• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.2°C / 28.5°C
    5 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 28.3°C
    3 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.0°C / 28.2°C
    2 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 28.0°C
    4 BF
    47%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 23.0°C / 26.2°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 21.8°C
    2 BF
    73%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.4°C / 27.5°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.1°C
    2 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 24.9°C
    5 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.7°C / 26.7°C
    4 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    73%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.5°C / 27.2°C
    2 BF
    59%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    2 BF
    82%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.4°C / 28.0°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.3°C / 28.3°C
    3 BF
    41%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.1°C / 27.0°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    2 BF
    77%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πολιτική και δημοκρατία στους χαλεπούς καιρούς μας

  • A-
  • A+

Μπορεί ο όρος «χαλεποί καιροί» να έχει προταθεί από τη Χάνα Αρεντ ως ιμπρεσιονιστικό θεωρητικό σχήμα, αλλά στην εποχή μας, στην εποχή της ύστερης πολιτικής νεωτερικότητας, έχει αποκτήσει ένα εντελώς διαφορετικό νόημα και περιεχόμενο. Οι «χαλεποί καιροί» δεν έχουν καμία μεταφορική διάσταση. Με τον όρο αυτό υποστασιοποιείται θεωρητικο-πολιτικά, η πολιτική κατάσταση του εικοστού πρώτου αιώνα.

Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου εγκαθιδρύθηκε αυτό που στη διεθνή βιβλιογραφία ονομάζουμε «δημοκρατικός καπιταλισμός» και αυτή η πολιτικο-οικονομική μορφή ζωής κράτησε μέχρι το έτος-τομή: 1989. Εκτοτε, εδώ και τριάντα τόσα χρόνια, η διεθνής πολιτική κοινότητα πελαγοδρομεί, ακροβατεί και μετεωρίζεται. Δεν υπάρχουν μηχανισμοί εξουσίας, οι οποίοι θα μπορούσαν να καταλήξουν σε διαμεσολαβήσεις, σε συνεννοήσεις και τελικά σε συναινέσεις.

Ολοι μας διαπιστώνουμε ότι ο «χειρωνακτικός πόλεμος» στην Ουκρανία, που διεξάγει ο Πούτιν, βρίσκει ως αντίπαλο τον ψηφιακού τύπου πόλεμο της Δύσης. Το αδιαμφισβήτητο πολιτικό γεγονός της «Ουκρανίας» έπειτα από τέσσερεις μήνες πολέμου μπορεί να συνοψισθεί ως εξής: οι ανθρώπινες ζωές χάνονται, αλλά τα εμπορεύματα κυκλοφορούν (προ πάντων η ενέργεια). Το αξιακό σύστημα άραγε (μεταξύ των άλλων και η πολιτική) μπορεί να επαναπροσδιορισθεί;

Σ’ αυτό το τελευταίο σημείο, δηλαδή στον επαναπροσδιορισμό του πολιτικού βρίσκεται το κλειδί για τον νέο ανθρώπινο κόσμο μας, ο οποίος δεν έχει ακόμη γεννηθεί. Τι χρειαζόμαστε, λοιπόν, για τη μελλοντική πορεία της ανθρωπότητας, η οποία θα μετράται με τα ίδια τα ανθρώπινα μέτρα και όχι με εξω-ανθρώπινα σταθμά;

Χρειαζόμαστε πρώτον να κατανοήσουμε ότι η δημοκρατική πολιτική μορφή ζωής, την οποία επινοήσαμε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έχει εξαντλήσει τις κανονιστικές προϋποθέσεις της και τις ιστορικές προοπτικές της. Στην εποχή των «χαλεπών καιρών» χρειαζόμαστε ως πολιτική οικουμένη μια άλλου τύπου πολιτική μορφή ζωής και μια άλλου τύπου δημοκρατική οργάνωση της κοινωνίας μας.

Η δεύτερη προϋπόθεση είναι μια κριτική αυτογνωσία, η οποία λειτουργεί ως «πρώτη αρχή» του κοινωνικού και του πολιτικού κατά τη νεωτερική και τη σύγχρονη εποχή μας. Και αυτό σημαίνει ότι όσοι θεσμοί και όσα συστήματα «κατασκευάσουμε» δεν μπορούν να αντέξουν στην ιστορική εξέλιξη. Τι θα μπορούσε να ακολουθήσει ιστορικά μετά την παρακμή του εθνικού κράτους που ζούμε, κανείς δεν μπορεί να το φαντασθεί. Τι θα μπορούσε να ακολουθήσει ιστορικά την απαξίωση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας επίσης κανείς δεν μπορεί να το διανοηθεί.

Στα χείλη όλων μας (δηλαδή στα χείλη του καθενός μας εάν κρίνω από τα κοινωνικά κινήματα της εποχής μας) αποτυπώνεται το πολιτικό αίτημα: Τι μπορεί ο πολίτης να κάνει; Στον βαθμό που οι πολίτες αποδέχονται τεχνοκρατική λογική της ψηφιακής εποπτείας και ελέγχου των πράξεών τους, αποδυναμώνονται ως πολιτικά υποκείμενα.

Στις συνθήκες των «χαλεπών καιρών», εκείνο που όλοι μας ως διεθνής πολιτική κοινωνία χρειαζόμαστε είναι η ριζοσπαστική δημοκρατική μορφή ζωής. Η πολιτική αυτή μορφή ζωής έχει στο κέντρο της τον πολίτη ως ελεύθερο άτομο και ως οικονομικό άνθρωπο, του οποίου οι δραστηριότητες προωθούν την ιδέα του κοινού καλού. Για να επαναπροσδιορισθεί το πολιτικό στοιχείο σήμερα χρειαζόμαστε τον πολίτη που σκέπτεται και τον άνθρωπο που νοιάζεται για το κοινό καλό. Χρειαζόμαστε την πολιτική αλληλεγγύη ως πρώτη αρχή οργάνωσης και λειτουργίας της σύγχρονης κοινωνίας μας.

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η θεωρία των δύο άκρων είναι σωστή
Η θεωρία των δύο άκρων, στο μέτρο που εξισώνει τον κομμουνισμό με τον ναζισμό και την Αριστερά με την Ακροδεξιά, είναι μια ανιστόρητη απόπειρα ιστορικού αναθεωρητισμού με κακόβουλη πολιτική στόχευση. Ωστόσο,...
Η θεωρία των δύο άκρων είναι σωστή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιον τύπο πολιτικής αντιπαράθεσης έχει ανάγκη η δημοκρατία μας;
Η πρόσφατη συζήτηση στην Ολομέλεια της Βουλής με θέμα το νομοσχέδιο για την Ανώτατη Εκπαίδευση επανέφερε στο προσκήνιο μια χρόνια δομική παθογένεια της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας μας.
Ποιον τύπο πολιτικής αντιπαράθεσης έχει ανάγκη η δημοκρατία μας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το παράξενο καλοκαίρι του 2022
Παράξενο καλοκαίρι. Πασχίζει να μοιάζει με τα προηγούμενα αλλά δεν τα καταφέρνει. Και όσο πασχίζει τόσο κάνει ορατές τις διαφορές. Η αλήθεια είναι ότι για πρώτη φορά από τη δεκαετία του '70, η κοινωνία...
Το παράξενο καλοκαίρι του 2022
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ντίνα Κώνστα και η σιωπή
Δεν μιλούσε συχνά η Κώνστα, ούτε για την ορφάνια που τη σημάδεψε, ούτε για τα δύσκολα χρόνια στο νησί γιατί ήταν διαφορετική, ούτε για την προσφυγιά των δικών της, ούτε για την επιλεγμένη μοναξιά της γιατί δεν...
Η Ντίνα Κώνστα και η σιωπή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πραγματικότητα με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της εξουσίας
Ενας ιδιότυπος φασισμός, που αποσκοπεί στην επαναδιατύπωση της πραγματικότητας, προβάλλοντας «πειραγμένα» είδωλα ώστε κάποια στιγμή –στο εγγύτερο ή στο απώτερο μέλλον– ο άνθρωπος να απαρνηθεί το πιο πολύτιμο...
Η πραγματικότητα με τους παραμορφωτικούς καθρέφτες της εξουσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πάτοι στα βαρέλια
Ετσι, «ο άνθρωπος φύσει πολιτικόν ζώον», όπως έλεγε και ο Αριστοτέλης, με την επίφαση της αντίδρασης μη συμμετέχοντας δημιουργεί τα αντίστροφα αποτελέσματα: τη συμμετοχή σε μια ζωή που δεν τον βρίσκει σύμφωνο,...
Οι πάτοι στα βαρέλια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας