• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 23.4°C
    2 BF
    81%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.6°C / 24.1°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 18.2°C / 22.1°C
    1 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.9°C / 16.6°C
    1 BF
    78%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.0°C / 21.5°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.4°C / 17.9°C
    2 BF
    62%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.6°C / 26.6°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    84%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    2 BF
    83%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.2°C / 22.2°C
    2 BF
    78%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 20.7°C
    0 BF
    63%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.9°C / 21.7°C
    2 BF
    57%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    3 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    21°C 19.2°C / 23.8°C
    1 BF
    72%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.7°C / 23.9°C
    2 BF
    79%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    1 BF
    80%

Το θαύμα της χρωματικής πανδαισίας της ανατολής

  • A-
  • A+

Με την αυγή τη ροδοδάχτυλη

Οδύσσεια, Ραψωδία β`. Περίληψη, σχόλια.

Ο Τηλέμαχος συγκαλεί σε ανοικτή γενική συνέλευση τους πολίτες της Ιθάκης. Στη συγκέντρωση αυτή (Ιθακησίων αγορά), μιλά για την ασφυκτική κατάσταση που έχουν οδηγήσει την χώρα οι μνηστήρες. Απαιτεί να φύγουν και τους θυμίζει ότι τα έργα τους συνιστούν ύβρη και θα τιμωρηθούν από τους θεούς. Ο Αντίνοος που είναι ο πιο γνωστός Μνηστήρας κατηγορεί την Πηνελόπη ότι αποφεύγει τον γάμο με τεχνάσματα: «Η Πηνελόπη αποφάσισε να ξαναπαντρευτεί όταν τελειώσει το υφαντό σάβανο του πεθερού της Λαέρτη.». Κάθε βράδυ όμως ξηλώνει ότι ύφανε την ημέρα. Ράβε, ξήλωνε, ράβε, ξήλωνε, δουλειά να μη σου λείπει.

Ο Τηλέμαχος δέχεται να ξαναπαντρευτεί η μητέρα του με τον όρο να του διαθέσουν ένα καράβι να ταξιδέψει να μάθει για τον πατέρα του και την τύχη του. Σ` αυτό το σημείο της Οδύσσειας εμφανίζεται οιωνός στον ουρανό της Ιθάκης. Δύο αετοί αλληλοσπαράσσονται. Ο μάντης Αλιθέρσης ερμηνεύει την εμφάνιση των αετών ως ένδειξη για τη σύντομη επιστροφή του Οδυσσέα και την τιμωρία των ασεβών Μνηστήρων. Ο Λεώκριτος ομολογεί ότι ακόμα κι αν επιστρέψει ο Οδυσσέας αυτοί έχουν σχέδιο για να τον δολοφονήσουν. Η συνέλευση διακόπτεται.

Ο Τηλέμαχος κατεβαίνει στην ακρογιαλιά και παρακαλεί την Αθηνά να του συμπαρασταθεί. Η Αθηνά εμφανίζεται με τη μορφή του Μέντορα, τον καθησυχάζει, του δίνει οδηγίες και προσφέρεται να του συμπαρασταθεί. Ο Τηλέμαχος γυρίζει στο παλάτι και, παρά τις ειρωνείες των Μνηστήρων, αρχίζει τις ετοιμασίες. Η Ευρύκλεια, η παραμάνα του, ανησυχεί, τελικά όμως ορκίζεται να μην πει τίποτα στη μητέρα του. Η Αθηνά/Μέντορας βρίσκει καράβι και ναύτες, κοιμίζει τους Μνηστήρες και ανακοινώνει στον Τηλέμαχο πως όλα είναι έτοιμα. Το ταξίδι ξεκινά και συνεχίζεται όλη τη νύχτα με τον ευνοϊκό άνεμο που στέλνει η θεά.

Οδύσσεια, ραψωδία β`. Σχόλια.

Ροδοδάκτυλος Ἠώς.

-Η ραψωδία αρχίζει με τον στίχο: Φάνηκε η ροδοδάχτυλη Αυγή στερνό παιδί της νύχτας.

Στο αρχαίο κείμενο ο Όμηρος γράφει: Ἦμος δ' ἠριγένεια (1) φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς, Οδύσσεια β`,1.

(1) ἠρι-γένεια, ἡ (<γίγνομαι), αυτή που έχει γεννηθεί πρωί, το παιδί της αυγής, επίθ. της Ἠοῦς, σε Όμηρ.· επίσης, απόλ., Ἠώς, η Αυγή, σε Ομήρ. Οδ.· ἠριγενείας, την αυγή, σε Θεόκρ. LIDDELL & SCOTT
Λεξικό της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας

(Επιτομή του Μεγάλου Λεξικού, εκδ. Πελεκάνος 2007)
 

Παραθέτω μερικές μεταφράσεις αυτού του στίχου.

Έφεξ` η ροδοδάχτυλη η γι αυγή, της νύχτας κόρη, μτφρ Γεωργίου Ψυχουντάκη.

Έφεξ΄ η ροδοδάχτυλη της νύχτας κόρη Αυγούλα, μτφρ Αργύρη Εφταλιώτη.

Εφάν' η ροδοδάκτυλη Ηώ του όρθρου κόρη, μτφρ Ιάκωβου Πολυλά.

Κι η Αυγή σα φάνη η πουρνογέννητη και ροδοδαχτυλάτη, μτφρ Καζαντζάκη- Κακριδή.

Σαν ήρθε η ροδοδάχτυλη νυχτοθρεμμένη Αυγούλα, μτφρ Ζήσιμου Σιδέρη.

Η ποιητική αυτή αναφορά στην ροδοδάκτυλη Ηώ είναι ένας ύμνος για τα λίγα λεπτά που φεύγει η νύχτα και χαράζει η μέρα. Ο ουρανός στην ανατολή γεμίζει χρυσά, κόκκινα, βερτζί και πορφυρά χρώματα. Μια χρωματική πανδαισία. Το θαύμα στην ανατολή την ώρα που το φως γεννιέται. Ηώς ροδοδάκτυλη: ένα θαύμα της φύσης που περιγράφει τόσο αισθαντικά ένας τυφλός ποιητής.

Και μια αρχαία παροιμία για την Ηώ ( αυγή): Ηώς ορώσα τα νυκτός έργα γελά.( Της νύχτας τα καμώματα τα βλέπει η μέρα και γελά, λέμε κι εμείς σήμερα. Το πρώτο φως της ημέρας που «βλέπει της νύχτας τα καμώματα» είναι το λεπταίσθητο πολύχρωμο φως της ροδοδάκτυλης Ηούς).

-Η αγάπη είναι η κραυγή της αυγής. Βίκτωρ Ουγκώ.

Οίνος.

- πίνουσί τε αἴθοπα(1) οἶνον, β 57. ..πίνουνε φλογερό κρασί..

Λεξικό Liddell-Scott:

(1) αἶθοψ : -οπος, ( αἰθός , ὄψ) ὁ ἔχων ὄψιν πυρός . Παρ' Ὁμ. ὡς ἐπίθ. μετάλλων = ἀστράπτων, αἴθοπι χαλκῷ, Ἰλ. Δ. 495, κτλ.· καὶ ἐπὶ οἴνου = ἀφρίζων, πομφολύζων (οὐχὶ θερμὸς ὡς πῦρ ἢ δυνατός , καθὼς ἄλλοι ἑρμηνεύουσιν)· αἴθοπα οἶνον , Δ. 259, κτλ.· ἅπαξ ἐπὶ καπνοῦ, Ὀδ. Κ. 152, ἔνθα πιθανῶς σημαίνει ἐρυθρὸν καπνόν, ὅ ε. μεμιγμένον μετὰ φλογός , ὡς τὸ αἴθαλος · κατόπιν αἶθοψ φλογμός , λαμπάς , Εὐρ. Ἱκ. 1019, Βάκχ. 594. 2) σκοτεινός , ἀμαυρός , μέλας, Ὀππ. Ἁλ. 1. 133, κτλ.· αἴθοπι κισσῷ, Ἀνθ. Π. παράρτ. 69. ΙΙ. μεταφ., πυρώδης , θερμός , ὀξύς , Λατ. ardens, λιμός , Ἡσ. Ἔργ. κ. Ἡμ. 361· βασκανίη, Ἀνθ. Π. 5. 218: ὁρμητικός , μανιώδης , ἀνήρ , Σοφ. Αἴ. 224· ἴδε ἐν λέξ. αἴθων .
 

Μία από τις πολλές αναφορές στο κρασί που εκτιμούσαν τόσο πολύ ώστε το ταύτισαν μ` ένα θεό. Τον θεό του κρασιού Διόνυσο.

-Αλκαίος: Εν οίνω αλήθεια.

-Αισχύλος: Κάτοπτρον είδους χαλκός εστί, οίνος δε νοός. Ο καθρέφτης δείχνει τη μορφή αλλά το κρασί δείχνει τον νου και τη σκέψη.

Μέντωρ.

-Ο Μέντωρ της Οδύσσειας ήταν πιστός φίλος του Οδυσσέα. Στον Μέντορα εμπιστεύθηκε ο Οδυσσέας όλες τις υποθέσεις της Ιθάκης αλλά και τη φροντίδα και την εποπτεία της οικογένειας του, όταν εκείνος έφυγε για την Τροία.

Τη μορφή του Μέντορα έπαιρνε η θεά Αθηνά, όπως τότε που συνόδευσε τον Τηλέμαχο στην Πύλο και στη Σπάρτη προκειμένου να μάθει για την τύχη του πατέρα του. Ο σοφός Μέντωρ είχε ένθεη γνώση και σοφία γι` αυτό ο Όμηρος τον ταύτισε με την Αθηνά, θεά της γνώσης και της σοφίας.

Ο Γάλλος συγγραφέας Φρανσουά Φενελόν, στο έργο του Les Aventures de Telemaque, (Οι περιπέτειες του Τηλέμαχου), παρουσιάζει τον Μέντορα-Αθηνά να συμβουλεύει το νεαρό Τηλέμαχο τι να πράξει σχετικά με την αναζήτηση του Οδυσσέα, τι να πράξει σχετικά με την ασφυκτική κατάσταση που έχουν δημιουργήσει οι ασεβείς Μνηστήρες της Πηνελόπης. Ο Μέντωρ- Αθηνά δομεί τις σκέψεις του Τηλέμαχου και τον φωτίζει με θεία σκέψη. Τον συνοδεύει στο ταξίδι του, του δίνει λύσεις και κατευθύνσεις με θείο, φιλικό και πατρικό τρόπο και τον φέρνει στο τέλος κοντά στον πατέρα του, τον Οδυσσέα. Η λέξη «μέντορας» πρώτα στα γαλλικά και μετά σε άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες, και ως αντιδάνειο στα νέα ελληνικά, σημαίνει τον σύμβουλο και φίλο που δρα ως πνευματικός οδηγός και καθοδηγητής. Στα αγγλικά βρίσκουμε λέξεις που έχουν τη ρίζα τους στον Μέντορα όπως: mentoring, mentorship και άλλες.

Οδηγός ιστιοπλοΐας.

-Στους τελευταίους στίχους η μεγάλη λογοτεχνία είναι παρούσα με τις εικόνες και τα χρώματα της θάλασσας, των κυμάτων, του πλοίου που ταξιδεύει πάνω στα κύματα.. Εδώ βρίσκουμε και ένα οδηγό ιστιοπλοΐας με τον άνεμο Ζέφυρο, που προκαλεί η Αθηνά, να σπρώχνει το πλεούμενο πάνω στα κύματα της θάλασσας. Ο ποιητής μας μιλά για ιστούς, ιστία, ξάρτια, κάβους, κουπιά, ακόμα και για το χρώμα των πανιών..

Οδύσσεια.

-Η Οδύσσεια του Ομήρου είναι η Βίβλος της λογοτεχνίας. Μια συναρπαστική ιστορία. Το ποίημα-έπος με τους 12.110 στίχους, είναι ένα από τα πιο διαβασμένα κείμενα, με «ζώσα» επίδραση στην ποίηση, στη λογοτεχνία, στην τέχνη, στη φιλοσοφία, στους πολιτικούς, κοινωνικούς θεσμούς.
 

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στην αγαπημένη φίλη αρχιτεκτόνισσα Ευγενία Καλογεράτου.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καλοί και κακοί οιωνοί
Η Αθηνά προτρέπει τον Τηλέμαχο να φύγει από τη Σπάρτη όπου φιλοξενείται από τον Μενέλαο και την Ωραία Ελένη και να επιστρέψει στην Ιθάκη γιατί επίκεινται εξελίξεις και πρέπει να βρίσκεται εκεί.
Καλοί και κακοί οιωνοί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσφορά μικρή αλλά καλοδεχούμενη -Οδύσσεια, ξ`, 58.
Βλέποντας συ την καλαμιά γνωρίζεις και το στάχυ. ἀλλ' ἔμπης καλάμην γέ σ' ὀΐομαι εἰσορόωντα γινώσκειν, 214-215. Αναγνωρίζοντας τον κορμό, γνωρίζεις και τον καρπό.
Προσφορά μικρή αλλά καλοδεχούμενη -Οδύσσεια, ξ`, 58.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χάλκινο κατώφλι
Ο Ποσειδών είναι θεός προστάτης της γης των Φαιάκων, και ύψιστος αρωγός στην περίφημη ναυτοσύνη τους.
Το χάλκινο κατώφλι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αἴθοπα οἶνον ἐρυθρόν
Οι σύντροφοι ανταριάστηκαν κι όλοι μαζί μου είπαν με πρώτο τον Ευρύλοχο, που πάντα αντιμιλούσε: Απάνθρωπε και άπονε, αδίστακτε Οδυσσέα, το πείσμα σου ατέλειωτο, και σίδερο η καρδιά σου.
Αἴθοπα οἶνον ἐρυθρόν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ψυχή του Ελπήνορα
Ο Ελπήνορας ήταν σύντροφος του Οδυσσέα που επέζησε του Τρωικού Πολέμου και πήρε το δρόμο της επιστροφής με τον Οδυσσέα και τους άλλους συντρόφους.
Η ψυχή του Ελπήνορα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το πλωτό νησί του Αιόλου
Η ραψωδία κ` ξεκινά με το νησί των Ανέμων του θεού Αίολου. Ο Οδυσσέας και οι άνδρες του φιλοξενήθηκαν με τον πατροπαράδοτο τρόπο στο νησί του Αιόλου ο οποίος τους έκανε ένα πολύ χρήσιμο δώρο.
Το πλωτό νησί του Αιόλου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας