• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 29.0°C
    3 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 23.8°C / 27.6°C
    3 BF
    65%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.0°C / 28.2°C
    1 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.9°C / 25.2°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.1°C / 26.0°C
    1 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    2 BF
    68%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.4°C / 25.2°C
    4 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.4°C
    4 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    1 BF
    70%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    0 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 25.9°C
    2 BF
    53%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.5°C / 25.6°C
    2 BF
    64%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 26.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 28.0°C
    0 BF
    44%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 22.1°C / 23.3°C
    2 BF
    80%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 27.7°C
    2 BF
    77%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    77%

Ο γ.γ. του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, έδωσε την ευκαιρία στην Κύπρο να αναβαθμίσει το καθεστώς ασφάλειάς της, όμως αυτή η ευκαιρία πετάχτηκε ξανά και ξανά στα σκουπίδια

AP Photo / Theresa Wey
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Κύπρος και το κενό ασφάλειας!

  • A-
  • A+

ΑΝΑΛΥΣΗ*  

Η Σουηδία και η Φινλανδία υπέβαλαν αίτηση ένταξης στο ΝΑΤΟ, δίνοντας τέλος στην πολιτική της «στρατιωτικής ουδετερότητας» απέναντι στη Ρωσία. Οι δύο χώρες ήταν μέχρι πρόσφατα υπερήφανες για την ουδετερότητά τους από την εποχή της ΕΣΣΔ. Αλλά τώρα –μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία– όλα άλλαξαν δραματικά. Οι ηγεσίες τους «κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η επιπρόσθετη ασφάλεια που κερδίζουν με την ένταξή τους στη Βορειοατλαντική Συμμαχία υπερφαλαγγίζει το ρίσκο της αντιπαλότητάς τους με τη γείτονά τους, Ρωσία», όπως σημειώνει ο Economist (15/5).

Η απόφαση των δύο σκανδιναβικών χωρών αξίζει να μελετηθεί στην Κύπρο, πέρα από τις επιδερμικές αναλύσεις για «ένταξη ή όχι στο ΝΑΤΟ». Ως γνωστόν, το υφιστάμενο καθεστώς ασφάλειας στην Κύπρο, δηλαδή η Συνθήκη Εγγύησης του 1960, που απορρίπτεται από την ελληνοκυπριακή ηγεσία, παραμένει σε ισχύ γιατί είναι στενά συνδεδεμένη με τη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης της Δημοκρατίας της Κύπρου.

Ετσι, το πραγματικό ερώτημα για την Κύπρο είναι:

Πρώτον, μπορεί να γίνει λόγος για οποιοδήποτε άλλο νέο καθεστώς ασφάλειας στην Κύπρο, ενόσω είναι άλυτο το Κυπριακό; Χωρίς λύση αυτό είναι καθαρή ψευδαίσθηση.

Δεύτερον, μπορεί η διαιώνιση του στάτους κβο (κατοχή 36% του εδάφους του νησιού) να αντιμετωπιστεί με την ακολουθούμενη γραμμή διαρκούς αντιπαλότητας με την Τουρκία; Επειτα από 50 χρόνια, μόνο αιθεροβάμονες, οπαδοί «ανένδοτων» αγώνων και κοινοί λαϊκιστές το πιστεύουν αυτό...

Το ζήτημα της ασφάλειας είναι ξανά στην επικαιρότητα. Ερωτήθηκε ο πρόεδρος Ν. Αναστασιάδης για την πιθανότητα ένταξης στο ΝΑΤΟ (14/5) και απάντησε: «Είμαστε μια μικρή χώρα, χρειαζόμαστε προστασία βεβαίως...», αλλά «θεωρώ [ότι] είναι πάρα πολύ πρόωρο να συζητείται κάτι ανάλογο, [γιατί] υπάρχουν σοβαρά προβλήματα που και να ήταν επιθυμία της κυπριακής κυβέρνησης, θα προσέκρουε σε διαδικαστικά θέματα και ιδιαίτερα στην άρνηση βεβαίως της Τουρκίας».

Δέκα χρόνια στην εξουσία, ο Ν. Αναστασιάδης δεν εξήγησε στους Κυπρίους με ειλικρίνεια ότι μια μικρή χώρα, όπως η Κύπρος, θα βρει προστασία μόνο με τη λύση του Κυπριακού. Κι όμως, επί των ημερών του η Κύπρος είχε το 2017 στο Κραν Μοντανά ενώπιόν της μία «ιστορική ευκαιρία», κατά την έκφραση του γ.γ. του ΟΗΕ, για τη συνολική επίλυση του Κυπριακού. Αναπόσπαστο μέρος της ήταν η διαμόρφωση ενός νέου καθεστώτος ασφάλειας. Αυτό το γνωρίζουν πολύ καλά και ο πρόεδρος Αναστασιάδης και δύο άμεσοι ενδιαφερόμενοι για να τον διαδεχθούν το 2023: ο Ν. Χριστοδουλίδης που ήταν ΥΠΕΞ και ο Α. Μαυρογιάννης που ήταν ο διαπραγματευτής. Επίσης, ο υποψήφιος για την προεδρία του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου –ούτε αυτός λαμβάνει θέση στο επίμαχο– ξέρει τι παίχτηκε στο Κραν Μοντανά. Σήμερα, όλοι απλώς σιωπούν και κουβαλούν την κληρονομιά Αναστασιάδη. Ομως, η Κύπρος βρίσκεται στο χείλος της διχοτόμησης. Εδώ και 5 χρόνια δεν υπάρχει καμία ουσιαστική εξέλιξη.

Η τότε πρόταση του ΟΗΕ που τέθηκε στο τραπέζι –το γνωστό ως Πλαίσιο Γκουτέρες της 30ής Ιουνίου 2017– προέβλεπε στα 2 πρώτα από τα 6 σημεία του την αναθεώρηση του συστήματος του ’60 και την αντικατάστασή του από ένα νέο καθεστώς ασφάλειας, καθώς και την αποχώρηση των στρατευμάτων. Ειδικότερα στο σημείο 1 ο Γκουτέρες, με βάση τα αυθεντικά έγγραφα, χαρακτηρίζει «το τρέχον σύστημα εγγυήσεων μη βιώσιμο» και κάνει ρητή αναφορά στο άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγύησης του 1960 για μονομερή επέμβαση των εγγυητριών δυνάμεων (Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο).

Ο Γκουτέρες επίσης καθόρισε στο Πλαίσιό του ότι «η Κύπρος χρειάζεται ένα νέο σύστημα ασφάλειας και ένα αξιόπιστο πλαίσιο παρακολούθησης» για εφαρμογή της συμφωνίας επίλυσης. Η αναφορά του σε «νέο σύστημα ασφάλειας» σήμαινε αντικατάσταση της Συνθήκης Εγγύησης με νέα Συνθήκη Ασφάλειας. Ο Γκουτέρες κατέθεσε την αναλυτική πρότασή του γι’ αυτό στο δείπνο στο Κραν Μοντανά, της 6ης προς 7η Ιουλίου 2017. Πρωταρχικό λόγο για την επιτήρηση της εφαρμογής της λύσης θα είχε το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ κι όχι οι 3 εγγυήτριες δυνάμεις όπως με τη Συνθήκη Εγγύησης. Ο Ν. Αναστασιάδης δημόσια παραδέχτηκε ότι δεν συζητήθηκε η αναλυτική πρόταση Γκουτέρες γιατί όλα τινάχτηκαν στον αέρα προτού η διαπραγμάτευση φτάσει σε εκείνο το σημείο...

Η πρόταση του ΟΗΕ ήταν χειροπιαστή. Το Πλαίσιο Γκουτέρες της 30ής Ιουνίου προσέφερε ένα νέο σύστημα ασφάλειας. Τώρα, εξαφανίστηκε από το τραπέζι και «η μικρή χώρα χρειάζεται προστασία». Οσοι ενδιαφέρονται να μάθουν τι έκανε η κυπριακή ηγεσία, θα πρέπει να διασταυρώσουν τα γεγονότα στο Κραν Μοντανά με όσα μεθοδευμένα ακολούθησαν.

Ειδικότερα, μεσολάβησε περίοδος προβληματισμού, κατά την οποία ο Γκουτέρες έκανε εκκλήσεις να επαναβεβαιώσουν τα μέρη τι συμφώνησαν. Ο Ν. Αναστασιάδης όχι μόνο δεν ανταποκρίθηκε αλλά απέσυρε κρίσιμες συγκλίσεις.

Εγιναν επίσης εκλογές στην Κύπρο τον Φεβρουάριο του 2018 και ο Ν. Αναστασιάδης επανεξελέγη. Δύο μήνες μετά, ο τέως ηγέτης των Τουρκοκυπρίων Μουσταφά Ακιντζί κάλεσε δημόσια στις 3/5/2018 τον πρόεδρο Ν. Αναστασιάδη να συνυπογράψουν το Πλαίσιο Γκουτέρες της 30ής Ιουνίου ως στρατηγική συμφωνία και με τον τρόπο αυτό να ανακτήσουν το διαπραγματευτικό κεκτημένο που με κόπο πέτυχαν οι δύο πλευρές από το 2008. Ο Ν. Αναστασιάδης απέρριψε τη δημόσια έκκληση Ακιντζί.

Συνεπικουρούμενος από τους δύο συνεργάτες του, Χριστοδουλίδη και Μαυρογιάννη, συζητούσαν για μήνες μόνο μία «εκδοχή» Πλαισίου Γκουτέρες, ημερομηνίας 4 Ιουλίου που δεν ήταν του ΟΗΕ, αλλά σημειώσεων του διαπραγματευτή Α. Μαυρογιάννη. Το παραδέχθηκε πολύ πρόσφατα ο ίδιος σε συνέντευξή του στο Legal Matters, μάλιστα λίγο προτού επικυρωθεί η υποψηφιότητά του για τις προεδρικές από την Κεντρική Επιτροπή του ΑΚΕΛ.

Κι όμως, με το τέχνασμα αυτό –των δήθεν δύο... πλαισίων Γκουτέρες– ο Ν. Αναστασιάδης απέρριψε την πρόταση Ακιντζί και τον άφησε εκτεθειμένο σε ευθεία ρήξη με την Τουρκία.

Οι Ερντογάν - Τσαβούσογλου, ως γνωστόν, μετά το Κραν Μοντανά απορρίπτουν περαιτέρω διαπραγματεύσεις με βάση την ομοσπονδία και υποστηρίζουν κάποια μορφή διχοτόμησης με «κυριαρχική ισότητα». Με αυτή την προσέγγιση, κατάφεραν να ανατρέψουν τον Μ. Ακιντζί, βάζοντας τον εκλεκτό τους Ερσίν Τατάρ, τον Οκτώβριο του 2020. Η προσχηματική στάση Αναστασιάδη για «δύο πλαίσια» φανερά αποσκοπούσε στο να ροκανίζει τον χρόνο και να υποσκάπτει τον πιο έγκυρο συνομιλητή του, τον Μ. Ακιντζί.

Μήπως οι επίδοξοι διάδοχοι του Ν. Αναστασιάδη θεωρούν όλα αυτά «περασμένα και ξεχασμένα»; Η Κύπρος τα συναντά συνεχώς μπροστά της. Η τουρκική διπλωματία τώρα, μετά το Ουκρανικό, υποστηρίζει δύο κράτη και υποβάλλει τη θέση ότι οι εγγυήσεις δεν είναι καθόλου αναχρονιστικές στον σύγχρονο κόσμο. Αντιθέτως, είναι απαραίτητες!

Υπάρχουν, όμως, βαθύτερα αίτια που η Κύπρος για 10 χρόνια έχασε τον προσανατολισμό της. Ορισμένοι προεδρικοί υποψήφιοι που υπηρετούν τη γραμμή Αναστασιάδη, φαίνεται ότι θα δυσκολευτούν να παραδεχτούν πως η ασφάλεια είναι πολύ πιο σημαντική για τους Ελληνοκύπριους από το να διαμοιραστούν εξουσία με τους Τουρκοκύπριους: πολιτική ισότητα με αποτελεσματική συμμετοχή των Τουρκοκυπρίων, όπως προέβλεπε το Πλαίσιο Γκουτέρες. Ξεχνούν ότι βασικό στοιχείο είναι η συνύπαρξη στο κοινό κράτος και ότι οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι «δούρειος ίππος» της Τουρκίας όπως κατά καιρούς υποστηρίζουν.

Το Πλαίσιο Γκουτέρες έδειξε ποια είναι η στρατηγική κατεύθυνση για να μπει η Κύπρος σε περιβάλλον ασφάλειας και σταθερότητας. Αυτό το νέο καθεστώς ασφάλειας περιλαμβάνει, πρώτον, την «ομπρέλα» του ΟΗΕ, δεύτερον, την επανένωση του νησιού και, τρίτον, την επέκταση του κοινοτικού κεκτημένου σε όλη την επικράτεια της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η κεντρική φιλοσοφία του είναι ο τερματισμός της αντιπαλότητας με την Τουρκία και η συνύπαρξη Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων. Με άλλα λόγια, καμία σχέση δεν έχουν με τη λογική ένταξης σε μια στρατιωτική συμμαχία ή άξονα ως αντίβαρα της Τουρκίας. Η συμμετοχή ΟΗΕ - Ε.Ε. και η αξιοποίηση των δομών τους στην εφαρμογή της λύσης είναι αρκετά για να διασφαλιστεί ένα νέο καθεστώς ασφάλειας για την Κύπρο. Χωρίς τεχνάσματα και «ιδεοθύελλες για δύο κράτη» εννοείται...

*Το άρθρο αναδημοσιεύεται στην εφημερίδα «Πολίτης» της Κύπρου

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις
Ο πρόεδρος Αναστασιάδης για τρία χρόνια με διάφορες προφάσεις ταλαντεύεται ποιο δρόμο να ακολουθήσει. Σήμερα βρίσκεται πίσω από τα γεγονότα όταν δηλώνει ότι «η Λευκωσία είναι πάντοτε έτοιμη για διάλογο», αλλά...
Μπροστά ο Γκουτέρες για μόνιμες λύσεις
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μητσοτάκης και η Κύπρος
Οι συνήθεις διακηρυκτικού τύπου αναφορές συντονισμού Ελλάδας – Κύπρου για τον «τουρκικό αναθεωρητισμό», σίγουρα δεν επαρκούν για αντιμετώπιση της δύσκολης κατάστασης.
Ο Μητσοτάκης και η Κύπρος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι σκέφτεται πραγματικά ο Αναστασιάδης;
Ο πρόεδρος Νίκος Αναστασιάδης έγραψε μια επιστολή προς τον ηγέτη της Τουρκοκυπριακής Κοινότητας, Ερσίν Τατάρ, και τον κάλεσε «να αρχίσουν παραγωγικό διάλογο» για την επίλυση του Κυπριακού.
Τι σκέφτεται πραγματικά ο Αναστασιάδης;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με ποια Κύπρο και ποια Ευρώπη στον προεκλογικό διάλογο;
Οι τρεις βασικοί προεδρικοί ανθυποψήφιοι φαίνεται ότι ήταν πολύ απασχολημένοι: ο ένας έκανε λόμπι στα κόμματα, ο άλλος ετοίμαζε το ντεμπούτο του και ο τρίτος ήταν πνιγμένος στην αγωνία να συσπειρώσει το κόμμα...
Με ποια Κύπρο και ποια Ευρώπη στον προεκλογικό διάλογο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πιο άχρωμες προεδρικές εκλογές;
Αν το ΑΚΕΛ υποστηρίξει πράγματι τον επί οκταετίας διαπραγματευτή για το Κυπριακό, Ανδρέα Μαυρογιάννη, ο οποίος δεν απέχει πολύ από τις θέσεις Αναστασιάδη, θα πετάξει στα σκουπίδια την ευκαιρία να επαναφέρει το...
Οι πιο άχρωμες προεδρικές εκλογές;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι να κάνουμε με την Τουρκία;
Από το 2004 μέχρι σήμερα οι κυβερνήσεις Ελλάδας και Κύπρου εγκατέλειψαν τη «στρατηγική Ελσίνκι» και άφησαν τα προβλήματά τους με την Τουρκία να λιμνάζουν. Σήμερα το Κυπριακό και οι διαφορές στις θάλασσες...
Τι να κάνουμε με την Τουρκία;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας