• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    34°C 30.9°C / 35.1°C
    3 BF
    28%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    34°C 31.6°C / 35.5°C
    2 BF
    36%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.5°C / 33.2°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.5°C / 30.9°C
    3 BF
    28%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.7°C / 30.9°C
    2 BF
    48%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.5°C / 33.0°C
    2 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.6°C / 29.4°C
    1 BF
    23%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    1 BF
    35%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 32.1°C
    4 BF
    51%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 29.6°C / 32.9°C
    3 BF
    40%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.8°C / 31.4°C
    4 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    31°C 29.6°C / 30.7°C
    1 BF
    48%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    3 BF
    51%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 33.4°C
    3 BF
    29%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    33°C 30.6°C / 33.3°C
    2 BF
    30%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 31.0°C / 31.8°C
    2 BF
    71%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.7°C / 35.0°C
    3 BF
    16%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.3°C / 31.0°C
    3 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.1°C / 32.2°C
    2 BF
    29%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    1 BF
    49%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Καπιταλιστές και φιλανθρωπία

  • A-
  • A+

Είναι σχεδόν ανθρώπινος νόμος να αναζητάμε σωτήρες. Ακόμα και ο Πλάτωνας τον αναζητούσε και τον έντυσε βασιλιά-φιλόσοφο, ο οποίος υποτίθεται θα πραγμάτωνε τη δική του δίκαιη Πολιτεία. Ομως η ενδυμασία πάσης λογής σωτήρων δεν φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο. Ετσι, είτε με τα κουρέλια ενός προφήτη είτε με το κοστούμι του πολιτικού, τα γαλόνια του στρατηγού ή ακόμα και με την ποδιά του επιστήμονα, η επί Γης ειρήνη και η χειροπιαστή δικαιοσύνη είναι άπιαστα όνειρα. Κι αυτό γιατί οι ανισότητες, η φτώχεια και ο πόνος εξακολουθούν να χτυπούν αλύπητα τον κόσμο παρά τις τεχνολογικές και πολιτικές προόδους.

Παρότι τα ιστορικά τεκμήρια δείχνουν το αντίθετο, η ανάγκη για σωτήρες παραμένει, αφού είναι γνωστό ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Αυτή ακριβώς την ανάγκη έρχεται να επικαιροποιήσει ο σύγχρονος φιλανθρωκαπιταλισμός (philanthrocapitalism), που το 2008 κυκλοφόρησε τη δική του Καινή Διαθήκη. Αυτή τη φορά δεν υμνεί τα οράματα ταπεινών και κατατρεγμένων αλλά τη μεγαλομανία επηρμένων και ζάπλουτων. Στον πρόλογο του βιβλίου, ο Μπιλ Κλίντον θεωρεί ότι ο ιδιωτικός πλούτος μπορεί να σώσει τους ανθρώπους από την ελονοσία, την παχυσαρκία, τις ανισότητες, την κλιματική αλλαγή και πάει λέγοντας. Ο δε υπότιτλος είναι χαρακτηριστικός: «Πώς οι δωρεές μπορούν να σώσουν τον κόσμο».

Στην πραγματικότητα ο κόσμος δεν έχει σωθεί ακόμα, αν σκεφτούμε και τον πόλεμο που αυτή τη στιγμή διεξάγεται. Για την ακρίβεια, φιλάνθρωποι καπιταλιστές τύπου Μαρκ Ζούκερμπεργκ, Γουόρεν Μπάφετ, Μπιλ Γκέιτς, Ελον Μασκ έχουν τη δική τους ατζέντα και μόνο αν οι κυβερνήσεις συμπλεύσουν με τα σχέδιά τους είναι διατεθειμένοι να δώσουν τα «λεφτά τους». Εύλογα θα ρωτούσε κανείς: Γιατί να είναι κακό πράγμα η φιλανθρωπία; Οχι, η φιλανθρωπία δεν είναι εξ αρχής κάτι κακό. Αν για παράδειγμα κάποιος πληρώσει τον λογαριασμό ρεύματος σε μια οικογένεια που έμεινε χωρίς δουλειά, η φιλανθρωπία είναι κάτι καλό. Αν όμως κάνω μια γενναία δωρεά σε ένα Πανεπιστήμιο για να μην ελέγξουν τα φορολογικά μου ή γιατί απλά αυτό θεωρώ σωστό, η φιλανθρωπία μπορεί να γίνει κάτι πολύ κακό. Δωρεές τέτοιου τύπου, δηλαδή καπιταλιστικές, ενθαρρύνουν τους τεράστιους οργανισμούς να μη λογοδοτούν σε κανέναν και πουθενά, ενώ την ίδια στιγμή θολώνουν τα νερά όταν γίνεται κριτική εναντίον τους, για παράδειγμα για τους μισθούς ή την κακομεταχείριση των εργαζομένων τους.

Επιπλέον, πώς άραγε να ασκήσεις κριτική, πόσο μάλλον να σύρεις στα δικαστήρια μεγάλα ιδρύματα, όταν χρηματοδοτούν την έρευνα για τον παιδικό καρκίνο ή δίνουν στέγη σε ορφανά και κακοποιημένα παιδιά; Για παράδειγμα, οι μεγιστάνες κοσμοπολίτες χρηματοδοτούν με δισεκατομμύρια την Υγεία μέσω των πανάκριβων εργαστηρίων, ίσως και με την ελπίδα να κερδίσουν κάτι που αλλιώς δεν θα μπορούσαν: την αθανασία τους μέσω της υστεροφημίας. Ο Γκεγκ Γκονσάλβες, ακτιβιστής υγείας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Yale, εκφράζει τις ανησυχίες του για το Ιδρυμα Γκέιτς λέγοντας ότι «ανάλογα με την πλευρά του κρεβατιού που θα σηκωθούν το πρωί, μπορεί να αλλάξει την πορεία της παγκόσμιας υγείας… Αυτό δεν είναι δημοκρατία. Δεν είναι καν συνταγματική μοναρχία. Είναι αυτό που θέλουν ο Μπιλ και η Μελίντα».

Τα προβλήματα της παγκόσμιας υγείας, του αναλφαβητισμού, της φτώχειας δεν λύνονται με δωρεές οποιουδήποτε ύψους, ούτε επιτρέποντας σε τόσα λίγα άτομα να συσσωρεύουν τέτοιο αδιανόητο πλούτο. Αυτού του είδους η καπιταλιστική φιλανθρωπία όχι μόνο αποσπά την προσοχή από τις αληθινές ανάγκες των κοινωνιών αλλά δημιουργεί και βλάβες που κλυδωνίζουν τη διακυβέρνηση, την πολιτική, την ηθική. Ερωτήματα όπως «τι είναι καλό για τις κοινωνίες και τους πολίτες;», «ποιος αποφασίζει;» πρέπει να επανακαθοριστούν, εφόσον μια χούφτα άνθρωποι είναι σε θέση και να ορίσουν τι είναι καλό και αγαθό για τις κοινωνίες και τα άτομα αλλά και να το επιβάλλουν.

Αν οι κοινωνίες δεν εξετάσουν εκ νέου ποιες αξίες θέλουν να υπηρετήσουν, θα συνεχίσουμε να βλέπουμε τους πολιτικούς να χαριεντίζονται με τους πάμπλουτους, υποτίθεται, φίλους τους και να επαιτούν οποιεσδήποτε επενδύσεις για την έρευνα και την καινοτομία. Εμείς, από την άλλη, πιθανά θα χαιρόμαστε με τις φιλίες των πολιτικών μας, την ίδια στιγμή που αυτό το διαπλεκόμενο σύστημα θα συντρώγει ψάρια στην Αντίπαρο σχεδιάζοντας το μέλλον των ανθρώπων ερήμην τους.

* αναισθησιολόγος-εντατικολόγος, υποψήφιος διδάκτορας ΕΚΠΑ 

www.akoumpos.gr

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό...
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μερικές βασικές έννοιες της οικονομίας
Στις μέρες μας, παρατηρούμε πως έχουμε δυο μορφές καπιταλισμού, τον βιομηχανικό (industrial) και τον χρηματοπιστωτικό. Η πρώτη μορφή άνθησε κυρίως κατά τον περασμένο αιώνα, ενώ σήμερα φαίνεται να είναι...
Μερικές βασικές έννοιες της οικονομίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο καπιταλισμός της επιτήρησης
Οι ιδιωτικές πλατφόρμες γνωρίζουν αναλυτικά λεπτομέρειες για τον καθένα/μία που επικοινωνεί ψηφιακά, με τη δυνατότητα να επηρεάσουν όχι μόνο τις καταναλωτικές του προτιμήσεις αλλά και τις πολιτικές -μεταξύ...
Ο καπιταλισμός της επιτήρησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλισμού
Οι λαϊκές μάζες αισθάνονται βαθύτατη οργή απέναντι στα περιοριστικά μέτρα που επιβάλλονται λόγω κορονοϊού. Δεν θα μπορούσε να ισχύει κάτι διαφορετικό.
Αντιφάσεις του σύγχρονου καπιταλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυστοπίες του τεχνο-καπιταλισμού
Αποτελεί ήδη ιστορικό δεδομένο ότι η επιστημο-τεχνολογική εξέλιξη επικαθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την οικονομικο-παραγωγική εξουσία η οποία συναρθρώνεται βέβαια με την αντίστοιχη πολιτικο-στρατιωτική.
Δυστοπίες του τεχνο-καπιταλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης
Ο Νόαμ Τσόμσκι, διακεκριμένος μελετητής στο πεδίο των γλωσσολογικών σπουδών, αναδείχτηκε και σε έναν ριζοσπάστη διανοούμενο από τους πιο έγκριτους των ΗΠΑ.
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας