• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.6°C / 29.3°C
    3 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 26.0°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 29.3°C
    1 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    2 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 25.5°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.4°C / 21.4°C
    0 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 26.1°C
    1 BF
    56%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.8°C
    2 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.9°C / 26.8°C
    0 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 24.7°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    0 BF
    83%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 25.1°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 28.4°C
    2 BF
    61%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 28.8°C
    0 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 22.1°C
    2 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.1°C / 25.0°C
    1 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    2 BF
    60%
EUROKINISSI/ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ ΓΙΩΡΓΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δύο αντιλήψεις περί πολιτικής

  • A-
  • A+

Τούτες τις μέρες, συντελείται ένας ολοκληρωτικός μετασχηματισμός του ΣΥΡΙΖΑ, που έχει προσλάβει έναν κυρίως θεσμικό χαρακτήρα. Οι εκλογές του προέδρου και της Κεντρικής Επιτροπής δεν γίνονται πλέον από το Συνέδριο, αλλά από τη «βάση». Αυτό, όπως έχω εξηγήσει στην πρόσφατη αρθρογραφία μου στην «Εφ.Συν.», αποτελεί στρατηγική επιλογή της ηγεσίας του κόμματος, μεθοδευμένη από τότε που κατέστη ο ΣΥΡΙΖΑ κόμμα εξουσίας, και αποσκοπεί στην πλήρη μετατροπή του κόμματος σε εκλογικό μηχανισμό.

Ο αποκλειστικός ρόλος του προέδρου θα είναι εκείνος του δυνάμει πρωθυπουργού και ο αποκλειστικός ρόλος των μελών της Κεντρικής Επιτροπής, εκείνος των δυνάμει βουλευτών ή υποψήφιων βουλευτών του κόμματος. Εξ ου και οι εσωκομματικές εκλογές που έλαβαν χώρα αυτές τις μέρες είχαν σχεδόν καθ’ ολοκληρίαν προσλάβει τον χαρακτήρα μιας «προσομοίωσης των εθνικών εκλογών», όπως υποστηρίζω.

Τούτη, λοιπόν, η στρατηγική στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε μια νομικιστική σύλληψη της εξουσίας. Το ότι αποτελεί στρατηγική ενός κόμματος της Αριστεράς είναι απλώς η κωμικοτραγική κατάληξη μιας γενικότερης νομικιστικής τάσης που υπήρχε στην Αριστερά παλαιόθεν.

Ο ακραίος νομικισμός στην προκειμένη περίπτωση συνίσταται στην πεποίθηση ότι, ακόμη και στη διαμόρφωση της αριστερής πολιτικής, η πολιτική περιορίζεται στην άσκηση του νομοθετικού έργου: στην κατάθεση και υπερψήφιση νομοσχεδίων στη Βουλή, άντε και στην εφαρμογή των ψηφισθέντων νόμων από την εκτελεστική εξουσία. Ετσι, ολόκληρη η στρατηγική του «δημοκρατικού δρόμου», στον βαθμό που εξακολουθεί να υπάρχει ή καλύτερα να δηλώνεται ως τέτοια, αντιλαμβάνεται ολόκληρη την πολιτική διαπάλη ως αγώνα αποκλειστικά για την κατάληψη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Κάτι σαν το «δημοκρατικό» αντίστοιχο της λενινιστικής πολιτικής της κατάληψης των χειμερινών ανακτόρων.

Η επιλογή της στρατηγικής, που στηρίζεται σε τούτη την ακραία νομικιστική σύλληψη, δεν είναι απόρροια άγνοιας ή κάποιας μικρονοϊκής συλλογιστικής των ηγετικών στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ. Ούτε βέβαια μπορεί να αποδοθεί εξ ολοκλήρου σε χαρακτηρολογικά στοιχεία του ηγέτη, όπως υπερμεγέθης ναρκισσισμός. Η νομικιστική σύλληψη της εξουσίας περιλαμβάνεται πρώτα και κύρια στην επιστημονική γνώση της πολιτικής, την πολιτική επιστήμη. Αν σκεφτούμε λίγο τη γενεαλογία της σύγχρονης mainstream πολιτικής επιστήμης –γενεαλογία που διαφαίνεται και στο πώς διδάσκεται ακόμη στα πανεπιστήμια–, θα δούμε πως τούτη χωρίζεται σε δύο κυρίως συνιστώσες.

Από τη μια, υπάρχει η παράδοση της κλασικής πολιτικής φιλοσοφίας, στην οποία διατυπώνεται η θεωρία που ταυτίζει την εξουσία με τον νόμο. Στη θεωρία του Χομπς, ο λαός υπάρχει όχι με όρους νεωτερικής επιστημονικής γνώσης περί πληθυσμού, αλλά ως αναπαράσταση –ως το σύνολο των πολιτών που «έχουν συναινέσει» στο «συμβόλαιο» της παραχώρησης του δικαιώματος κυριαρχίας στον ηγεμόνα.

Από την άλλη, υπάρχει η θετικιστική παράδοση, που ξεκίνησε από τη (θετικιστική) κοινωνιολογία και ειδικεύτηκε ως (θετικιστική) πολιτική κοινωνιολογία. Τούτη ασχολείται ευθέως με τον πληθυσμό, ως αντικείμενο του κρατικού-κυβερνητικού ελέγχου, που είναι ταυτόχρονα προσδιορίσιμο ως αντικείμενο εμπειρικής επιστημονικής γνώσης και, μάλιστα, κατ’ εξοχήν με όρους νεωτερικής εμπειρικότητας. Η μελέτη της πολιτικής συμπεριφοράς του πληθυσμού στηρίζεται κυρίως στους επιστημονικούς εκείνους κλάδους που ορίζονται σε σχέση με τον πληθυσμό –ήτοι στη στατιστική και τη δημογραφία.

Παρότι σ’ ένα πρώτο επίπεδο προσέγγισης οι δύο κύριες συνιστώσες της mainstream πολιτικής επιστήμης –η νομικιστική και η θετικιστική– δεν συναντιούνται πουθενά, το ότι κατά κανόνα συνυπάρχουν στα περισσότερα αντίστοιχα πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών είναι αποκαλυπτικό. Ο πληθυσμός που η πολιτική του συμπεριφορά διερευνάται από την πολιτική κοινωνιολογία είναι το νεωτερικό αντίστοιχο –ως εμπειρικά παρατηρήσιμο αντικείμενο– των «συναινούντων πολιτών» του χομπσιανού πρωταρχικού συμβολαίου. Οι εκλογές είναι το σύγχρονο «συμβόλαιο» μεταξύ «λαού» (ψηφοφόρων) και «ηγεμόνα» (κυβέρνησης). Και κατά τούτο καθίσταται όχι απλώς το κεντρικό πολιτικό γεγονός, αλλά το μόνο πολιτικό συμβάν στο οποίο ο λαός καλείται να συμμετέχει.

Σε ό,τι συμβαίνει σήμερα στον «ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.», βλέπουμε τη σύγκρουση δύο διαφορετικών επιστημονικών αντιλήψεων περί πολιτικής. Η μία είναι εκείνη της mainstream πολιτικής επιστήμης. Η άλλη, εκείνη της μαρξιστικής κοινωνικής και πολιτικής θεωρίας (που δεν αποκλείει βέβαια την ποσοτική έρευνα), αντιμετωπίζει το κόμμα της Αριστεράς ως συλλογικό διανοούμενο των λαϊκών τάξεων. Σύμφωνα με αυτήν την αντίληψη, οι βουλευτικές εκλογές, μακράν του να αποτελούν το μοναδικό πολιτικό γεγονός στο οποίο συμμετέχει ο λαός, δεν είναι παρά το απαύγασμα μιας οργανικής σχέσης μεταξύ λαού και κόμματος, κατά την οποία το δεύτερο, με τις καθημερινές του πρακτικές σε όλα τα επίπεδα των οργανώσεών του, καθοδηγεί τον πρώτο, καθοδηγούμενο ταυτόχρονα από αυτόν. Η πρώτη αντίληψη έχει υπερισχύσει κατά κράτος, ενώ η δεύτερη –προς το παρόν, τουλάχιστον– έχει υποστεί πανωλεθρία.

* καθηγητής της Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτική αλλαγή, κομματική ανανέωση
Η αλλαγή που θέλουμε για τη χώρα πρέπει πρώτα να συντελεστεί μέσα στη δική μας κομματική κοινότητα. Η δική μας κομματική ανανέωση, οι δικές μας εσωτερικές υπερβάσεις θα αποτελέσουν και απόδειξη της πολιτικής...
Πολιτική αλλαγή, κομματική ανανέωση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.: «Ωρίμανση»
Ωστόσο, αναμφίβολα, εκείνο που επείγει για τα κοινωνικά στρώματα που πλήττονται βάναυσα από τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα είναι να πέσει και να φύγει τούτη η φρικαλέα κυβέρνηση της Δεξιάς.
Το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.: «Ωρίμανση»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συνέδριο με καθαρά μηνύματα και σαφείς αποδέκτες για τη δημοκρατία και την πολιτική αλλαγή
Η μεγάλη συμμετοχή στις εργασίες του συνεδρίου και οι ισχυρές αποφάσεις που το συνόδεψαν δίνουν τον τόνο της επόμενης μέρας! Η πολιτική θα ξαναγίνει χρήσιμη όταν επιστρέψει στα χέρια της κοινωνίας και των...
Συνέδριο με καθαρά μηνύματα και σαφείς αποδέκτες για τη δημοκρατία και την πολιτική αλλαγή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σημασία ενός μηνύματος
Στην προμετωπίδα του συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. εμφανίστηκε η λέξη «Aλλαγή» ως σύνθημα, ως ελπίδα και ως σκοπός. Είναι σημαντικό να δούμε την ιστορία του συνθήματος «Aλλαγή».
Η σημασία ενός μηνύματος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα
Ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ στο πολυάριθμο 3ο Συνέδριό του έκανε χρήση του συγκλονιστικού συνθήματος - διλήμματος της Ρόζας Λούξεμπουργκ: «Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα».
Σοσιαλισμός ή βαρβαρότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παντοδυναμία της ηγεσίας
Δεν υπάρχει κόμμα εξουσίας, στην Ελλάδα ή αλλού, που να χάνει εκλογές και να μην αμφισβητεί την ηγεσία του. Τούτο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι αλλάζει η ηγεσία ενός κόμματος κάθε φορά που χάνει σε κάποια...
Η παντοδυναμία της ηγεσίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας