• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 25.2°C
    2 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 18.7°C / 23.9°C
    2 BF
    62%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.2°C
    2 BF
    63%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.2°C
    2 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 20.1°C
    1 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.2°C / 16.4°C
    2 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    2 BF
    41%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 23.3°C
    1 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    0 BF
    83%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    1 BF
    88%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    66%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 24.7°C / 24.7°C
    3 BF
    53%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 19.9°C / 20.7°C
    0 BF
    64%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 17.5°C / 23.3°C
    0 BF
    49%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    2 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 25.4°C
    0 BF
    72%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    1 BF
    87%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 17.7°C / 23.9°C
    1 BF
    99%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    0 BF
    77%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Καλοκαιρινές διακοπές: μια πολυτέλεια για τους πολλούς;

  • A-
  • A+

«Καινοτομία; Οχι. Επανάσταση!» θριαμβολογούσε η γαλλική σοσιαλιστική εφημερίδα «Le Populaire» το καλοκαίρι του 1936. Για πρώτη φορά στην ευρωπαϊκή ιστορία οι «διακοπές για όλους» ήταν πραγματικότητα. Οι απεργίες που συγκλόνισαν τη Γαλλία εκείνη την περίοδο οδήγησαν σε μια ιστορική απόφαση με τη σφραγίδα του «Λαϊκού Μετώπου»: αύξηση μισθών, εβδομάδα εργασίας 40 ωρών και δύο εβδομάδες αμειβόμενων διακοπών για τους εργαζόμενους.

Μετά από δύο αιώνες υπερεκμετάλλευσης των εργαζομένων αλλά και αιματηρών διεκδικήσεων, τα λαϊκά στρώματα ανακάλυπταν τι σημαίνει να πληρώνεσαι χωρίς να εργάζεσαι. Εργάτες και απλοί υπάλληλοι έπαιρναν μια μικρή γεύση ενός απαγορευμένου κοινωνικού χρόνου που μόνο η «αργόσχολη τάξη», όπως έγραφε ο Βέμπλεν, απολάμβανε από τη γέννηση μέχρι τον θάνατό της.

Ακολούθησαν πολλές κατακτήσεις του ελεύθερου χρόνου, που εμπορευματοποιήθηκε όσο κανένας άλλος κοινωνικός χρόνος, μια που η κατανάλωση συναρθρώνεται διαρκώς με τον χρόνο αυτό.

Σήμερα, εικόνες με μαγευτικές ακρογιαλιές, γαλαζοπράσινες αμόλυντες (;) θάλασσες, ονειρεμένα δωμάτια σε ξενοδοχεία με πισίνες πλημμυρίζουν τα μέσα ενημέρωσης, το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βάλλοντας ευθέως στην καρδιά των φτωχών κοινωνικών στρωμάτων. Οι διαφημίσεις για οικονομικές «προσφορές» και ποικίλα προγράμματα επιδοτούμενων διακοπών για τον λοιδορούμενο λαό, που αρέσκεται σε απαράδεκτους λαϊκισμούς, «καίνε» το μυαλό των καταναλωτών της νέας εποχής. Οσοι είναι τυχεροί θα περιμένουν στην ουρά για το πλοίο της γραμμής με το voucher των 150 ευρώ στο χέρι και θα σαλπάρουν στο όνειρο της καλοκαιρινής περιπέτειας, στο ταξίδι της αναζήτησης του χαμένου χρόνου της ζωής τους.

Ωστόσο, σύμφωνα με την πανελλαδική δημοσκόπηση της εταιρείας MARC για λογαριασμό του ΑΝΤ1 (22-25 Ιουνίου), το 51,6% των Ελλήνων δηλώνουν ότι δεν θα πάνε διακοπές. Από το υπόλοιπο 45,3%, η πλειονότητα θα κάνει διακοπές ισόποσο περίπου χρόνο με πέρυσι στο πατροπαράδοτο εξοχικό, στο χωριό ή σε σπίτι φίλων και μόλις το 23,4% θα καταλήξει σε κάποιο ξενοδοχείο με ή χωρίς πισίνα.

Μόνο οι νέοι 17-34 ετών επιμένουν (64,9%) πως θα πάνε διακοπές. Η κουλτούρα αυτής της ηλικιακής ομάδας αρθρώνεται σε δύο χρονικότητες. Η πρώτη πριμοδοτεί το παρόν, ωθεί στην απόλαυση, την ανακάλυψη νέων κόσμων και ανθρώπων, το ελεύθερο παιχνίδι, την περιπέτεια. Καμία πανδημία ή πυρκαγιά και κανένας λογαριασμός της ΔΕΗ δεν μπορεί να τους στερήσει μια λειψή, έστω, εβδομάδα σε κάποιο νησί. Πεισματάρηδες και ανθεκτικοί, οι νέοι τολμούν, ενώ μια δεύτερη χρονικότητα ταλανίζει το πίσω μέρος της σκέψης τους. Μια χρονικότητα με μεσομακροπρόθεσμο ορίζοντα που σημαδεύεται από τη σταδιακή ενσωμάτωση στην ενήλικη ζωή, την εργασία, τη δημιουργία οικογένειας. Ετσι ερμηνεύεται η μείωση του ποσοστού (47,5%) που θα πάει διακοπές στην αμέσως επόμενη ηλικιακή ομάδα (35-44 ετών).

Είναι εντυπωσιακή η αλλαγή «παραδείγματος» στη βάρβαρη κανονικότητα του ακραίου νεοφιλελευθερισμού. Ο τελευταίος, εκτός των άλλων, θρυμματίζει ολοένα περισσότερο τους κοινωνικούς χρόνους και τις χωρο-χρονικότητες μιας ισορροπημένης ζωής ανάμεσα στην εργασία, τον οικογενειακό χρόνο και τον ελεύθερο χρόνο. Το «πρεκαριάτο» και οι ελαστικές σχέσεις εργασίας σημαίνουν και μια τεράστια ανατροπή της αντίληψης του χρόνου της ζωής. Οι λαϊκές τάξεις αδυνατούν πλέον να προβλέψουν το παραμικρό και, επομένως, να σχεδιάσουν το μέλλον τους και το μέλλον των παιδιών τους. Το σοκ της αδυναμίας διαχείρισης του χρόνου υποκρύπτει, όπως δείχνουν σχετικές έρευνες, ποικίλες μορφές ατομικού, οικογενειακού και κοινωνικού «κενού». Οι άλλοτε σχετικά ρυθμιζόμενες χρονικότητες αντικαθίστανται πλέον από επίμονες αρρυθμίες τις οποίες δεν μπορούν να θεραπεύσουν οι -ούτως ή άλλως- ανεπαρκείς δομές κοινωνικής πρόνοιας. Οι επιπτώσεις στην ψυχο-συναισθηματική, διανοητική και σωματική υγεία παιδιών, νέων και συνταξιούχων -για κάποιους από αυτούς διακοπές σημαίνει αφόρητη μοναξιά στο καμίνι των μεγαλουπόλεων- παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.

Οι κοινωνιολόγοι του ελεύθερου χρόνου έχουν αποδείξει ότι οι πιο ικανοποιητικές δραστηριότητες συσχετίζονται με τα ανώτερα επαγγελματικά δίκτυα, γεγονός που αφορά περιορισμένες κοινωνικές ομάδες οι οποίες διαθέτουν ουσιαστική αυτονομία στην οργάνωση και διαχείριση του χρόνου τους.

Από αυτή τη σκοπιά, ο χρόνος των διακοπών αποτελεί προνομιακό πεδίο όχι μόνο της κατανάλωσης αλλά και της επιβεβαίωσης πως οι μεταμορφώσεις της εργασίας παραμένουν ιστορική προϋπόθεση για τον ελεύθερο χρόνο που κάθε άλλο παρά αυτονόητος είναι για την πλειονότητα του πληθυσμού. Για άλλη μια φορά στην Ιστορία, πολύ μακριά από το 1936 κι ακόμα πιο μακριά από το όραμα ενός Πολ Λαφάργκ, είναι οι «απόκληροι» που θα στερηθούν όχι μόνο τις διακοπές αλλά και την κοινωνική διάκριση που τις συνοδεύει. Ισως, γι’ αυτούς, οι στίχοι του ποιητή Αργύρη Χιόνη να έχουν μια ιδιαίτερη σημασία: «Βαθιά ένα καράβι έμενε ακίνητο. Ακίνητο ένα καλοκαίρι. Φυσούσαν άνεμοι, φουσκώναν τα πανιά. Δεν έλεγε να φύγει. Τι περίμενε;».

* καθηγήτρια Κοινωνιολογίας, πρώην κοσμήτορας Παντείου Πανεπιστημίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ευεργέτες του θέρους
Ξεμυτίσανε και τα πρώτα τζιτζίκια του θέρους. Aργήσανε λιγάκι φέτος· προσώρας, είχα ανησυχήσει, μήπως η γενικότερη αποκαρδιωτική κατάσταση -τοπικώς και παγκοσμίως- τα αποθάρρυνε απ’ το να ξεπροβάλουν μέσα απ’...
Οι ευεργέτες του θέρους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυο μέρες μόνο
Η αλήθεια είναι, όμως, πως όλοι έχουμε ανάγκη την παύση κι όσο αυτή αναβάλλεται, τόσο περισσότερο άγχος συσσωρεύουμε μέσα. Ας την επιδιώξουμε όμως, έστω και για δυο μέρες μόνο.
Δυο μέρες μόνο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντάμωμα
Χαρούμενος αντάμωσα τους φίλους μου και φέτος το καλοκαίρι. Ηταν όλοι τους εκεί: οι κέφαλοι ν’ αλωνίζουν το ποτάμι περιμένοντας τα πρώτα φθινοπωρινά φουσκώματα για να ξεχυθούνε στη θάλασσα.
Αντάμωμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πλάτες
Ολοι οι οιωνοί φαίνονταν ευνοϊκοί. Κι όλοι μας ετοιμαζόμαστε για ένα καλοκαιρινό διάλειμμα. Να πάρουμε μιαν ανάσα.
Πλάτες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στο κάμπινγκ
Τα τζιτζίκια τραγουδούν εκκωφαντικά μες στο καταμεσήμερο, αδιαφορώντας για τις ιδιαιτερότητες της εποχής. Οι σκηνές της παρέας στήνονται στη σειρά, μια τεράστια αιώρα κρεμιέται ανάμεσα σε δυο γερά κλαδιά και...
Στο κάμπινγκ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οταν ήρθε το καλοκαίρι
Κάποτε έρχεται το καλοκαίρι. Οχι πάντα και όχι για πολύ. Αλλά κάποια στιγμή θα έρθει, θα το καταλάβεις. Δεν μοιάζει πάντα με όσα είσαι μαθημένος ή όσα λένε, αλλά θα το νιώσεις. Μπορεί για μια στιγμή, μπορεί...
Οταν ήρθε το καλοκαίρι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας