημιουργικού συνόλου που περιλαμβάνει λειτουργικές και αισθητικές ανάγκες. Δημόσιος χώρος είναι η παιδική χαρά και το πάρκο για κατοικίδια που ο Δήμος Αθηναίων δείχνει να αγνοεί συστηματικά την ανάγκη δημιουργίας τους στην ευρύτερη περιοχή της Κυψέλης.

Στην επιτόπια έρευνα πιστοποιείται πως η Κυψέλη των εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων έχει μόνο δύο λειτουργικές παιδικές χαρές και κανένα πάρκο κατοικίδιων. Επιπλέον, η εταιρεία μετρό έχει φροντίσει να αχρηστεύσει πλήρως την πλατεία Κανάρη (Κυψέλης) και την παρακείμενη παιδική χαρά με εντυπωσιακές λαμαρίνες. Αφήνοντας ωστόσο μια μικρή, σχεδόν προκλητική είσοδο στην περιφραγμένη, μόνο κατ’ ευφημισμόν πια και παιδική και χαρά. Κατά τα λοιπά, η πολιτεία φροντίζει για την αναβάθμιση της Φωκίωνος Νέγρη και της Αγίας Ζώνης με το φύτεμα υποτροπικών φυτών, θυμίζοντας υποτροπιάζουσες αντιλήψεις προηγούμενων ετών περί «ανάπτυξης» και «υψηλής αισθητικής».

Το περίφημο άγαλμα του σκύλου στη Φωκίωνος Νέγρη, ένα σημείο συνάντησης παιδιών και κατοικίδιων, ένας τόπος αρμονικής συνύπαρξης, εξερεύνησης και παιχνιδιού, έχει τυλιχτεί σε δίχτυ προστασίας. Προφανώς, προστασίας από την εύθυμη χρήση για να μετατραπεί σε μαυσωλείο με ταμπέλα «Μην αγγίζετε». Στο σύνολό της η αρχιτεκτονική κοινότητα συμφωνεί και επιδιώκει η πόλη και ο δημόσιος χώρος να λαμβάνουν υπόψη τον άνθρωπο που την κατοικεί. Βέβαια, αυτή η λογική στον Δήμο Αθηναίων έχει σοβαρές ελλείψεις. Ο δημόσιος χώρος αντιμετωπίζεται με όρους προσωπικού στιλ και ναρκισσιστικών πεποιθήσεων των εκάστοτε υπευθύνων. Γεγονός που μας κάνει να αναλογιστούμε ποιο είναι το σχέδιο, αν έχει διεκπεραιωθεί κάποια μελέτη, αν έχουν ληφθεί υπόψη οι κοινωνικοί, πολιτισμικοί και ακόμα λειτουργικοί παράγοντες, για να μη θίξω το ζήτημα των περιβαλλοντικών παραγόντων.

Ακόμα και αυτός ο σχεδιασμός του μετρό, που σκοπό έχει να ενώσει τις περιοχές της Αττικής και μαζί με αυτές τους κατοίκους της και να ευνοήσει την κυκλοφορία στην πόλη, προς το παρόν φαίνεται να διχάζει καθώς η λογική σχεδιασμού ακολουθεί ουσιαστικά μια ξεπερασμένη νοοτροπία. Οι είσοδοι- έξοδοι του μετρό στο κέντρο της Αθήνας ακολουθούν τον ούτως ή άλλως ανύπαρκτο πολεοδομικό σχεδιασμό από πλατεία σε πλατεία, ενώ ένας σύγχρονος αστικός σχεδιασμός απαιτεί τη δημιουργία νέων πλατειών.

Με αφορμή τη δημιουργία των σταθμών του μετρό θα μπορούσε να ακολουθηθεί ένας νέος τρόπος ρύθμισης της καθημερινότητας χιλιάδων πολιτών. Παράλληλα, θα μπορούσαν να αποφευχθούν οι άστοχες αστικές παρεμβάσεις και οι λανθασμένες επιλογές, τουλάχιστον σε επίπεδο διαλόγου ιστορικών σημείων της πόλης με τους κατοίκους της. Οι φιλοσοφικές προθέσεις και οι σχεδιαστικές λύσεις που πολώνουν το πλήθος των χρηστών είναι άλλωστε ιστορικά αποδεδειγμένα συνταγή αποτυχίας. Η απουσία αντίληψης της «μνήμης» του χώρου, που είναι πρωτίστως ανθρωπολογική και κοινωνική και επιπλέον πολιτισμική και περιβαλλοντική, είναι εμφανής στην αντιμετώπιση τόσο της πλατείας Κυψέλης όσο και της πλατείας Εξαρχείων (και όχι μόνο).

Οι δημόσιες σχεδιαστικές παρεμβάσεις οφείλουν να είναι προεκτάσεις της συλλογικής ευαισθησίας, να διασώζουν το πνεύμα, τη μνήμη και την κουλτούρα. Ενώ ο τόπος του δημοσίου είναι μια διαδραστική σχέση μεταξύ χώρου και πολιτών, ουσιαστικά στην Αθήνα είναι απλώς τα κενά ανάμεσα στον ιδιωτικό χώρο. Εναν ιδιωτικό χώρο που κατατρώει κάθε ίχνος πεζοδρομίου και πλατείας χρησιμοποιώντας καρέκλες και τραπέζια. Επαληθεύοντας αυτό που επιδιώκει αυτό το άρθρο να καταδείξει, που στην απλή εκδοχή είναι η έλλειψη αντίληψης των συμφραζομένων του δημόσιου χώρου, στην πολύπλοκη εκδοχή η συστηματική κατάργηση αυτού. Αλλωστε να μην ξεχνάμε πως η πλατεία είναι η εκκίνηση της αλλαγής των κοινωνικο-πολιτισμικών συντεταγμένων, είναι χώρος της σχεδιασμένης συλλογικότητας και τόπος διατράνωσης της συμβίωσης, κάτι από μόνο του τρομακτικό για αυτούς που ιεροποιούν το ιδιωτικό.

*θεωρητικός και ιστορικός Τέχνης, υπ. διδάκτορας ΑΣΚΤ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το λάθος της Ομόνοιας
Με τα σημερινά δεδομένα η Ομόνοια, ένας τόπος καίριας στρατηγικής σημασίας της πρωτεύουσας ως κορυφή του ιστορικού τριγώνου, απαιτεί γενναία και τολμηρή αντιμετώπιση.
Το λάθος της Ομόνοιας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παραγραφές και προγραφές
Αναφέρομαι με ονοματεπώνυμο στον Δήμο Αθηναίων, που τον τελευταίο καιρό ταχυδρομεί σε μηχανοκίνητους πολίτες υπέρογκα πρόστιμα για αναδρομικές παραβάσεις στάθμευσης παρελθούσας εικοσαετίας και πλέον, δίχως στο...
Παραγραφές και προγραφές
ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑ
Στα «χαρακώματα» των Εξαρχείων
Πού να εξηγείς τώρα στους νεαρούς αστυφύλακες τι σημαίνουν για μας τους κάπως πεπερασμένους τα Εξάρχεια, η πλατεία τους, όλος ο χώρος εν γένει...
Στα «χαρακώματα» των Εξαρχείων
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Ο γκιώνης των Εξαρχείων
Αφίσες ενημέρωσης και διαμαρτυρίας σε όλα τα μαγαζιά. Διαχρονικά επιχειρούν να αλλάξουν τον χαρακτήρα της γειτονιάς.
Ο γκιώνης των Εξαρχείων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξάρχεια: Μετρό ή στρατόπεδο;
Η επιβολή της καθεστωτικής πολεοδομίας με πρόσχημα το Μετρό, το πανοπτικό επιτήρησης και ελέγχου έχει μοναδικό σκοπό την καταστολή και τον αφανισμό ενός συγκεκριμένου κόσμου. Είναι μια συνειδητή ιδεολογική...
Εξάρχεια: Μετρό ή στρατόπεδο;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας