• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    24°C 22.9°C / 25.9°C
    2 BF
    77%
  • Θεσσαλονίκη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 19.0°C / 23.9°C
    2 BF
    77%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    85%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 17.9°C / 18.8°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.7°C / 19.6°C
    2 BF
    87%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.1°C / 16.5°C
    2 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 29.4°C
    3 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.4°C
    4 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 26.8°C
    4 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 23.2°C / 23.2°C
    3 BF
    89%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 25.1°C
    2 BF
    77%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 19.5°C / 26.6°C
    1 BF
    51%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.8°C
    2 BF
    29%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 22.0°C / 26.1°C
    2 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 22.1°C
    0 BF
    65%
  • Κατερίνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    20°C 19.4°C / 23.9°C
    2 BF
    95%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    91%

Αναπαράσταση σε φυσικό μέγεθος, της Αίθουσας του Θρόνου του μυκηναϊκού ανακτόρου

Η αρχιτεκτονική των ανακτόρων στην Οδύσσεια του Ομήρου

  • A-
  • A+

Τα  παλάτια που  περιγράφει ο Όμηρος στην Οδύσσεια.

Βιτρούβιος: Αρμονική, σωστή, σχεδίαση σημαίνει ότι τίποτε πλέον δεν μπορεί να προστεθεί ή να αφαιρεθεί.

Le Corbusier: Η αρχιτεκτονική είναι το σοφό παιχνίδι των μορφών κάτω από το φως.

Frank Lloyd Wright: Τα κτίρια είναι παιδιά της Γης και του Ήλιου.

Ιστορικά και χρονολογικά.

Τα μυκηναϊκά κτίσματα με τα προγενέστερα μινωικά συνιστούν το απώτατο παρελθόν της ελληνικής αρχιτεκτονικής. Οι έρευνες και οι σπουδές γύρω απ` αυτήν την εποχή, του χαλκού, βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη. Μέχρι το 1940 ελάχιστα ήταν γνωστά για την περίοδο αυτή.

2800 π.Χ. Τέλος της εποχής του λίθου (νεολιθική περίοδος) και αρχή της χαλκοκρατίας.  Mε την εισαγωγή του χαλκού στην Ελλάδα ο αρχαίος άνθρωπος «αποκολλάται» από τον λίθινο πολιτισμό και ανακαλύπτει το πρώτο «δυνατό» μέταλλο, τον χαλκό. Με τον χαλκό ο άνθρωπος φτιάχνει νέα ισχυρότερα όπλα, εργαλεία, καλλιτεχνήματα, σκεύη.. και αναβαθμίζει το επίπεδο της ζωής και του πολιτισμού του.

2880 – 2600 π.Χ. Χαλκολιθική εποχή αφού συνυπάρχουν λίθινα και χάλκινα εργαλεία.

2800 – 1900 π.Χ. Πρώτο- ελλαδική περίοδος ( Π.Ε.). Αυτήν την περίοδο αναπτύσσεται στις Κυκλάδες ο σπουδαίος Κυκλαδικός πολιτισμός. Στην Τροία κτίζονται νέα ανάκτορα.

1900 – 1580 π.Χ. Μέσο- ελλαδική περίοδος ( Μ.Ε.).

1580 – 1100 π.Χ. Ύστερο- ελλαδική περίοδος ( Υ.Ε.), γνωστή και ως Μυκηναϊκή εποχή. Σ` αυτήν την περίοδο αναπτύχθηκε ο μεγάλος Μυκηναϊκός πολιτισμός ο οποίος τελειώνει το 1100 π. Χ. με τη Δωρική κατάκτηση και την εισαγωγή του σιδήρου στον ελλαδικό χώρο. Από το 1580 π.Χ. εγκαθίστανται οι λεγόμενοι Αχαιοί στην Κεντρική Ελλάδα και στην Πελοπόννησο, οι οποίοι θα σχηματίσουν τα γνωστά από τα έπη του Ομήρου ισχυρά κράτη. Αναφορές πολλές γι` αυτά τα κράτη διαθέτουμε και από την κλασική εποχή. Προβάδισμα έχουν οι Μυκήνες γι` αυτό και αυτή η περίοδος ονομάστηκε μυκηναϊκή. Πως όμως οι φτωχοί νομάδες που ερχόταν από το βορρά και την περιοχή του Δούναβη βρέθηκαν πλούσιοι, στις χρυσοφόρες Μυκήνες, όπως μαρτυρούν οι ανασκαφές; Ο  αρχαιολόγος Σπύρος Μαρινάτος (1901 – 1974), με βάση τα ανασκαφικά δεδομένα στις Μυκήνες, ισχυρίστηκε ότι το πλήθος των χρυσών αντικειμένων είχε να κάνει με το χρυσάφι που έφερναν, ως αμοιβή, οι μισθοφόροι Μυκηναίοι από την Αίγυπτο. Καταλαβαίνουμε πολλά για τους Μυκηναίους από το τεκμηριωμένο αυτό συμπέρασμα του Μαρινάτου. Ήταν άξιοι και δυνατοί πολεμιστές αφού τολμούσαν τόσο μακρινές και ριψοκίνδυνες επιχειρήσεις.

Συνοπτική παρουσίαση της Μυκηναϊκής Ελλάδος.

Περίπου δέκα βασιλείς διοικούν τα κράτη τους αναγνωρίζοντας ως ισχυρότερο τον βασιλιά του Άργους, δηλαδή των Μυκηνών. Οι τοπικοί αυτοί άνακτες ασκούν τη διοίκηση πλαισιωμένοι από την τοπική αριστοκρατία των μεγάλων  ιδιοκτητών γης. Δεν υπάρχουν ακόμα αξιοσημείωτα  αστικά κέντρα. Η γεωργία και η κτηνοτροφία αποτελούν τον κινητήριο μοχλό της οικονομίας. Το εμπόριο, η ναυτιλία υπάρχουν αλλά είναι σε ύφεση σε σχέση με τη μινωική εποχή. Το εμπόριο είναι ανταλλακτικό, όπως και στην Κρήτη, αφού ακόμη δεν υπάρχουν νομίσματα. Τα οικονομικά οφέλη ωθούν ακόμα και τους ηγεμόνες σε μακρινά ταξίδια πέρα από τις θάλασσες για τις ανταλλαγές που έφερναν πολλά πλούτη. Αυτό γινόταν και αιώνες πριν από τους έμπειρους ναυτικούς της μινωικής Κρήτης. Μυκηναϊκές εγκαταστάσεις και αποικίες βρίσκουμε σε πολλά νησιά αλλά και στην Κύπρο, τη Ρόδο, Μικρά Ασία..

Αντικείμενα μυκηναϊκής τέχνης συναντάμε στη Σικελία, Κάτω Ιταλία, Μικρά Ασία, Συρία, Αίγυπτο..

Τα έπη του Ομήρου αλλά και οι συστηματικές ανασκαφές με τα πολλά και πλούσια ευρήματα φωτίζουν την Μυκηναϊκή Ελλάδα:

1580 – 1500 π.Χ. Μυκηναϊκή περίοδος Ι

1500 – 1425 π.Χ. Μυκηναϊκή περίοδος ΙΙ

1425 – 1100 π.Χ. Μυκηναϊκή περίοδος ΙΙΙ

Τέχνη και αρχιτεκτονική της Μυκηναϊκής περιόδου (1580- 1100 π.Χ.).

-Υπάρχουν πολλές ομοιότητες με την προγενέστερη τέχνη και αρχιτεκτονική της Μινωικής εποχής.

1400 π.Χ. Οι Αχαιοί κατακτούν την μινωική Κρήτη. Οι καλύτερα οργανωμένοι βόρειοι Αχαιοί επιβάλλονται στους «μεσογειακούς» μινωίτες που ήταν ούτως ή άλλως και σε συνεχόμενη παρακμιακή πτώση. Η μυκηναϊκή τέχνη αντιγράφει και μιμείται πολλαπλώς την μινωική, κυρίως στη διακόσμηση.

1184 π.Χ. Οι Αχαιοί εκστρατεύουν στην Τροία και την καταστρέφουν. Το θρυλικό εγχείρημα έμεινε στην παγκόσμια ιστορία μέσω των επών του Ομήρου. Τα ομηρικά έπη αν και 400 χρόνια, περίπου, νεώτερα των γεγονότων της Τροίας έχουν αξιοθαύμαστη επαφή με την πραγματικότητα της εποχής του τρωικού πολέμου.

-Η δύναμη “ξεχειλίζει” στους οργανωμένους και ετοιμοπόλεμους  Αχαιούς και οι πανίσχυροι ηγεμόνες τους γράφουν ιστορία με τις εκστρατείες τους. Ενισχύονται οικονομικά, στρατιωτικά και γεωπολιτικά. Αχιλλέας, Αγαμέμνων, Μενέλαος, Οδυσσέας, Νέστωρ, Αίας..είναι μερικοί από τους βασιλείς της εποχής που πρωταγωνιστούν και στα ομηρικά έπη. Οι απλοί πολίτες αναπτύσσουν τις τέχνες, το εμπόριο, τη γεωργία, κτηνοτροφία, ναυτιλία  και σχεδόν όλα τα επαγγέλματα με επιτυχία.

Το κλίμα είναι όπως σήμερα, εύκρατο και υγιεινό, ήπιο, τυπικά μεσογειακό. Το κλίμα αυτό συνέβαλλε αποφασιστικά στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των Ελλήνων από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Η γλώσσα των μυκηναίων ήταν ελληνική όπως απεδείχθη από την αποκρυπτογράφηση της γραμμικής Β`. Η γραφή αυτή διαβάζεται σε πλήθος πήλινων πινακίδων με εγχάρακτα γράμματα. ( Πύλος, Θήβα, Κρήτη..).

Η θρησκεία των Αχαιών δεν έχει πλήρως αποσαφηνιστεί. Ο Όμηρος, 400 χρόνια περίπου μετά τους Αχαιούς,  μας βεβαιώνει για την ύπαρξη του δωδεκάθεου. Από την μεθοδική έρευνα όμως, προκύπτει, ότι πίστευαν σε μικρότερο αριθμό θεών και ότι είχαν θεοποιήσει δυνάμεις της φύσεως και χθόνιες θεότητες της γης. Η λατρεία είχε διαφορές με τη λατρεία των ιστορικών χρόνων. Οι βωμοί και τα ιερά έχουν μικρή σημασία και οι ιερείς είναι ανεξάρτητοι από τους βασιλείς. (Τα ανάκτορα δεν είχαν ιερό χαρακτήρα όπως στην Κρήτη.). Μεγάλη σημασία και σεβασμός υπάρχει για τους νεκρούς ( Οδύσσεια, Νέκυια, ραψωδία λ`). Ο Μαρινάτος, στο θέμα των νεκρών, πίστευε ότι οι Αχαιοί είχαν επηρεαστεί από τους Αιγύπτιους. Τα πολυτελή και πολυδάπανα ταφικά μνημεία των ηγεμόνων της εποχής αποδεικνύουν την επίδραση των Αιγυπτιακών ταφικών πρακτικών. Ο νεκρός, όπως και στην Αίγυπτο, συνοδεύεται στην τελευταία του κατοικία από πολυτελή, πλούσια κτερίσματα, όπλα, χρυσά προσωπεία, κοσμήματα..

Η κάθοδος των Δωριέων.

1150 – 1100 π.Χ. Σ` αυτά τα πενήντα περίπου χρόνια γράφεται το τέλος των μυκηναϊκών βασιλείων. Νέα ισχυρά βόρεια ελληνικά φύλα επιβάλλονται με ένα ανίκητο μέταλλο, το υπέρ όπλο της εποχής, τον σίδηρο. Ο θρύλος ομιλεί για την κάθοδο των Ηρακλειδών. Ο μυκηναϊκός πολιτισμός «σβήνει» και αρχίζει η λεγόμενη υπό μυκηναϊκή εποχή που ταυτίζεται χρονολογικά με την υπό μινωική.

Τα παλάτια των βασιλέων της μυκηναϊκής εποχής.

Η αρχιτεκτονική των ανακτόρων μας βοηθά στην ανάλυση αλλά και στην ερμηνεία της διάπλασης του χώρου, των τρόπων συνθέσεως, των αρχιτεκτονικών ρυθμών, των μεθόδων κτισίματος, σύμφωνα με τις συνθήκες της εποχής εκείνης. Όλα τα γνωστά ανάκτορα κτίζονται στην Υ.Ε.ΙΙΙ ( 1425- 1100 π.Χ.)

-Τα ανάκτορα κτίζονται συνήθως, σε ακροπόλεις φυσικά οχυρές. (  Ακρόπολη Αθηνών, Μυκήνες, Τίρυνθα,..). Ήταν μεγάλα και ισχυρά οχυρά,  ώστε να προστατεύουν τους ιδιοκτήτες, το προσωπικό αλλά και τους υλικούς θησαυρούς που περιείχαν. Στην ακρόπολη υπήρχαν και κατοικίες για τους υπηκόους, προστατευμένες και αυτές εντός των τειχών της ακροπόλεως.

Τα μυκηναϊκά παλάτια έχουν κοινά στοιχεία με τα προγενέστερα τους μινωικά αλλά γενικά η μυκηναϊκή αρχιτεκτονική έχει το δικό της στιλ.

Πυρήνας των ανακτόρων είναι το Μέγαρον που αποτελεί το κύριο βασιλικό ενδιαίτημα. Είσοδοι, αίθρια με βωμό και, στοές, πρόπυλα, πρόδομοι, μεγάλοι χώροι για τους άνδρες, το κυρίως μέγαρο, λουτρό, δωμάτια που διατάσσονται γύρω από την αυλή απαραίτητα για τη λειτουργία του παλατιού συνθέτουν την κάτοψη κάθε μυκηναϊκού ανακτόρου.

Υλικά δομής: Πωρόλιθοι μαλακοί αλλά και σκληροί, μάρμαρα έγχρωμα ( Verde antico ), ωμά αλλά και ψημένα τούβλα, ξύλα, μέταλλα, λάσπη, ασβέστης.

Τρόποι δομής: Λαξευμένοι αλλά και αλάξευτοι λίθοι, ωμά τούβλα σε ισοδομικό σύστημα και ξυλοδεσιές στα ψηλότερα τμήματα των ανακτόρων και των οικιών. Το ξύλο είχε μεγάλη χρήση σε κίονες, δοκάρια, στέγες, δώματα, κουφώματα.. Η θολοδομία εφαρμοζόταν με βάση το εκφορικό σύστημα που έφτασε σε τεχνική τελειότητα κατά την μυκηναϊκή εποχή έχοντας σαν βασική αρχή ότι το εδραζόμενο τμήμα του λίθου ήταν πολύ μεγαλύτερο του τμήματος που εξείχε. Η τεχνική της νωπογραφίας ( φρέσκο) πάνω στα επιχρίσματα από ασβέστη γινόταν όπως στην Κρήτη. Τα «κυκλώπεια» τείχη, που τα ονόμασαν έτσι οι Έλληνες της κλασικής εποχής λόγω του τεράστιου μεγέθους των λίθων δομής, παρέπεμπαν  στους γίγαντες κύκλωπες της Οδύσσειας.

Τα εργαλεία κοπής και λάξευσης ήταν μπρούτζινα αφού ο σίδηρος εισήλθε στον ελλαδικό χώρο μετά τους Μυκηναίους. Έχουν βρεθεί πριόνια, τρυπάνια, λιθουργικά εργαλεία..

Τα αίθρια (αυλές) και οι στοές δείχνουν την προσαρμογή της ζωής στην ύπαιθρο αλλά και στο ήπιο μεσογειακό κλίμα.

Στα ανάκτορα συγκεντρώνονται πολλά αγαθά όπως και έργα τέχνης, αγγεία, πολύτιμοι λίθοι, χαλκός..

Τα ανάκτορα δεν είχαν ιερό χαρακτήρα όπως στην Κρήτη.

Όμηρος και μυκηναϊκά ανάκτορα.

«φράζεο, Νεστορίδη, τῷ ἐμῷ κεχαρισμένε θυμῷ,
χαλκοῦ τε στεροπὴν κατὰ δώματα ἠχήεντα
χρυσοῦ τ' ἠλέκτρου τε καὶ ἀργύρου ἠδ' ἐλέφαντος.
Ζηνός που τοιήδε γ' Ὀλυμπίου ἔνδοθεν αὐλή,
ὅσσα τάδ' ἄσπετα πολλά· σέβας μ' ἔχει εἰσορόωντα.»

«Θάμαξε, γιε του Νέστορα, πολυάκριβέ μου φίλε,
τη λαμπεράδα του χαλκού, στ' αχόλαλο παλάτι,
το κεχριμπάρι, το χρυσό, το φίλτισι, τ' ασήμι. 
Παρόμοιο θα 'ναι σαν κι αυτό του Δία το παλάτι.
Πόσα αλογάριαστα κι αυτά! Να βλέπω μου 'ρθε ζάλη»

Ομήρου Οδύσσεια, ραψωδία δ`,  71 – 75, μτφρ Ζήσιμου Σιδέρη.

-Οι περιγραφές του Ομήρου, αν και έγιναν περίπου 400 χρόνια μετά, συμπίπτουν με τα ανασκαφικά ευρήματα. Στην Οδύσσεια έχουμε τις περιγραφές των ανακτόρων του Νέστορα στην Πύλο ( ραψωδία γ`), του Μενελάου στη Σπάρτη ( ραψωδία δ`), του Οδυσσέα στην Ιθάκη ( ραψωδίες ρ` κ.ε.), του Αλκίνοου στην Κέρκυρα ( ραψωδίες η`, θ`)

Ο Όμηρος στα έπη του αναφέρεται σε χάλκινα κατώφλια, χάλκινα κεραμίδια και χάλκινες επενδύσεις τοίχων. Αναφέρεται σε χρυσά πατώματα και θύρες καθώς και ασημένια υπέρθυρα. Τίποτα απ` αυτά δεν βρέθηκε είτε γιατί , ως πολύτιμα και σπάνια υλικά, αφαιρέθηκαν ή εκλάπησαν αργότερα είτε γιατί μ` αυτόν τον τρόπο ο ποιητής εξέφραζε τα πλούτη και τους θρύλους των Αχαιών βασιλέων.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι κήποι του Ομήρου
Δεκάδες δέντρα και φυτά αναφέρει ο Όμηρος στα έπη του. Μιλά και για την καλλιέργεια, την ανατομία, την φυσιολογία, την συγκομιδή, τα χρώματα και τη νοστιμιά των καρπών.
Οι κήποι του Ομήρου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ανάκτορο του Μενελάου και της Ωραίας Ελένης όπως το περιγράφει ο Όμηρος
Η μεγάλη σημασία αλλά και το μέγεθος του παλατιού του Μενελάου, είναι σε «συμφωνία» με τον Όμηρο και τους θρύλους που υπήρχαν και ήθελαν τον Ατρείδη Μενέλαο ως τον ισχυρότερο και πλουσιότερο ηγεμόνα, μετά τον...
Το ανάκτορο του Μενελάου και της Ωραίας Ελένης όπως το περιγράφει ο Όμηρος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Φως και αρχιτεκτονική. Κατά βάθος είμαι ζήτημα φωτός
«Η "κυκλοφορία" του φωτός, από τη στιγμή που ο ήλιος, ανατέλλει από τον Υμηττό και συναντά το ανατολικό αέτωμα του Παρθενώνα, μέχρι τη δύση του, είναι μια χορογραφία μια τελετή υποδοχής του ναού στο φως».
Φως και αρχιτεκτονική. Κατά βάθος είμαι ζήτημα φωτός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καλοί και κακοί οιωνοί
Η Αθηνά προτρέπει τον Τηλέμαχο να φύγει από τη Σπάρτη όπου φιλοξενείται από τον Μενέλαο και την Ωραία Ελένη και να επιστρέψει στην Ιθάκη γιατί επίκεινται εξελίξεις και πρέπει να βρίσκεται εκεί.
Καλοί και κακοί οιωνοί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προσφορά μικρή αλλά καλοδεχούμενη -Οδύσσεια, ξ`, 58.
Βλέποντας συ την καλαμιά γνωρίζεις και το στάχυ. ἀλλ' ἔμπης καλάμην γέ σ' ὀΐομαι εἰσορόωντα γινώσκειν, 214-215. Αναγνωρίζοντας τον κορμό, γνωρίζεις και τον καρπό.
Προσφορά μικρή αλλά καλοδεχούμενη -Οδύσσεια, ξ`, 58.
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χάλκινο κατώφλι
Ο Ποσειδών είναι θεός προστάτης της γης των Φαιάκων, και ύψιστος αρωγός στην περίφημη ναυτοσύνη τους.
Το χάλκινο κατώφλι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας