• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 27.9°C
    4 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.1°C / 26.9°C
    2 BF
    61%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 22.0°C / 27.7°C
    0 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    60%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    4 BF
    50%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.0°C / 25.1°C
    3 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 19.5°C
    2 BF
    82%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 23.3°C / 23.3°C
    2 BF
    58%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.3°C / 25.8°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.9°C / 23.9°C
    2 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.4°C
    5 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.6°C / 25.7°C
    2 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 25.1°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.5°C / 25.1°C
    2 BF
    73%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 24.9°C
    2 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.8°C / 27.1°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 22.7°C / 25.8°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    79%

Ρέα Γαλανάκη

Να σου πω ένα παραμύθι θυγατέρι μου;

  • A-
  • A+

Το τελευταίο μυθιστόρημα της Ρέας Γαλανάκη « Εμμανουήλ και Αικατερίνη. Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια». Εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα Μάιος 2022.

Άγνωστο σε ποιαν ακριβώς στιγμή της ωριμότητας αρχίζει να αναστοχάζεται κανείς τα παραμύθια της προσωπικής του ζωής, που δεν υπήρξαν παραμύθια. σ.78.

Hans Christian Andersen: Ότι βλέπεις μπορεί να γίνει ένα παραμύθι,. Η ζωή κάθε ανθρώπου είναι ένα παραμύθι γραμμένο από το χέρι του Θεού.

Παραμύθια που δεν είναι παραμύθια.

Εισαγωγή: Το θράσος των ονείρων.

-Την επομένη* άρχισα να γράφω για τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, για τον Εμμανουήλ και την Αικατερίνη, τους γονείς μου. σ. 20.

*Την επομένη του ονείρου του γάμου των γονιών της συγγραφέως.

Από την πατάτα στην ελιά.

-Διότι ήμουν εκεί, όπως είναι κανείς στις πράξεις των παραμυθιών που δεν είναι μόνο παραμύθια. σ. 29.

Που βρίσκει και τρυπώνει ο διάολος;

-Λίγα γνωρίζω από την πραγματική αντρική ζωή εκείνο τον καιρό, πιο πολύ μου φαινότανε τα λόγια τους σαν παραμύθια, μα ούτε τότε ούτε και τώρα είναι παραμύθια. σ. 30.

-Μια υπαρκτή κοινότητα για εκείνους που την είχαν ζήσει, μια σχεδόν πλασματική για μένα, τότε που μάθαινα για όλα αυτά τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, αλλά επηρέαζαν τη ζωή μου. σ.37.

- έτσι συνέχισε να μου εξιστορεί* διάφορα παλιά παραμύθια της που δεν ήταν παραμύθια. σ.42.

* Η εξιστόρηση γίνεται στην συγγραφέα από μια ηλικιωμένη πρώτη θεία της στο Ηράκλειο.

Ο θρίαμβος των μικρών τριγωνικών πανιών*

* Τα πανιά των ανεμόμυλων στο Οροπέδιο Λασηθίου.

-Άκουγα λοιπόν από τον κύρη του κυρού μου, τον Γαλανονικολή, ωσάν παραμύθι, την άφιξη της πατάτας στο Οροπέδιο, πως ήρθε, λέει, λίγα μόνο χρόνια αφότου πνίγηκε στο αίμα η πιο μεγάλη επανάσταση της Κρήτης, τότε που ανατινάχτηκε η Μονή Αρκαδίου*, σ. 44.

*Η Μονή Αρκαδίου είχε ενεργό ρόλο στην κρητική αντίσταση κατά της Τουρκοκρατίας στην εξέγερση του 1866. Με εντολή του ηγουμένου της μονής, οι Κρητικοί ανατίναξαν τους χώρους με την πυρίτιδα, επιλέγοντας να θυσιαστούν παρά να παραδοθούν. Σκοτώθηκαν 943 άνθρωποι κυρίως γυναίκες και παιδιά.

-Να αφηγηθώ εγώ η ίδια δηλαδή στον ίσκιο της θείας δυο παραμύθια που δεν είναι παραμύθια μα τους αφορούν, και μας αφορούν, αντιστρέφοντας έτσι την τάξη των πραγμάτων. σ.48.

-..και δεν μπορώ παρά να σημειώσω τον αέναο συσχετισμό των οικογενειακών επιθέτων Γαλανάκης – Παπαδάκης γύρω από τα αρχετυπικά πρόσωπα του Ισμαήλ Φερίκ πασά* και του αδελφού του Αντωνίου Παπαδάκη σ` αυτά τα συγκλονιστικά παραμύθια που δεν είναι παραμύθια. Ο ίδιος ο Σπιρτοκούτης ήταν από τη μεριά της μάνας του Γαλανάκης, από την μεριά του κύρη Παπαδάκης) σ.51.

*. Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά (Spina del cuore). Το εμβληματικό μυθιστόρημα της Ρέας Γαλανάκη, κεντρικός σταθμός της ελληνικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας,

Μια πέρδικα που χόρευε και χαμηλοπετούσε.

-Ποτέ μέχρι τότε δεν είχα δει το αληθινό πρόσωπο της απελπισμένης, της αποφασισμένης και κατόπιν μετανοημένης Ολυμπιάδας, επειδή μέχρι τη στιγμή που άκουσα αυτό το παραμύθι που δεν είναι παραμύθι από τη θεία μου, δεν είχα δει ποτέ ούτε μια φωτογραφία της. σ. 65.

Από τη λήθη στο διαδίκτυο.

-Όλα τούτα όμως είναι ένα άλλο παραμύθι, που δεν είναι παραμύθι, κι ούτε είναι τούτης της στιγμής. σ. 74.

-Άγνωστο σε ποιαν ακριβώς στιγμή της ωριμότητας αρχίζει να αναστοχάζεται κανείς τα παραμύθια της προσωπικής του ζωής, που δεν υπήρξαν παραμύθια. σ.78.

-Και σε ποιον άλλωστε απευθύνεται ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι; σ. 78.

-Και καμιά φορά τίθενται τόσο αργά, που αυτόματα γίνονται μύθοι*, παραμύθια που δεν είναι παραμύθια. Απλουστευμένοι μύθοι μεν, αλλά και ζωοδότες μύθοι, κάτι σαν παρηγορητικό, κυριολεκτικά παραμυθητικό, αντίδοτο στην κλεψύδρα που αδειάζει, κοροϊδεύοντας τις προσμονές μας. Ως μύθοι πλέον, γενικεύονται και απευθύνονται, θέλω να ελπίζω, όχι μόνο στον καθένα μας ξεχωριστά, μα σε όλους μας. Εκτός κι αν κάπου κάνω λάθος. σ.78.

* Μύθος: Ο κάθε άνθρωπος προκειμένου να κατανοήσει και να ερμηνεύσει ένα κοινωνικό γεγονός, μια θρησκευτική πρακτική ή, κυρίως, ένα φυσικό φαινόμενο, πλάθει ένα μύθο, μια αφήγηση, όπου συνδέει πραγματικά ή φανταστικά γεγονότα ή και τα δύο. Παράδειγμα: Ο κεραυνός και η μεγάλη δύναμη του, είναι ένα φυσικό φαινόμενο. Για τους αρχαίους Έλληνες, που δεν είχαν τις επιστημονικές γνώσεις να ερμηνεύσουν αυτό το φυσικό φαινόμενο, ο κεραυνός ήταν όπλο στα χέρια του Δία.

-Χωρίς να υπερβάλλω, θα έλεγα ότι οι άντρες της εποχής του είχαν μετρήσει με το σταγονόμετρο τι θα έλεγαν και τι δεν θα έλεγαν στα παιδιά τους από τα παραμύθια της δικής τους ζωής, που δεν ήταν βέβαια παραμύθια. σ.86.

-Η πόλη που γεννήθηκα* συνέχισε για μια δυο μέρες να μην υποτάσσεται στη Χούντα, ήταν η μοναδική πόλη στην Ελλάδα που το τόλμησε σε τέτοια διάρκεια όμως αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, ούτε είναι τούτης της στιγμής, ούτε κι εγώ είμαι η αρμόδια να το εξιστορήσω. Έχουν γράψει άλλωστε οι τολμηροί των ημερών. σ.88.

* Το Ηράκλειο Κρήτης.

Τα τρία συν ένα μεγάλα ταξίδια της γιαγιάς μου Μαριγώς.

-Πολλές φορές όσο μεγάλωνα μαζί της, μου διηγήθηκε η γιαγιά μου αυτό το παραμύθι που δεν είναι παραμύθι από το πρώτο της μεγάλο ταξίδι, ένα προσκυνηματικό θαλασσινό ταξίδι από την Κρήτη στην Τήνο. σ.101.

-Μου αφηγήθηκε ωστόσο διάφορα άλλα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, από τη ζωή της στη Βιέννη, όπως την έζησε εκεί με τα παιδιά και με τους ανεψιούς που σπούδαζαν γιατροί ή μηχανικοί. σ. 104.

-Λες και φοβόμουν, ότι τα τρία μηδενικά της χιλιετίας*, τρία στόματα ανοικτά, θα καταβρόχθιζαν τη γοητεία των τελευταίων παραμυθιών που δεν είναι παραμύθια ή έστω τους τελευταίους παραμυθάδες της ζωής μας. σ. 104.

*Η συγγραφεύς αναφέρεται στο 2000.

- Μήπως, ωστόσο, αξίζει η τόλμη να ειπωθούνε κάποια τέτοια παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, έστω και μόνο για την «παραμυθία» που προσφέρουν καθώς αχνοφέγγει πάνω μας χρυσή η δύση της ζωής; σ. 105.

Γάμος, σπίτι, δρόμος και τζιτζίκια.

-Από τα παραμύθια όμως που δεν είναι παραμύθια είχα μάθει, κυρίως από τη γιαγιά μου, ότι ο γάμος* έγινε όταν τέλειωνε η γερμανική κατοχή στο Ηράκλειο, αλλά δεν θυμόταν ακριβή ημερομηνία. σ.129.

*Η συγγραφεύς αναφέρεται στον γάμο των γονιών της Αικατερίνης Παπαματθαιάκη και Εμμανουήλ Γαλανάκη προβεβλημένων ιατρών με σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας αλλά και στο εξωτερικό.

-Μιλούσε όμως για διάφορα άλλα. Ήταν ένας καλός παραμυθάς* έχοντας μεγαλώσει σε καιρούς και τόπους όπου ο προφορικός λόγος πολλές φορές υπήρξε πολύ πιο αποτελεσματικός από τα σχεδόν ανύπαρκτα βιβλία. σ.129.

* Η συγγραφεύς ομιλεί για τον πατέρα της Εμμανουήλ Γαλανάκη ( 1898 – 1979).

-Η γιαγιά, οι συγγένισσες και οι κοπέλες αφηνόντουσαν στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια σε άλλες ώρες και σε άλλους χώρους.. σ.130.

-Ένα πατρικό σπίτι, ιδιαίτερα όταν έχει χαθεί για πάντα, και με χίλιους τρόπους, αναπόφευκτα μεταμορφώνεται από μόνο του σε παραμύθι που δεν είναι παραμύθι. σ. 135.

-Διότι ένα πολύ σπουδαίο γεγονός, όπως ο γάμος εκείνη την εποχή, εφόσον δεν γινόταν ακριβώς όπως έπρεπε να γίνει, ήγειρε γύρω του τις υποθέσεις, τις παραλλαγές, τις επιθυμίες, τις απωθήσεις, τις συγκρίσεις. Γινόταν αμέσως ένα παραμύθι που δεν ήταν παραμύθι. σ. 141.

Με λέξεις χειροποίητες.

-Κράτησε* σ` όλη τη ζωή του την ανάμνηση του τόπου σαν αίσθηση μιας ομορφιάς μεγάλης και παραμυθητικής. σ. 142.

* Η συγγραφεύς αναφέρεται στον Ιωάννη Κονδυλάκη ( 1861 – 1920). Γνωστότερα έργα του είναι ο "Πατούχας" και "Όταν ήμουν δάσκαλος".

-Είναι σχεδόν απλό: καμιά πατρίδα, είτε η λεγόμενη πραγματική είτε η χτισμένη από τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, είτε ακόμη κι ο εκρηκτικός συνδυασμός τους, δεν έχει μόνο ένα πρόσωπο, ούτε ένα μόνο τόπο, ούτε ένα μόνο απαραβίαστο πλαίσιο χρόνου. σ.156.

- Όμως, ακόμη κι έτσι, αυτά τα ιστορικά γεγονότα, τα εξαϋλωμένα μα βαθιά εντυπωμένα στην ψυχή, στη μνήμη, δεν μπορώ να τα ονομάσω «παραμύθια που δεν είναι παραμύθια», επειδή για μένα η λέξη «παραμυθία» που γεννά τη λέξη «παραμύθι», συνεχίζει να σημαίνει «λόγο ή πράξη που στοχεύει στην παρηγοριά, στην ψυχική ανακούφιση». Ενώ η φρίκη του πολέμου ούτε παρηγορεί ποτέ, ούτε ανακουφίζει, ούτε κουβεντιάζεται καμιά φορά. σ. 164.

-Τα όσα ακολούθησαν δεν ανήκουν σε αυτό το παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, κι ούτε είναι τούτης της στιγμής. σ.170.

-Φανερώνει, ανασυνθέτει, παραλείπει, κρύβει, μεταμφιέζεται, κατανοεί, μα αδυνατεί να διαγράψει ακόμη και μέσα από τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια. Τα οποία διασκορπίζουν το ασημένιο φως τους πάνω στα νυχτερινά πελάγη, κι αυτό το νύχτιο μυστηριώδες φως συνομιλεί κάθε φορά κι αλλιώς με την ψυχή μας. Γράφω λοιπόν με «λέξεις χειροποίητες», αντί να κεντώ, να υφαίνω, υπαρκτή κι ανύπαρκτη μαζί. σ.170.

Φωνές σαν χαρακιά στο μάρμαρο της μνήμης.

Παράξενο που η μνήμη συγκρατεί τις παλιές σκληρές λέξεις, το έχω σημειώσει ήδη, ενώ χάνεται το ανθρώπινο σώμα. Σαν να κάρφωσαν το ατσάλι τους τέτοιες λέξεις, τέτοιες φωνές στην καρδιά μας, τραυματίζοντας την αθεράπευτα. Στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια ακούγονται όλες τούτες οι παλιές φωνές, γιατί δεν υπάρχει ανάμνηση προσώπου χωρίς τη δική του φωνή. Ακόμη κι οι παλιές φωτογραφίες όσων έχουμε γνωρίσει κρατούν τη φωνή των εικονιζόμενων αν τις αφουγκραστεί κανείς προσεκτικά, παρά το ότι καθαυτή η φωνή δεν εικονίζεται ποτέ. Φωνές σαν χαρακιά στο μάρμαρο της μνήμης. σ.181.

Εκείνο το γυμνό θεότρελο αγγελούδι.

-Θα αναφερθώ σ` αυτά τα μακρινά τεκμήρια γιατί μου αποκαλύπτουν με τον δικό τους τρόπο ποια υπήρξε η ζωή της Αικατερίνης* τότε, ξεκινώντας μ` ένα ωραίο σημερινό παραμύθι που δεν είναι παραμύθι. σ. 187.

*. Η μητέρα της συγγραφέως Αικατερίνη Παπαματθαιάκη (1916 – 2010).

-Ένα ρολόι, που η μοίρα του ήταν να πυροδοτήσει μια μικρή βόμβα ως πράξη διαμαρτυρίας κατά τους πρώτους μήνες της δικτατορίας, όμως αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, κι ούτε είναι τούτης της στιγμής. σ. 189.

-Πέρασε καιρός πριν μπορέσω να διαβάσω μερικές από τις πληροφορίες που «έγραψαν» κάποτε στα χημικά υγρά εμφάνισης πάνω στο γυαλιστερό χαρτί* του δικού μου ανοικτού βιβλίου και ήταν βέβαια ένα ακόμη παραμύθι που δεν είναι παραμύθι. σ. 196 – 197.

* Η συγγραφεύς αναφέρεται στις παλιές φωτογραφίες που μελετούσε σχολαστικά.

-..μέσα στο ακραία έως και παράλογα εκδικητικό κλίμα της απελευθέρωσης, κατηγορήθηκε κι αυτός* ως γερμανόφιλος. Κατηγορία που υπήρξε ανυπόστατη και άδικη, άλλωστε έχει καταρρεύσει εδώ και μερικά χρόνια, όμως αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, κι ούτε είναι τούτης της στιγμής. σ. 204.

*Η συγγραφεύς αναφέρεται στον Κασάπη Νικόλαο, προβεβλημένο γιατρό και διευθυντή στο «Πανάνειο Δημοτικό Νοσοκομείου Ηρακλείου» Κατηγορήθηκε ως γερμανόφιλος, άδικα, γιατί η γυναίκα του ήταν Γερμανίδα.

-Όπως τόσα και τόσα στη ζωή μου, αυτός ο χώρος* ήταν ήδη από μόνος του ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, πλην όμως το γεγονός ότι εκεί ξεκίνησε ο έρωτας των γονιών μου τον καθιστά ιδιαίτερο για μένα. σ. 216.

*Το πολυτελές ζαχαροπλαστείο «Ρεγκινάκη» στα «Λιοντάρια»

- Ο γάμος* τους έληξε τριάντα πέντε χρόνια αργότερα με τον θάνατο του πατέρα. Λίγες επιστολές τους, που έφτασαν κάποτε στα χέρια μου, τεκμηριώνουν το δικό τους ερωτικό παραμύθι που δεν ήταν μόνο παραμύθι. σ.218.

* Αναφορά στο γάμο των γονιών της συγγραφέως.

Στη φυλακή Μαρτινέγκο.

-Για την ώρα λέω ότι η τύχη, αναλόγως με τα κέφια της, φαίνεται πως καμιά φορά ευνοεί ορισμένα παραμύθια, που οπωσδήποτε, δεν είναι μόνο παραμύθια, δίνοντας τους μια απρόσμενη συνέχεια μέσα στο χρόνο, μέσα σε άλλες ζωές. σ. 227.

-Στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, είναι φορές που ο βαθύς πυρήνας δεν μπαίνει στις καθημερινές μας λέξεις, ενδεχομένως διαφεύγει ακόμη και από τις λέξεις ενός μυθιστορήματος. σ. 231.

- Αυτό το «μοιάζει σαν» επικαλούμαι γράφοντας αυτό το βιβλίο, προκειμένου να ερευνήσω τα «παραμύθια που δεν είναι παραμύθια», όχι μόνο της δικής μου της ζωής, που ταυτόχρονα είναι και η ζωή πολλών άλλων ανθρώπων – γιατί του καθενός μας η ζωή είναι και ζωή πολλών άλλων ανθρώπων. σ. 240.

-Όμως κι αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που, για μένα τουλάχιστον, δεν είναι και τόσο παραμύθι. Έτσι κι αλλιώς δεν είναι αυτής της στιγμής, ούτε και τούτου του βιβλίου. σ.241.

Σημείωση: Η συγγραφεύς αναφέρεται στη δίκη του «Ρήγα Φεραίου» από το έκτακτο στρατοδικείο της χούντας του 1967.

Στο Ιππήλατο λεωφορείο.

-Για την περίοδο των σπουδών του στην Αθήνα*, ο ίδιος μας είχε πει, στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, ενόσω γευματίζαμε οικογενειακά το μεσημέρι, απλώς ότι έμενε σ` ένα δωμάτιο στο Βοτανικό, χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. σ. 252.

*. Η συγγραφεύς αναφέρεται στον πατέρα της διαπρεπή γιατρό Εμμανουήλ Γαλανάκη με πανεπιστημιακές σπουδές στην Αθήνα και μεταπτυχιακές στη Γαλλία.

-Ούτε και οι σκέψεις που είχα κάνει άλλαξαν, αντίθετα ενισχύθηκαν, αφού στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια τίποτε δεν χάνεται, αλλά συμπληρώνεται και πάει παραπέρα. σ. 260.

«Διάβαζε γαλλικά ακόμα κι έφιππος».

-Ονομαστός γιατρός μεταπολεμικά στο Ηράκλειο, έχοντας επιπλέον πάρει ειδικότητα και ντοκτορά στην προπολεμική Γαλλία – αυτό είναι ένα άλλο παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, θα το εξιστορήσω σε άλλο σημείο του βιβλίου-. σ. 267.

-Απ΄ όσα, όμως, μας εξιστορούσε αργότερα ο πατέρας στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, ξέρω πως θα είχε μια πολύ έντονη κοινωνική ζωή ως γιατρός και πολιτευτής. Βάφτιζε συνέχεια. σ. 271.

- Τότε σωπαίνοντας, τώρα μέσα από τα τόσα και άλλα τόσα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, απονέμω όλα τα εύσημα στον πατέρα μου για την καθαίρεση από την προεδρία*. σ. 275 - 276.

*. Ο πατέρας της συγγραφέως ήταν δώδεκα χρόνια πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου, στο νομό Ηρακλείου Κρήτης. Καθαιρέθηκε από την δικτατορία του 1967.

-ανύπαρκτα τα κάποτε υπαρκτά, ζωντανεύουν μόνο πάλι μέσα από τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, δεν υπάρχει άλλη οδός. σ. 279.

Ρωτώντας για την αφορμή του αίματος.

-ή μπορεί και να είχα πάρει την, ακόμη ανομολόγητη, απόφαση ότι θα αφοσιωνόμουν στη λογοτεχνία- όμως αυτό είναι ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι.σ.294.

-Από την επαφή του πατέρα μου με τον Ζορζ Πορτμάν* το μόνο που ήξερα από πολύ μικρή, είναι μια εντελώς απίστευτη ιστορία, κυριολεκτικά ένα παραμύθι που δεν ήταν παραμύθι, και συχνά μας το εξιστορούσε στο οικογενειακό τραπέζι. σ. 299.

*Ο Γάλλος καθηγητής Ιατρικής στον οποίο ο πατέρας της συγγραφέως ιατρός Εμμανουήλ Γαλανάκης έκανε τις μεταπτυχιακές του σπουδές και την διδακτορική του διατριβή στην προπολεμική Γαλλία.

-Ερευνώντας την επίσημη ιστορική εκδοχή των γεγονότων της πατρικής αφήγησης, εκείνου δηλαδή του εμβληματικού παραμυθιού που δεν υπήρξε παραμύθι, διαπίστωσα πως ο νεαρός Ζορζ Πορτμάν όντως συμμετείχε, ως γιατρός και αξιωματικός του υγειονομικού, στο γαλλικό πολεμικό ναυτικό κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο με τις συμμαχικές δυνάμεις της Αντάντ. σ. 302.

-Θα υποστήριζα, λοιπόν, ότι η ανεπίσημη εξιστόρηση, εννοώ αυτό το παραμύθι που δεν είναι παραμύθι. και το άκουσα πολύ παλιά από τον πατέρα μου, συμπληρώνει σήμερα σε ορισμένα σημεία την επίσημη Ιστορία, απονέμοντας την οφειλόμενη δικαιοσύνη έστω και αργά, έστω και ανώφελα. σ. 308.

-Συμβαίνει να συμπληρώνει μερικά από τα δικαιολογημένα της κενά μια παλιά ιστορία, ακόμη κι ένα παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, με ευρήματα που αναδύονται τυχαία καθώς κυλά η ζωή στην κοίτη της. σ. 310.

-Και παρόλο που οι φωτογραφίες αφηγούνται με τον δικό τους εξωλεκτικό τρόπο διάφορα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, με τη φιλοδοξία να συμπληρώσουν έστω και ελάχιστα από τα κενά μιας ζωής.. σ. 324.

-Σε κάποιον άλλο μπορεί να εξιστορούσαν άλλα, εμένα όμως με απασχολούνε μόνο τα δικά μου παραμύθια που δεν είναι παραμύθια. σ.332.

Ο «χριστουγεννιάτικος», ο «αποκριάτικος», και ο «πασχαλιάτικος» βομβαρδισμός.

-Το ξέρω επειδή μου το είπαν οι φωτογραφίες. Και μου το είπαν, επειδή τις κοίταξα με τον τρόπο που τις κοίταξα, σαν παραμύθι που δεν είναι παραμύθι, όπως κοιτάει τη φωτογραφία ένας συγγραφέας. σ. 348.

«Μια άγρια φυλή, οι Κρήτες»*

*Φημολογείται πως ο ίδιος ο Μουσολίνι απέδιδε τη βαριά ήττα των Ιταλών στο Μέτωπο της Αλβανίας «σε μια άγρια φυλή, τους Κρήτες, που πολεμούσαν δίπλα στους Έλληνες» σ.365.

-Διότι χρόνια αργότερα ο πατέρας μου πια, εκστατικός θα ανακαλούσε στα δικά του παραμύθια που δεν είναι παραμύθια το κάλλος εκείνου του παραθαλάσσιου χωριού που λεγόταν Κυπαρίσσι, το οποίο είδε στις ανατολικές ακτές της Λακωνίας διαφεύγοντας μ` ένα καΐκι για την Κρήτη. σ. 359.

- Δεν υπάρχουν μαρτυρίες, ούτε όμως και η πιθανότητα να συνέβη κάτι τελείως διαφορετικό, όσο κι` αν στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια η φαντασία αρέσκεται να φλυαρεί λιγάκι όταν η λεγόμενη πραγματικότητα είναι λιγομίλητη ή σωπαίνει. σ. 371.

«Αντάρται του 1944, Ηράκλειον Κρήτης».

-Το ξεκλείδωμα του ντουλαπιού ανακάτεψε μεμιάς τον τακτοποιημένο χρόνο των απόντων, γεμίζοντας τον με λέξεις, κίνηση, πνοή. Για να πει στον αδελφό μου και σε μένα ένα ακόμη παραμύθι που δεν ήταν παραμύθι μα ζωή.σ.380.

-Δεν έμαθα που έδεσε σε σχέση ζωής το φλερτ του Εμμανουήλ και της Αικατερίνης (άγνοια σχεδόν απαραίτητη στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια). σ.386.

-Από τον αγγλόφιλο πατέρα μου φυσικά δεν άκουσα ποτέ ούτε μια λέξη* για όλα τα παραπάνω όσο μεγάλωνα, και προφανώς όχι μόνον επειδή δεν είναι παραμύθια που δεν είναι παραμύθια – ούτε κατά διάνοια. σ. 389.

*. Αναφέρεται εδώ η συγγραφεύς στους τελευταίους κατοχικούς μήνες στην Κρήτη και στη μεγάλη καθυστέρηση της αποχώρησης των Γερμανών από το νησί.

-Τότε πάνω κάτω παντρεύτηκε με την Αικατερίνη, εφόσον στεφανώθηκαν* τις μέρες που πιθανολογώ σ` αυτό το παραμύθι που δεν είναι παραμύθι. σ.389-390.

*Η συγγραφεύς αναφέρεται στο γάμο των γονιών της Εμμανουήλ και Αικατερίνης αμέσως μετά την απελευθέρωση του Ηρακλείου στις 11 Οκτωβρίου του 1944.

-Ιδού όμως που τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια, τα παραδείγματα από την Ιστορία όσο και η απλή λογική, όλα μαζί επιμένουν ότι κανείς, ποτέ, και πουθενά, δεν μπόρεσε να προσεγγίσει ένοπλες αντάρτικες ομάδες απλώς και μόνο από μια δική του εσωτερική παρόρμηση, ή από μια εξιδανικευμένη αίσθηση καθήκοντος, ή έστω από την ξεροκεφαλιά του. σ.391.

-Ούτε που με νοιάζει εάν τραβήχτηκε λίγο πριν ή λίγο μετά την τελετή του γάμου, λίγο πριν ή λίγο μετά την απελευθέρωση του Ηρακλείου, αφού στα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια σημασία έχει μόνο η ουσία της ζωής. σ. 400 ( η τελευταία σελίδα του μυθιστορήματος).

Σημείωμα της συγγραφέως στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: «Εμμανουήλ και Αικατερίνη

Τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια.».

Σ’ αυτό το μυθιστόρημα αναζητώ ποιοι υπήρξαν οι «γνωστοί-άγνωστοι» γονείς μου – όπως συνήθως είναι οι γονείς. Τι διαμόρφωσε τον Εμμανουήλ και την Αικατερίνη πριν παντρευτούν, πριν τους γνωρίσω, πριν συγκρουστούμε με σφοδρότητα, πριν συμφιλιωθούμε αργότερα. Από πού άντλησαν εκείνο το φορτίο πολιτισμών, νοοτροπιών, συμπεριφορών, ακόμη και ιστορικής οπτικής, που μοιραία μου κληροδότησαν. 

 Αναζήτηση επιτρεπτή, αν όχι και απαραίτητη στην ώριμη ηλικία ενός παιδιού, ενός συγγραφέα – όπως είναι πλέον η δική μου. Παραδόξως, μόνο τώρα αφέθηκαν σε εξομολογήσεις τα κατάλοιπα των νεκρών γονέων, μόνο τώρα αποκρίθηκαν στις ερωτήσεις μου οι παλιές μαυρόασπρες φωτογραφίες τους. Η μνήμη μουανακάλεσε πιο εύκολα τις οικογενειακές προφορικές εξιστορήσεις, που τόσο πολύ διαφέρουν από στόμα σε στόμα, απόάντρα σε γυναίκα, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από εποχή σε εποχή. Βρέθηκα στους τόπους, όπου σε ποικίλουςχρόνους και σε καιρούς δύσκολους είχαν ζήσει: ιστορικά χωριά της Κρήτης, προπολεμική Βιέννη και Μπορντό, Αθήνα, Ηράκλειο κι άλλους ακόμη. Τόπους-σκηνικά, αφού ανέκαθεν η οικογένεια είναι ο βαθύς εκρηκτικός πυρήνας κάθε δράματος στη ζωή, στην τέχνη. 

Σ’ αυτά τα παραμύθια που δεν είναι παραμύθια αμφισβητώ, επινοώ, κατανοώ, εικάζω, σαρκάζω, και μάλλον συγχωρώ. Στο κάτω-κάτω οι γονείς είναι ο ένας μόνο από τους πολλούς καθρέφτες της αυτογνωσίας μας, ίσως ο πιο σκληρός αλλά και τρυφερός καθρέφτης.

Σημειώσεις.

-62 παραμύθια που δεν είναι παραμύθια.

-Η φράση « παραμύθι που δεν είναι παραμύθι» ή «παραμύθια που δεν είναι παραμύθια» ή διατυπωμένη με άλλο τρόπο από τη συγγραφέα επαναλαμβάνεται εξήντα δύο (62) φορές στο βιβλίο, πάντα, με ιδιαίτερο και ξεχωριστό τρόπο. Πρώτη φορά η φράση αυτή, που είναι υλικό δομής του έργου, αναφέρεται στον τίτλο και τελευταία στο σημείωμα της συγγραφέως στο οπισθόφυλλο, ενώ υπάρχει σε όλα τα κεφάλαια του μυθιστορήματος. Τα σημειώνω ένα προς ένα αναφέροντας το κεφάλαιο και τη σελίδα. Η φράση αυτή είναι το φιλοσοφικό κλειδί της συγγραφέως και με αυτό το κλειδί έχει προ πολλού ανοίξει την πόρτα της φιλοσοφίας στα κείμενα της. Με το εύρημα αυτό η συγγραφεύς τοποθετεί ένα πλαίσιο στη λογοτεχνία με φιλοσοφικό προσανατολισμό. Το «παραμύθι που δεν είναι παραμύθι» είναι λογοτεχνικό και φιλοσοφικό κλειδί στον άπειρο χώρο του πραγματικού που είναι σαν μη πραγματικό.

-Για κάθε Έλληνα, για κάθε Κρητικό και ιδιαίτερα για κάθε Ηρακλειώτη τα βιβλία της συγγραφέως είναι ένα πραγματικό δώρο.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και αφήγηση
Τελικά μπορώ να μάθω ποια είναι τα μυθιστορήματα που σου αρέσουν; -με ρωτά με απότομο ύφος ένας νεαρός μου φίλος, εκνευρισμένος από τον ελάχιστο ενθουσιασμό μου για μερικά μυθιστορήματα αρκετά εγκεφαλικά που...
Γραφή και αφήγηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Εξαίρεση κι ο Κανόνας
Το μυθιστόρημα ψάχνει τον εσωτερικό χρόνο των πραγμάτων, τη μοναδικότητα, ακόμα κι αν φορές είναι αυτό καταστροφικό. Ψάχνει την εξαίρεση κι όχι την επαλήθευση που αποβλακώνει τους ανθρώπους και τους...
Η Εξαίρεση κι ο Κανόνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και αφήγηση
Υπάρχουν μεγάλα μυθιστορήματα που φαίνονται γραμμένα για όλους και μεγάλα μυθιστορήματα που απευθύνονται σε έναν συγκεκριμένο τύπο αναγνώστη περισσότερο καλλιεργημένο ή περισσότερο μέσα στα λογοτεχνικά...
Γραφή και αφήγηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, παραμύθια, κωμωδίες
Γράψε για άψυχα αντικείμενα: έχει μια έννοια. Γράψε επαναλαμβάνοντας τις λέξεις: έχουν ψυχή. Γράψε την αγρύπνια και το όνειρο. Το ταξίδι και την επιστροφή. Τη δυσφορία. Την αγαλλίαση. Τον φόβο. Τον τρόμο. Τη...
Μυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, παραμύθια, κωμωδίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γραφή και ανάγνωση
Το διάβασμα ως πάθος, επιθυμία αναζήτησης και ανακάλυψης, ως ευχαρίστηση να βρεις και να πειραματιστείς καινούργιες αισθήσεις και εντυπώσεις είναι, όχι λιγότερο από την ίδια τη ζωή, το γνωστικό ντεπόζιτο και...
Γραφή και ανάγνωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ίακχος: Ο Θεός των θορύβων
Στην μυθολογία ο Ίακχος είναι ο θεός που ηγείται της πομπής των Ελευσίνιων Μυστηρίων από την Αθήνα στην Ελευσίνα. Ο Ίακχος ήταν μια δευτερεύουσα θεότητα.
Ίακχος: Ο Θεός των θορύβων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας