• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 28.2°C
    2 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 23.8°C / 28.0°C
    1 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.0°C / 27.7°C
    0 BF
    36%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    4 BF
    56%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 23.8°C / 25.7°C
    1 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 21.2°C / 21.4°C
    3 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    2 BF
    34%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.8°C / 26.4°C
    2 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.5°C / 23.5°C
    3 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 26.8°C
    3 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    4 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.2°C / 26.2°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 21.8°C
    0 BF
    55%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.5°C / 26.2°C
    2 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.9°C
    4 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.0°C / 27.1°C
    2 BF
    39%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.5°C / 23.5°C
    3 BF
    38%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 21.7°C / 26.4°C
    2 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    2 BF
    49%
AP Photo/Efrem Lukatsky
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Δύση σήμερα: ιστορικό φάντασμα του εαυτού της;

  • A-
  • A+

Η εισβολή του Πούτιν στο έδαφος της Ουκρανίας έχει πυροδοτήσει συζητήσεις και διαβουλεύσεις σε παγκόσμιο επίπεδο, των οποίων το θεματικό αντικείμενο είναι: Πού βρισκόμαστε ως παγκόσμια πολιτική κοινωνία σήμερα. Στην εποχή μας οι αντιπαραθέσεις δεν είναι ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή, ούτε ανάμεσα στη Δεξιά και την Αριστερά. Κάτι άλλο συμβαίνει, το οποίο δεν μπορούμε να το συλλάβουμε στο επίπεδο της θεωρίας, δηλαδή δεν μπορούμε την ίδια την πραγματικότητα να τη συλλάβουμε ως έννοια, σύμφωνα με τις υποδείξεις του Χέγκελ.

Επομένως έχουμε να απαντήσουμε σε δύο ερωτήματα. Το πρώτο είναι το εξής: Πώς και γιατί μια στρατιωτική εισβολή ενός κράτους στο έδαφος ενός άλλου κράτους ανέτρεψε τη μέχρι τούδε υφιστάμενη γεωπολιτική τάξη παγκοσμίως; Παρόμοιες ιστορικές εξελίξεις όπως αυτές που δρομολογούνται στις μέρες μας δεν προκάλεσαν στο παρελθόν γεγονότα εισβολής. Π.χ. η τουρκική εισβολή στην Κύπρο δεν προκάλεσε τις εξελίξεις που ζούμε σήμερα. Και το δεύτερο ερώτημα είναι το εξής: Πώς και γιατί η φιλοσοφία, η θεωρία και εν πάση περιπτώσει η «έννοια» (σύμφωνα πάντοτε με τον Χέγκελ) δεν μπορεί να «κατασκευάσει» ένα στοιχειώδες ερμηνευτικό σχήμα για όσα συμβαίνουν στην εποχή μας; Και για την περίπτωση αυτή αξίζει να τονιστεί ότι η θεωρητική αμηχανία μπροστά στα γεγονότα είναι πρωτοφανής. Αυτό σημαίνει ότι όλα τα εννοιολογικά εργαλεία που είχαμε επινοήσει εδώ και δύο αιώνες έχουν εξαντλήσει κάθε επιστημολογικό κύρος τους και κάθε πολιτική ισχύ τους.

Διαβάζω στον διεθνή Τύπο αναλύσεις που λένε ότι ο Ψυχρός Πόλεμος (1945-1989) αναβιώνει με άλλους -εννοείται- παράγοντες να παίζουν τον ρυθμιστικό ρόλο του. Θαυμάζω τον στοχαστή Τζόζεφ Στίγκλιτς, ο οποίος προσφάτως υποστήριξε ότι ως παγκόσμια πολιτική κοινωνία έχουμε εισέλθει σ’ έναν «νέο ψυχρό πόλεμο», αλλά θα μου επιτραπεί να έχω αντιρρήσεις σ’ αυτό. Το ίδιο συμβαίνει και με πολλούς άλλους συναδέλφους, ειδικούς επιστήμονες (και στην Ελλάδα και διεθνώς), οι οποίοι από τη δική τους ειδική σκοπιά υποστηρίζουν θέσεις για τα γεωπολιτικά ζητήματα ή και για τα διαμεσολαβημένα πολιτικά ζητήματα που εμφανίζονται.

Προτείνω όμως να επανέλθουμε στην κριτικο-θεωρητική ανάλυσή μας για όσα συμβαίνουν στην εποχή μας. Οπως πρώτος ο Χέγκελ (πέθανε το 1831) και μετά ο Μαρξ (πέθανε το 1883) παραδέχθηκαν για τη δική τους εποχή ότι τα θεωρητικά εργαλεία και τα ερμηνευτικά σχήματα της τότε εποχής ήταν απαρχαιωμένα, έτσι και εμείς σήμερα παραδεχόμαστε ότι βρισκόμαστε μπροστά στο ίδιο αδιέξοδο.

Οι Χέγκελ και Μαρξ για την εποχή του δέκατου ένατου αιώνα επινόησαν (χρησιμοποιώ ακόμη και τον όρο «ανακάλυψαν») έννοιες, εργαλεία και σχήματα, τα οποία δημιούργησαν την κοινωνία της εποχής τους. Εμείς σήμερα (μετά από διακόσια χρόνια, κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα) γιατί δεν μπορούμε να «κατασκευάσουμε» νέες ιδέες, να επινοήσουμε νέα εργαλεία και ερμηνευτικά σχήματα για τον κόσμο μέσα στον οποίο ζούμε;

Στο ερώτημα αυτό θα επιχειρήσω να δώσω μια πρώτη ιμπρεσιονιστική απάντηση. Δηλαδή δεν θα δημιουργήσει η απάντησή μου δεσμευτικές συνθήκες ζωής. Λέω λοιπόν ότι αυτό που ονομάζουμε: «Δύση», μετά τις ιστορικές περιπέτειες των δύο τελευταίων αιώνων, έχει καταντήσει ένα «ιστορικό φάντασμα». Υποδύεται πολλούς ρόλους: κοινοβουλευτική δημοκρατία, κράτος δικαίου, κοινωνικό κράτος κ.λπ. Και όλοι εμείς ρωτάμε: Πού βρίσκονται όλα αυτά; Μήπως ο πύργος των Βρυξελλών σε συνεργασία με το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ο νέος «κυρίαρχος», ο νέος «ηγεμών» της εποχής μας; Μήπως τελικά, με αφορμή την καταδικαστέα εισβολή του μονάρχη Πούτιν στην Ουκρανία, καταλάβαμε όλοι εμείς οι πολίτες στην Ευρωπαϊκή Ενωση ότι δεν ζούμε σε δημοκρατικό καθεστώς; Και τελικά δεν ασκείται η πολιτική ως μέθοδος που στοχεύει στο «ευ ζην» του πολίτη, αλλά ως γραφειοκρατική ηγεμονική εξουσία που εξυπηρετεί τα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού συστήματος;

 * καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γεωπολιτικά συμφέροντα και Κύπρος
Η Τουρκία έχει διαχρονικά παρόμοιες συμπεριφορές με αυτές της Ρωσίας, δηλαδή σφαγές, γενοκτονίες, εκτοπίσεις και προκαλεί εντύπωση κατά συνέπεια η αποδοχή της από την Ουκρανία ως χώρας διαμεσολάβησης.
Γεωπολιτικά συμφέροντα και Κύπρος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα υστερόγραφα της ΕΣΣΔ
Αν η Ρωσία χάσει τον στρατηγικό έλεγχο του Καυκάσου και της Κεντρικής Ασίας κερδισμένες δεν θα είναι οι ΗΠΑ και η Δύση αλλά η Τουρκία, το Ιράν και η Κίνα.
Τα υστερόγραφα της ΕΣΣΔ
ΑΠΟΨΕΙΣ
10 φοβερά αριστερά επιχειρήματα ενάντια στην ουκρανική αντίσταση
Είμαι απογοητευμένη, θυμωμένη και, ως εκ τούτου, συχνά σαρκαστική. Όμως ναι, έχω το δικαίωμα να είμαι έτσι. Και ναι, χρησιμοποιώ αυτήν την ανάρτηση για να διοχετεύσω την απογοήτευση και τον θυμό μου.
10 φοβερά αριστερά επιχειρήματα ενάντια στην ουκρανική αντίσταση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλιματική κρίση και Ουκρανία: ένας νέος συναγερμός
Ποιος μπορεί σοβαρά να αντιπαρατεθεί στη διαπίστωση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για το περιβάλλον, όταν αυτός προειδοποιεί ότι οδεύουμε σε μια «συλλογική αυτοκτονία» της Ανθρωπότητας;
Κλιματική κρίση και Ουκρανία: ένας νέος συναγερμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ιστορία σε πορεία ασυνέχειας (μετακριτική απάντηση στον Αντώνη Λιάκο)
Ο φίλος Αντώνης Λιάκος στο κείμενό του («Βήμα», 17 Ιουλίου) σωστά επισημαίνει ότι οι κυρώσεις της Δύσης κατά της Ρωσίας στράφηκαν τελικά εναντίον της ίδιας της Δύσης. Θα έλεγα ότι στράφηκαν κατά της ευρωπαϊκής...
Η ιστορία σε πορεία ασυνέχειας (μετακριτική απάντηση στον Αντώνη Λιάκο)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η χαμένη ευκαιρία της Αριστεράς στην Ελλάδα
Ο κυρίαρχος διαχωρισμός σήμερα είναι μεταξύ του «Κόμματος του Πολέμου» και του «Κόμματος της Ειρήνης». Ολα τα άλλα είναι περιττές πολυτέλειες ή ενασχολήσεις, οι οποίες απλά φέρνουν εγγύτερα την προοπτική του...
Η χαμένη ευκαιρία της Αριστεράς στην Ελλάδα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας