• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 2.5°C / 5.2°C
    3 BF
    87%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    1°C -2.1°C / 2.3°C
    3 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 4.8°C / 6.0°C
    5 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    2 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / 0.2°C
    3 BF
    51%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    0°C -3.0°C / -0.2°C
    1 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    -7°C -6.6°C / -3.8°C
    3 BF
    58%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 2.4°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 6.1°C / 7.8°C
    4 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 2.3°C / 3.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 7.4°C
    5 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 1.8°C / 3.7°C
    4 BF
    87%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    5 BF
    63%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    2°C 0.6°C / 1.9°C
    4 BF
    55%
  • Λαμία
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    1°C -0.5°C / 1.7°C
    1 BF
    82%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    3 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 3.0°C / 4.2°C
    3 BF
    91%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C -4.7°C / 1.0°C
    2 BF
    48%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    -1°C -3.3°C / 0.5°C
    2 BF
    58%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    -3°C -3.4°C / -3.4°C
    1 BF
    65%

Γιατί η Ευρώπη δεν προχώρησε στην εμβάθυνση, αλλά στις συνεχείς διευρύνσεις;

ΕUROKINISSI / ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ

Γιατί άλλαξε η Ευρώπη;

  • A-
  • A+

Ο Ούλριχ Μπεκ στην «Επινόηση του Πολιτικού» διαπίστωνε πως «μια Δύση χωρίς την Ανατολή παύει πλέον να είναι Δύση. Μια νικηφόρα Δύση χωρίς την ηττημένη Ανατολή χάνει πολλά από τη δόξα και την αστραφτερότητα αυτής της υπεροχής. Διότι έχασε αυτό ακριβώς που την έκανε να είναι Δύση, την εξωτερική αντίθεση που επέτρεπε να τιθασεύονται οι εσωτερικές αντιθέσεις και να επιβάλλονται και να διευθετούνται τα ίδια συμφέροντα.

Η Δύση που έπαψε να είναι Δύση πρέπει πλέον να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της πολιτικά». Και συνεχίζει: «Οχι μόνο διαλύθηκε η παγκόσμια τάξη Ανατολής-Δύσης, αλλά τώρα χάνονται και οι βεβαιότητες και τα αυτονόητα του δυτικού-δημοκρατικού καπιταλισμού. Τόση διάλυση δεν υπήρξε ποτέ!» Αυτό ακριβώς συνέβη στην Ευρώπη. Ετσι ώστε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου οι προσανατολισμοί είναι συγκεχυμένοι και θα πρέπει να αναθεωρηθούν.

Δεν ισχύουν τα δεδομένα του παρελθόντος στα οποία οι Ελληνες πολιτικοί συνεχίζουν να θεμελιώνουν τα επιχειρήματά τους. Η ρήση «ανήκομεν εις την Δύσιν» δεν ισχύει πλέον. Υπάρχει όμως και μια άλλη διαπίστωση την οποία βιώνουμε σήμερα: όταν ο Κωνσταντίνος Καραμανλής έβαζε τη χώρα στις -τότε- ευρωπαϊκές δομές, οι αρχές της Ευρώπης ήταν εντελώς διαφορετικές.

Η ΕΟΚ οικοδομούνταν ως απάντηση στην ΚΟΜΕΚΟΝ, την αντίστοιχη οικονομική ένωση των ανατολικών κρατών, πάνω σε δημοκρατικές αρχές εξαιτίας του αντίπαλου ιδεολογικού δέους του σοσιαλισμού. Τι μεσολάβησε και οδήγησε στη σημερινή οβιδιακή αλλαγή των ευρωπαϊκών αρχών; Γιατί η Ευρώπη δεν προχώρησε στην εμβάθυνση, αλλά στις συνεχείς διευρύνσεις; Γιατί συρρικνώνεται η δημοκρατία στα όρια του ολοκληρωτισμού;

Οι απαντήσεις θα πρέπει να αναζητηθούν στη διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας και της ΕΣΣΔ που επαναχάραξαν τον χάρτη της Ευρώπης και ανέτρεψαν τους συσχετισμούς μέσα στο διαμορφούμενο μέχρι τότε οικοδόμημα της ΕΟΚ.

1. Η σημαντικότερη επίπτωση της διάλυσης της ΕΣΣΔ στην πορεία της ευρωπαϊκής ενοποίησης εστιάζεται στο γεγονός ότι τροχοπέδησε διαπαντός την εμβάθυνση η οποία ήταν εφικτή στο τότε ολιγομελές σχήμα, το οποίο απαρτιζόταν κατά κανόνα από αναπτυγμένες χώρες. Γιατί; Διότι η ενοποίηση της Γερμανίας ανέτρεψε τους μέχρι τότε συσχετισμούς εντός της ΕΟΚ.

Στην ισχύ μάλιστα της Γερμανίας προσετέθη και η αύξηση της επιρροής της εντός του ευρωπαϊκού οικοδομήματος με την ένταξη στις ευρωπαϊκές δομές των ανατολικών κρατών, αποδυναμωμένων οικονομικά, όπως οι Βαλτικές χώρες, οι χώρες της Μεσευρώπης, η Σλοβενία, η Κροατία, επί των οποίων ιστορικά ασκούσε επιρροή.

Με συνέπεια να μπορεί να προβάλλει ζητήματα και να ασκεί πιέσεις και μέσω αυτών, όπως συνέβη πρόσφατα με τις αντιδράσεις τους στις διαπραγματεύσεις για το ελληνικό χρέος. Ετσι τα 12 κράτη-μέλη της ΕΟΚ, που υφίσταντο κατά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, αυξήθηκαν το 1995 σε 15, για να ακολουθήσουν οι διευρύνσεις του 2004, του 2007 και του 2013, με την ένταξη δυσανάλογα μεγάλου αριθμού χωρών στην Ε.Ε. και στην ευρωζώνη που κατέστησαν ανέφικτη την πολιτική εμβάθυνση αλλά και την οικονομική ενοποίηση λόγω της μεγάλης οικονομικής απόκλισής τους.

2. Με τη διάλυση της ΕΣΣΔ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας, η Ε.Ε. απεμπόλησε τις δημοκρατικές αρχές και την υποσχόμενη ευημερία πάνω στις οποίες οικοδομούνταν η ΕΟΚ, τις οποίες διασφάλιζε η απειλή του αντίπαλου ιδεολογικού δέους. Δεν υπήρχε πλέον λόγος το κεφάλαιο να προβαίνει σε παραχωρήσεις.

Ούτε βέβαια είναι τυχαίο ότι μετά το 1989 άρχισαν οι μεταναστευτικές ροές προς την Ευρώπη που αποκαθηλώνουν τα «κεκτημένα» των εργαζόμενων. Ο διάσημος οικονομολόγος Σαμίρ Αμίν, σε πρόσφατη συνέντευξή του, επισήμανε: «Οπως είπε κάποτε με κάθε ειλικρίνεια ο κεντροδεξιός πρόεδρος της Γαλλίας Ζισκάρ ντ’ Εστέν, η ευρωπαϊκή ενοποίηση καθιστά τον σοσιαλισμό παράνομο. Σήμερα παράνομος στο πλαίσιο της Ε.Ε. είναι όχι μόνο ο σοσιαλισμός, αλλά και ο κεϊνσιανισμός», δηλαδή ο κοινωνικός χαρακτήρας του κράτους.

Συμπερασματικά, ενώ η ΕΟΚ όδευε προς την εμβάθυνσή της λόγω της ολιγομελούς σύνθεσής της και του υψηλού οικονομικού επιπέδου των κρατών-μελών, η πολυδιάσπαση της ΕΣΣΔ και η διάλυση του Συμφώνου της Βαρσοβίας διαφοροποίησε πλήρως τα δεδομένα και τους συσχετισμούς και υπονόμευσε την πορεία ολοκλήρωσης στο διηνεκές μέλλον.

Η Συνθήκη του Μάαστριχτ υποκατέστησε τις αρχές της δημοκρατίας και της ευημερίας επί των οποίων οικοδομούνταν η ΕΟΚ με τον νεοφιλελευθερισμό και η οικονομική ισχύς της ενωμένης Γερμανίας, σε συνδυασμό με τις συνεχείς διευρύνσεις, υποκατέστησε την ισοτιμία των κρατών με την ηγεμονία του Βερολίνου. Βέβαια υπάρχει και ένας πρόσθετος λόγος που αποτρέπει την ευρωπαϊκή ενοποίηση: δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι χωρίς έθνη-κράτη δεν θα υπήρχε ο ιμπεριαλισμός, το υψηλότερο στάδιο του καπιταλισμού, διότι θα μηδενίζονταν οι δυνατότητες εκμετάλλευσης των ασθενέστερων κρατών από τα ισχυρότερα.

Σε μια ενοποιημένη Ευρώπη χωρίς εσωτερικά σύνορα πώς θα εκμεταλλευόταν η Γερμανία τα άλλα μέλη, εκτινάσσοντας στα ύψη τα πλεονάσματα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της και καταβαραθρώνοντας των υπόλοιπων μελών; Ταυτόχρονα τα σύνορα κρατούν κατακερματισμένους τους Ευρωπαίους εργαζόμενους και αποδυναμώνουν τις αντιδράσεις τους, ενώ το ευρωπαϊκό κεφάλαιο έχει ενοποιηθεί. Ενα αρνητικό αποτέλεσμα σε δημοψήφισμα σε μια χώρα μπορεί να υποβαθμιστεί, όπως συνέβη επανειλημμένα, αλλά ένα δημοψήφισμα στο σύνολο της ενοποιημένης Ευρώπης θα είχε καταλυτικές συνέπειες.

* πολιτικός μηχανικός

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το αδιέξοδο του Grexit και μια ευκαιρία συμβιβασμού
Μετά την προκήρυξη εκλογών και το ορατό πλέον ενδεχόμενο απομάκρυνσης της σημερινής κυβέρνησης, άρχισαν πυρετώδεις διαβουλεύσεις στην ευρωζώνη για το τι θα συμβεί αν η Ελλάδα δεν συνεχίσει την εφαρμογή του...
Το αδιέξοδο του Grexit και μια ευκαιρία συμβιβασμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι απόντες έχουν άδικο
Αν προσπαθήσει κανείς να βρει αναφορές για τη μεταρρύθμιση της ευρωζώνης στις ιστοσελίδες της Βουλής, θα διαπιστώσει ότι η απουσία τέτοιου υλικού είναι εκκωφαντική κατά τη διάρκεια του 2018. Για παράδειγμα,...
Οι απόντες έχουν άδικο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναζητώντας την πολιτική στην Ευρώπη
Ο κατάλογος με τις πολιτικές κοινωνίες στις οποίες, ενώ λειτουργούν οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες, στη συνέχεια προκύπτει ως αποτέλεσμα η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης είναι μακρύς: αναφέρω ενδεικτικά το...
Αναζητώντας την πολιτική στην Ευρώπη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιτήρηση
Συχνά επαναλαμβάνεται πως το εκλογικό σώμα εκδικήθηκε ένα κόμμα διά του αποτελέσματος, αποσύροντας την εμπιστοσύνη του από αυτό, επειδή δεν τήρησε το πρόγραμμά του, δεν άσκησε εξουσία σύμφωνα με τις υποσχέσεις...
Επιτήρηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τρεις δρόμοι για τη διάλυση της Ε.Ε.
Άρθρο Φιλίπ Λεγκρέν: Οι επιπτώσεις του Brexit μάλλον θα υπονομεύσουν την οικονομική απόδοση της ευρωζώνης και θα πολώσουν περισσότερο την ευρωπαϊκή πολιτική, καθώς οι ψηφοφόροι γίνονται όλο και πιο ανασφαλείς....
Τρεις δρόμοι για τη διάλυση της Ε.Ε.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο αγώνας για μια άλλη Ευρώπη συνεχίζεται
Η διαπραγμάτευση, με τις 18 χώρες της ευρωζώνης να είναι αντίθετες με τις ελληνικές προσπάθειες, κατέληξε περίπου σε τραγωδία για την Ελλάδα. Η ελληνική πλευρά ηττήθηκε και αναγκάστηκε να αποδεχθεί ένα νέο και...
Ο αγώνας για μια άλλη Ευρώπη συνεχίζεται

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας