• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.6°C / 28.5°C
    2 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.9°C / 24.9°C
    3 BF
    64%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.6°C / 25.0°C
    1 BF
    66%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    3 BF
    78%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.6°C / 23.8°C
    1 BF
    47%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.6°C
    0 BF
    72%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    1 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 28.6°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 25.1°C
    2 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 26.6°C
    3 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 24.7°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    69%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 22.3°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.8°C / 26.0°C
    3 BF
    51%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.8°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 26.7°C
    1 BF
    57%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.3°C / 23.8°C
    0 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.3°C / 23.7°C
    1 BF
    75%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    0 BF
    78%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τον Σωκράτη

  • A-
  • A+

Εφόσον οι σοφοί ό,τι είπαν το είπαν για μας και όχι για τον εαυτό τους, νομίζω πως μου δίνεται το δικαίωμα να κάνω σε κάποια απ’ αυτά τις παρατηρήσεις μου χωρίς να παρεξηγηθώ πως τάχα θέλω να διορθώσω έναν σοφό. Για παράδειγμα, αναφέρω ότι όταν ο Σωκράτης λέει «εν οίδα, ότι ουδέν οίδα» (ένα γνωρίζω, ότι τίποτα δεν γνωρίζω), ας μου επιτραπεί να πω ότι σ’ αυτή τη ρήση του διακρίνω κάποια αντίφαση.

Εφόσον λοιπόν λέει πως ένα γνωρίζει, ότι τίποτα δεν γνωρίζει, είναι κι αυτό μια γνώση με το που γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει. Αρα κάτι γνωρίζει και όχι πως τίποτα δεν γνωρίζει. Δηλαδή, σημαίνει πως δεν έχει άγνοια της άγνοιάς του για το ότι δεν γνωρίζει. Εκτός αν έλεγε, ένα γνωρίζω, ότι πολλά γνωρίζω, όχι όμως τα πάντα. Αυτό το τίποτα δεν γνωρίζω που είπε εμένα δεν με πείθει ώστε να το δεχθώ εντελώς. Αλλωστε αυτό δεν είναι απλώς γνώμη, δηλαδή σκέψη κατά το δοκούν (έτσι είναι γιατί έτσι νομίζω πως είναι) αλλά γνώση που δίνει τη δυνατότητα να γνωρίζει ότι γνωρίζει ή δεν γνωρίζει.

Ωστε λοιπόν ο Σωκράτης και μόνο για το ότι έχει γνώση του τίποτα σημαίνει πως γνωρίζει κάτι και όχι πως τίποτα δεν γνωρίζει, γιατί αλλιώς πώς θα μπορούσε να γνωρίζει ότι δεν γνωρίζει, οπότε δεν θα είχε ούτε και εν δυνάμει το γνώθι σ’ αυτόν που συνεπάγεται γνώση. Κι όταν λέμε πως ο Θεός έφτιαξε τον κόσμο, σημαίνει ότι πριν δεν υπήρχε και πως τον έφτιαξε από το τίποτα. Αρα «αρνητικά» βρίσκουμε πως υπάρχει μια κατάσταση ή έστω θέση του τίποτα. Δεν θα αναρωτιόταν κανείς γιατί υπάρχει «κάτι» αν δεν νόμιζε πως αντιλαμβάνεται το τίποτα το οποίο προϋπήρχε του «κάτι», ιδεατά τουλάχιστον.

Το «κάτι» λοιπόν έχει ανάγκη να εξηγηθεί ενώ το τίποτα υφιστάμενο δικαίως δεν απαιτεί εξήγηση, αφού κίνηση και νόηση αποτελούν αναπόσπαστα λειτουργικότητα διαγράφοντας χωροχρονική διάσταση η οποία έτσι κι αλλιώς εμπεριέχει υλικά αλλά και άυλα σημεία εννοιολογικών καταστάσεων, μεταξύ των οποίων κι αυτά του τίποτα. Αλλωστε το τίποτα θα ήταν άξαφνα άγνωστο χωρίς την ύπαρξη του «κάτι». Επομένως αποκτά θα ’λεγα μια αντιλήψιμη υπόσταση για να έχουμε γνώση περί αυτού, διαφορετικά θα ήταν άγνωστο επαναλαμβάνω και κατ’ επέκταση αδια­νόητο. Οσο για το φιλοσοφικό αξίωμα που διατύπωσε ο Αϊνστάιν, «όλα είναι σχετικά και τίποτα απόλυτο», διερωτώμαι: πώς ήταν απόλυτα βέβαιος ότι τίποτα δεν είναι απόλυτο;

Φαραί Αχαΐας


Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 30/05/2022.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια συζήτηση με τον Ευτύχη Μπιτσάκη. Στην επέτειο των 95 χρόνων του
Είναι ιδιαίτερα σημαντική, μοναδική εμπειρία να έχεις την τύχη και την ευκαιρία να ακούσεις τον Ευτύχη Μπιτσάκη να μιλά σε μια διάλεξη ή να κάνεις μια συζήτηση μαζί του.
Μια συζήτηση με τον Ευτύχη Μπιτσάκη. Στην επέτειο των 95 χρόνων του
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σημειώσατε Χ
Είναι πιο δύσκολο να μιλάς για φυγή αν είσαι της θεωρητικής κατεύθυνσης. Φίλοι μου φαρμακοποιοί, μηχανικοί, γιατροί μιλούν μια διεθνή γλώσσα. Εμείς δεν μπορούμε να παίξουμε με τους ίδιους όρους. Μόνο αν...
Σημειώσατε Χ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλμπερτ Αϊνστάιν: ένας διδάκτωρ σοσιαλιστής-ειρηνιστής
Αλμπερτ Αϊνστάιν (1879-1955). Εμβληματική φυσιογνωμία, από τις πλέον αναγνωρίσιμες παγκοσμίως. Κατεξοχήν επιδραστικός επιστήμονας, αλλά και πολιτικός διανοητής και φιλόσοφος του 20ού αιώνα, τιμήθηκε με το...
Αλμπερτ Αϊνστάιν: ένας διδάκτωρ σοσιαλιστής-ειρηνιστής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είναι επιστήμη;
Πολλά ερωτήματα δεν απαντώνται επιστημονικά, π.χ. Υπάρχει Θεός; Αν υπάρχει Θεός, δακρύζει ή θυμώνει που 10,000 παιδιά την ημέρα πεθαίνουν από πείνα...
Τι είναι επιστήμη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την επιστήμη στη «σαχλαμάρα»: bullshit
Προσφάτως, όλοι μας, χωρίς να το θέλουμε (κατά τον μήνα Αύγουστο), συμμετείχαμε σε μια υποτίθεται επιστημονική αντιπαράθεση ανάμεσα στον κορυφαίο Αμερικανό κοινωνικό ανθρωπολόγο Michael Herzfeld και τη...
Από την επιστήμη στη «σαχλαμάρα»: bullshit
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καπιταλισμός και η ουδετερότητα της τεχνοεπιστήμης
Πόσο ουδέτερη μπορεί λοιπόν να είναι, από κοινωνική και ηθική άποψη, η επιστήμη και η τεχνολογία στη σύγχρονή μας εποχή; Το ερώτημα αυτό, ιδιαίτερα σημαντικό για την εξέλιξη της τεχνοεπιστήμης και την...
Καπιταλισμός και η ουδετερότητα της τεχνοεπιστήμης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας