• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 27.4°C
    2 BF
    66%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.3°C / 23.9°C
    2 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 25.5°C
    1 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 22.6°C
    1 BF
    78%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.7°C / 19.0°C
    1 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 22.5°C
    1 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 25.5°C
    2 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.4°C / 25.5°C
    1 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    4 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.3°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.1°C / 20.9°C
    3 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 20.5°C / 27.7°C
    2 BF
    47%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    57%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 26.5°C
    0 BF
    83%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    3 BF
    90%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.4°C / 23.9°C
    2 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    1 BF
    62%

Φωτογραφία του Κωστή Καζαμιάκη

Από τον Μέγα Κωνσταντίνο στον Ιουστινιανό

  • A-
  • A+

Παλαιοχριστιανική εποχή. Από το 330 έως το 518: Οι δύο πρώτοι αιώνες της Βυζαντινής αυτοκρατορίας.

Ιστορικά, χρονολογικά.

-11 Μαΐου 330: Ο Μέγας Κωνσταντίνος εγκαινιάζει την πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη.

- 1123 χρόνια (από το 330 που ιδρύθηκε η Κωνσταντινούπολη μέχρι την Άλωση της το 1453) κράτησε το Βυζάντιο, με πρωτεύουσα την Κωνσταντινούπολη, η οποία παρέμεινε το αμετακίνητο κέντρο της αυτοκρατορίας.

-Σ` αυτά τα 1123 χρόνια βασίλεψαν στο Βυζάντιο 90 αυτοκράτορες ενώ 125 πατριάρχες υπήρξαν στην «κεφαλή» της χριστιανικής εκκλησίας.

-Το όνομα Βυζάντιο δόθηκε στα νεότερα χρόνια λόγω της αποικίας των Μεγαρέων Βυζάντιο, που υπήρχε στην θέση όπου κτίστηκε η Πόλη. και είχε αυτό το όνομα προς τιμήν του ήρωα των Μεγάρων Βύζαντα.

-Ησίοδος: Στο Βυζάντιο βρίσκεις ωραίους τόνους, σκουμπριά πελαγίσια και θαλερά αμπέλια.

-Η πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη έγινε η μεγαλύτερη χριστιανική πόλη, υπήρξε η πρώτη πόλη του κόσμου για αιώνες, κληρονόμησε τον ελληνορωμαϊκό πολιτισμό διαδραματίζοντας μέγιστο και καθοριστικό ρόλο στους μέσους χρόνους.

- 330- 518: Οι δύο πρώτοι αιώνες που αρχίζουν με την ίδρυση της Κωνσταντινούπολης από τον Μέγα Κωνσταντίνο και τελειώνουν με την άνοδο του Ιουστινιανού στην εξουσία το 518 ονομάζονται, συμβατικά, παλαιοχριστιανική περίοδος. Σ` αυτήν την περίοδο αντιστοιχούν οι δυναστείες του Κωνσταντίνου, του Θεοδοσίου και του Λέοντος.

337: Θάνατος του Μεγάλου Κωνσταντίνου και άνοδος στο θρόνο του γιου του Κωνστάντιου. Γερμανικά φύλα απειλούν , δυτικά, την αυτοκρατορία ενώ στην ανατολή Πέρσες και Σασσανίδες δημιουργούν μεγάλα προβλήματα.

360: Ο Ιουλιανός ο παραβάτης διαδέχεται τον Κωνστάντιο. Ο Ιουλιανός έμεινε στην ιστορία για την αποτυχημένη και εκτός πραγματικότητας προσπάθεια να επαναφέρει την αρχαία ελληνική θρησκεία. Βασίλεψε μόνο τρία χρόνια αφού σκοτώθηκε σε μια εκστρατεία στην Περσία.

363 και έπειτα: Συμβασιλεύουν Βαλεντιανός και Βάλης όταν η Ευρώπη υφίσταται τις επιπτώσεις των μεγάλων μετακινήσεων των βαρβάρων. Ο Βάλης σκοτώθηκε στη μάχη εναντίον των Βησιγότθων στην Αδριανούπολη.

379 – 395: Περίοδος βασιλείας του αυτοκράτορα Μέγα Θεοδόσιου. Ονομάστηκε Μέγας γιατί αντιμετώπισε με επιτυχία τους εξωτερικούς κινδύνους, ενδυνάμωσε το κράτος και την εκκλησία. Ήταν ο τελευταίος αυτοκράτωρ που κυβέρνησε ολόκληρο το Ρωμαϊκό κράτος σ` ανατολή και δύση, αφού λίγο αργότερα θα πλημμυρίσει η δυτική επικράτεια από βαρβάρους.

-Τον Μέγα Θεοδόσιο διαδέχτηκαν τα παιδιά του Αρκάδιος και Ονώριος ενώ η δυναστεία έκλεισε με τον Θεοδόσιο τον επονομαζόμενο Μικρό που βασίλεψε 42 χρόνια υπό την αδελφή του Πουλχερία.

-Μέχρι το 518 κυβέρνησαν οι δύο Λέοντες, ο Ζήνων και ο Αναστάσιος Α` που απετέλεσαν την επόμενη δυναστεία.

Γενικά για τον 4ο και 5ο αιώνα

Arnold J. Toynbee: Τον 5ο αιώνα η αυτοκρατορία συνέχισε να είναι μόνο κατ’ όνομα ρωμαϊκή, αλλά στην πραγματικότητα είχε γίνει ελληνική και παρέμεινε ελληνική.

-Εδραιώνεται η απόλυτη μοναρχία. Ο αυτοκράτωρ κατείχε την πλήρη και την απόλυτη εξουσία σε πολιτικά, στρατιωτικά και οικονομικά θέματα. Εκλεγόταν από τον προηγούμενο αυτοκράτορα και το περιβάλλον του ή από την στρατιωτική ηγεσία. Τυπικά υποτίθεται ότι τον εξέλεγε η Σύγκλητος.

-Κάποια στοιχειώδη, σχεδόν ασήμαντη, λαϊκή εξουσία κράτησαν οι Δήμοι της Κωνσταντινούπολης και οι συντεχνίες. Εξέφραζαν με επευφημίες ή διαμαρτυρίες τις απόψεις τους στον Ιππόδρομο, μέχρι τα χρόνια του Ιουστινιανού.

-Οι αιρέσεις και ο Αριανισμός επιφέρουν θρησκευτική κρίση στο ανατολικό ρωμαϊκό κράτος που όμως ξεπερνιέται.

--Στο Δυτικό ρωμαϊκό κράτος οι Γότθοι και οι Ούνοι επιβάλλονται καταστρέφοντας και λεηλατώντας. Έτσι, επί Ζήνωνος, παύει να υπάρχει αυτοκράτωρ στη Ρώμη.

-Οι Βάνδαλοι περνούν στην Αφρική, ιδρύουν κράτος στην Καρχηδόνα και φέρνουν με τον πανίσχυρο στόλο τους, ανασφάλεια σ` όλη τη Μεσόγειο. Ο Μεσαίωνας άρχιζε για τη Δυτική Ευρώπη σε αντίθεση με το Ανατολικό Ρωμαϊκό κράτος που ξεκινούσε μια νέα πορεία που είχε ακλόνητους πυλώνες τον Μέγα Κωνσταντίνο και τον Μέγα Θεοδόσιο που συνέβαλλαν τα μέγιστα στην οικονομική, πολιτιστική ευημερία, στην θρησκευτική ενότητα, στη διοίκηση, στο κράτος, στην οργάνωση των επαγγελμάτων και στην ενίσχυση του γοήτρου του αυτοκράτορα.

-Το κράτος τους δύο πρώτους αιώνες ( παλαιοχριστιανική περίοδος) λειτουργούσε απρόσκοπτα, σχεδόν τέλεια, με μεθόδους και πρακτικές που κληρονόμησε από το Ρωμαϊκό κράτος. Επικοινωνίες, στρατός, φορολογία, διπλωματία, τελωνεία λειτουργούσαν άψογα. Η επίσημη γλώσσα ήταν τα λατινικά αλλά τα ελληνικά δεν έπαψαν ποτέ να ομιλούνται παντού στην αχανή αυτοκρατορία.

-Στην πρωτεύουσα ιδρύθηκε Πανεπιστήμιο που δυστυχώς, ελάχιστα στοιχεία γνωρίζουμε γι` αυτό.

-Το ελληνικό περιβάλλον επιβαλλόταν σιγά – σιγά, όμως οι θηριομαχίες και οι μονομαχίες στον Ιππόδρομο θύμιζαν τη παλιά σκληρή Ρώμη.

-Όλοι ήθελαν η πρωτεύουσα να έχει τα προσόντα και το γόητρο της πρώτης πόλεως. Έτσι κτίστηκαν μεγάλα συγκροτήματα ενώ σωρεύονταν στην Πόλη θησαυροί αρχαιολογικοί και καλλιτεχνικοί από όλη την Ελλάδα και την Μικρά Ασία. Επίσης Άγια Λείψανα, που τιμούσε και λάτρευε πολύ ο λαός.

-Στη πρωτεύουσα Κωνσταντινούπολη ιδρύθηκε το πρώτο οικουμενικό πατριαρχείο μετά τη Δεύτερη Οικουμενική Σύνοδο.

-Στο κράτος, στην εκκλησία, στην κοινωνία υπήρχε βαθύς συντηρητισμός που πολλοί μελετητές τον θεώρησαν ως δύναμη αλλά και άλλοι ως αδυναμία της απέραντης αυτοκρατορίας.

-Η χριστιανική εκκλησία μεγαλύνεται και θριαμβεύει. Στα 5 μεγαλύτερα αστικά κέντρα της αχανούς αυτοκρατορίας ιδρύονται ισάριθμα πατριαρχεία με τις έδρες των πατριαρχών. Οι αυτοκράτορες, αν και δεν ήταν κληρικοί, διατηρούσαν το δικαίωμα της συγκλήσεως Οικουμενικών Συνόδων.

-Ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσεται Ισαπόστολος ενώ ο Μέγας Θεοδόσιος περιόρισε την ειδωλολατρία και κατήργησε τους Ολυμπιακούς αγώνες, το 396, οι οποίοι υπήρχαν για περισσότερα από 1150 χρόνια. Πολλοί αρχαίοι ναοί έγιναν χριστιανικές εκκλησίες.

-Τα εκκλησιαστικά έργα της αρχιτεκτονικής τόνιζαν το ανανεωτικό πνεύμα του Χριστιανισμού ο οποίος θριάμβευε σαν θρησκεία με πρωτοφανές πνευματικό και κοινωνικό περιεχόμενο και άριστη οργάνωση.

-Πολλά και μεγάλα κτίρια έγιναν σ` όλη την αυτοκρατορία που σε μέγεθος και μεγαλοπρέπεια συναγωνίζονταν τα παλιότερα τους ειδωλολατρικά.

-Στην Ελλάδα κατά την παλαιοχριστιανική περίοδο του 4ου και 5ου αιώνα ο πληθυσμός ήταν αμιγώς ελληνικός. Η ζωή είχε την παλιά της πορεία. Οι Βησιγότθοι με αρχηγό τον Αλάριχο το 395 κατέστρεψαν και λεηλάτησαν πολλές ελληνικές πόλεις αλλά όχι την Αθήνα.

-Στην Αθήνα λειτουργούσαν φιλοσοφικές σχολές ως τον 6ο αιώνα. Ο Πρόκλος (410- 485) υπήρξε ένας νεοπλατωνικός φιλόσοφος που από το 450 έως το θάνατο του το 485 , διεύθυνε την Ακαδημία Πλάτωνος. Πολλοί σπουδαστές στις φιλοσοφικές σχολές των Αθηνών υπήρξαν πατέρες της χριστιανικής εκκλησίας. Σπουδαίες πόλεις με εξαιρετικά οικοδομήματα ήταν η Θεσσαλονίκη, οι Φίλιπποι, η Νικόπολη, οι θεσσαλικές Θήβες, η Λέσβος ενώ οικονομικά ακμαία ήταν η Κόρινθος.

Αχειροποίητος Θεσσαλονίκης.

Θέση: Κέντρο της Θεσσαλονίκης, επί της οδού Αγίας Σοφίας . Η Αχειροποίητος κτίσθηκε πάνω στα ερείπια ενός ρωμαϊκού λουτρού.

-Το άνομα Αχειροποίητος σχετίζεται με την εικόνα της Παναγίας που υπήρχε στο ναό και πίστευαν ότι η θαυματουργή αυτή εικόνα δεν έγινε από ανθρώπινο χέρι, γι` αυτό και Αχειροποίητος. Πολλές φορές οι παραστάσεις των γεωλογικών σχηματισμών στις επιφάνειες των μαρμάρων σε δάπεδα, ορθομαρμαρώσεις κ.α. σχημάτιζαν εικόνες που επίσης τις έλεγαν αχειροποίητες.

-Η Αχειροποίητος είναι η πρώτη εκκλησία που έγινε τζαμί ('Εσκι Τζαμί =Παλαιό Τζαμί) αμέσως μετά την άλωση της Θεσσαλονίκης το 1430. Ήταν το μητροπολιτικό Τζαμί σε όλη τη διάρκεια της τουρκοκρατίας.

-Η Αχειροποίητος είναι το καλύτερα διατηρημένο παλαιοχριστιανικό μνημείο στην Ελλάδα. Η εκκλησία είναι γνωστή και ως Θεομήτωρ και Οδηγήτρια των κειμένων. Δομήθηκε στο διάστημα 425 - 450. Ακολουθεί τη μορφή της τυπικής τρίκλιτης ελληνιστικής βασιλικής με νάρθηκα ο οποίος χωρίζεται με εγκάρσια τόξα σε τρία μέρη. Ο νάρθηκας ενώνεται με το κεντρικό κλίτος του κυρίως ναού με μεγαλοπρεπές τρίβηλον, (τριπλό τοξωτό άνοιγμα). Το αίθριο με τις περιμετρικές στοές δεν υπάρχει πλέον και το λαμπρό μνημείο «ασφυκτιά» ανάμεσα στις μεγάλες οικοδομές. Ο εντυπωσιακός εσωτερικός χώρος διαθέτει τέλειες αναλογίες και είναι ευρύτατος. Η στέγη σήμερα διαμορφώνεται χαμηλότερα από την αρχική ενώ ο φωταγωγός έχει καταργηθεί. Το βόρειο κλίτος απολήγει στην ανατολική πλευρά του στο μεσοβυζαντινό παρεκκλήσι της Αγίας Ειρήνης.

Πολλά στοιχεία του ναού είναι άξια θαυμασμού όπως:

- 50 εντυπωσιακοί κίονες στο ισόγειο, στον όροφο και στο τρίβηλον που είναι άριστα διατηρημένοι.

- τα περίφημα μαρμάρινα θεοδοσιανά κιονόκρανα, με πριονωτά φύλλα άκανθας, διακομισμένη σπείρα στη βάση και επίσης διακοσμημένο επίθημα. Αυτός ο τύπος του καλαίσθητου κιονόκρανου προέκυψε από το σύνθετο κορινθιακό κιονόκρανο.

- Τα ψηφιδωτά στα εσωρράχια των τόξων που γεφυρώνουν τους κίονες. Τα θέματα των ψηφιδωτών παραπέμπουν στον παράδεισο.

-Η πλακόστρωση του δαπέδου με τεράστιες πλάκες μήκους 4.22 μ. από μάρμαρο Προκονήσου.

-Η ζωγραφική του 12ου αιώνα που σώζεται στο Νότιο κλίτος.

 

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στην Ιωάννα – Μαρίνα Γαλάνη- Καζαμιάκη και στην Ειρήνη Καζαμιάκη που «κοντο-γειτόνεψαν» με την μοναδική Αχειροποίητο και την εκτίμησαν ιδιαίτερα.

Φωτογραφία Κωστή Καζαμιάκη

Φωτογραφία Κωστή Καζαμιάκη

Φωτογραφία Κωστή Καζαμιάκη

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βυζαντινές εικόνες από την Θεσσαλονίκη της παλαιολόγειας περιόδου: Το ημέτερον κάλλος
Η Δυναστεία των Παλαιολόγων βασίλεψε στην Βυζαντινή Αυτοκρατορία από το 1261 μέχρι την άλωση , το 1453, σχεδόν δύο αιώνες.
Βυζαντινές εικόνες από την Θεσσαλονίκη της παλαιολόγειας περιόδου: Το ημέτερον κάλλος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Zωγραφική είναι διαλογισμός
Αξίωμα: Στην Αφηρημένη Τέχνη δεν υπάρχει η πραγματικότητα, η φυσική έκφραση, ο ρεαλισμός. Υπάρχει, και κυριαρχεί, η μη παραστατικότητα,.η άρνηση της αναπαράστασης της πραγματικότητας, του φυσικού κόσμου.
Η Zωγραφική είναι διαλογισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τη Σχέση στη Γνώση. Απανθρωποποίηση ή εξανθρωπισμός; Ύπαρξη ή κατανόηση;
Προτεραιότητα στον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό είχε η Σχέση. Αν δεν υπάρχει άριστη Σχέση δασκάλου και μαθητή δεν θα ευδοκιμήσει το δέντρο της γνώσης. Να σχετισθεί ο ένας με τον άλλο, να υπάρχει αγάπη και έννοια...
Από τη Σχέση στη Γνώση. Απανθρωποποίηση ή εξανθρωπισμός; Ύπαρξη ή κατανόηση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοσμοκράτορες και βασιλίσκοι: η επικαιρότητα της Ιστορίας
Η αποστροφή του Ουκρανού ηγέτη, που στο πρόσωπο του Αμερικανού προέδρου έβλεπε τον κοσμοκράτορα των ημερών μας από τον οποίο εκλιπαρούσε βοήθεια, με πήγε νοερά πολύ πίσω στον χρόνο, σε άλλες εποχές, πολιτικές...
Κοσμοκράτορες και βασιλίσκοι: η επικαιρότητα της Ιστορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κυκλαδικός πολιτισμός και Κυκλαδικά ειδώλια
Από την πρώιμη εποχή του χαλκού, που είναι γνωστή και ως Πρωτοκυκλαδική περίοδος, εμφανίζεται στα νησιά των Κυκλάδων ο ακμαίος και μεγάλος πολιτισμός, γνωστός ως κυκλαδικός.
Κυκλαδικός πολιτισμός και Κυκλαδικά ειδώλια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο πορφυρογέννητος σπουδαρχίδης (1) αυτοκράτορας Αλέξιος Δ' και το 1204 (2)
Το 1204 είναι η χρονιά της Αλωσης της Πόλης από τους Φράγκους, που μια περιγραφή της δίνεται από τον ιστορικό Νικήτα Χωνιάτη (3) με την Ιστορία του, εκφράζοντας με τον καλύτερο τρόπο το φιλοπόλεμο και...
Ο πορφυρογέννητος σπουδαρχίδης (1) αυτοκράτορας Αλέξιος Δ' και το 1204 (2)

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας