Αθήνα, 24°C
Αθήνα
Αίθριος καιρός
24°C
25.2° 20.9°
2 BF
47%
Θεσσαλονίκη
Αίθριος καιρός
23°C
23.8° 21.3°
3 BF
43%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
22°C
24.8° 21.6°
1 BF
62%
Ιωάννινα
Ελαφρές νεφώσεις
23°C
22.9° 22.9°
2 BF
46%
Αλεξανδρούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
19°C
20.2° 18.9°
2 BF
77%
Βέροια
Αίθριος καιρός
23°C
24.4° 20.7°
1 BF
54%
Κοζάνη
Αίθριος καιρός
20°C
20.4° 20.4°
0 BF
35%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
24°C
23.5° 23.5°
0 BF
55%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
21°C
20.8° 20.8°
5 BF
60%
Μυτιλήνη
Αίθριος καιρός
22°C
21.9° 19.6°
2 BF
53%
Ερμούπολη
Αίθριος καιρός
21°C
21.4° 19.8°
3 BF
52%
Σκόπελος
Αίθριος καιρός
21°C
20.7° 20.7°
2 BF
73%
Κεφαλονιά
Αίθριος καιρός
24°C
23.9° 23.9°
3 BF
50%
Λάρισα
Αίθριος καιρός
21°C
21.8° 20.9°
2 BF
46%
Λαμία
Αίθριος καιρός
21°C
21.5° 20.7°
1 BF
49%
Ρόδος
Αίθριος καιρός
25°C
25.4° 22.8°
3 BF
44%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
23°C
24.9° 21.4°
0 BF
38%
Καβάλα
Ελαφρές νεφώσεις
21°C
21.0° 20.3°
3 BF
64%
Κατερίνη
Αίθριος καιρός
22°C
23.7° 21.4°
2 BF
60%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
20°C
19.5° 19.5°
0 BF
48%
ΜΕΝΟΥ
Κυριακή, 14 Απριλίου, 2024
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εθνική ενεργειακή μετάβαση υπό το φως διεθνών εξελίξεων

Η προσπάθεια της χώρας μας για κάλυψη των ενεργειακών της αναγκών και για την εθνικά επιβεβλημένη μεγιστοποίηση της ενεργειακής μας αυτονομίας, μέσω ενός βιώσιμου ενεργειακού μετασχηματισμού, πρέπει να συνοδεύεται από ασφάλεια ενεργειακής παραγωγής, επάρκεια ενεργειακού εφοδιασμού με ελάχιστο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και από περιορισμένο κόστος παραγωγής. Προς τούτο απαιτείται η προσεκτική αξιοποίηση του συνόλου του διαθέσιμου δυναμικού ΑΠΕ της χώρας μας (συμπεριλαμβανομένου του υδάτινου αλλά και του θαλάσσιου δυναμικού) σε πλήρη συνδυασμό με την ενίσχυση των ηλεκτρικών μας δικτύων και την ανάπτυξη κατάλληλων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας ρεαλιστικών διαστάσεων, καθώς και σύγχρονων-έξυπνων συστημάτων διαχείρισης-ζήτησης.

Αν και τα τελευταία τριάντα χρόνια παρατηρείται μια περιορισμένη μείωση της εθνικής κατανάλωσης πρωτογενούς ενέργειας, καθώς και μια σταθεροποίηση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, οι ενεργειακές ανάγκες της χώρας μας, μετά τη σημαντική μείωση της συμμετοχής του εγχώριου λιγνίτη και αντικατάστασή του από εισαγόμενο φυσικό αέριο, εξακολουθούν να καλύπτονται κατά κύριο λόγο από εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέσω Βουλγαρίας, από το Αζερμπαϊτζάν μέσω Τουρκίας και από την Αλγερία (LNG).

Παράλληλα, η συμμετοχή των ΑΠΕ (συμπεριλαμβανομένων των υδροηλεκτρικών σταθμών) δεν έχει παρουσιάσει την αναμενόμενη αύξηση, με δεδομένο ότι ο στόχος του Εθνικού Σχέδιου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 είναι η κάλυψη με ΑΠΕ τουλάχιστον του 35% της Ακαθάριστης Τελικής Κατανάλωσης Ενέργειας. Σύμφωνα δε με τα διαθέσιμα στοιχεία, η ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας μας από 35% μέχρι και το 2014, μειώθηκε ακόμα περισσότερο, στο μόλις 18% το 2020, με αναπόφευκτες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες.

Η υπερβολική εξάρτηση της χώρας μας από εισαγόμενες ενεργειακές πηγές όσο και οι έντονες διακυμάνσεις στην τιμή των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων, που εντείνονται περαιτέρω μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και της διαφαινόμενης παρατεταμένης κρίσης στην παροχή φυσικού αερίου και πετρελαίου από τη Ρωσία, ιδιαίτερα στο ενδεχόμενο συμμετοχής της Ελλάδας σε εμπάργκο του ρωσικού πετρελαίου, θα επιβαρύνουν δραματικά την εθνική οικονομία και τους Ελληνες καταναλωτές και θέτουν επιτακτικά ως στρατηγικό εθνικό ενεργειακό στόχο την ανάσχεση αυτής της εξάρτησης, στο πλαίσιο βεβαίως μιας ενεργειακής μετάβασης σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών άνθρακα.

Σήμερα, η συμμετοχή, όμως, των ΑΠΕ (αιολικοί, φωτοβολταϊκοί, μεγάλοι και μικροί υδροηλεκτρικοί και σταθμοί βιομάζας) στην εγχώρια κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας, αν και διαρκώς αυξανόμενη, παραμένει περιορισμένη στο 16,5% περίπου, ενώ στην εγχώρια ηλεκτροπαραγωγή η συμμετοχή τους, αν και παρουσιάζει διαρκή αύξηση, προς το παρόν προσεγγίζει το 40%.

Είναι προφανές ότι εθνικό στόχο πρέπει να αποτελεί η μείωση της ενεργειακής εξάρτησης, με περιορισμό των εισαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου, η σταδιακή απολιγνιτοποίηση και η παραγωγή «καθαρής» ενέργειας, με διαρκώς μειούμενο ανθρακικό αποτύπωμα, ώστε να πετύχουμε τους στόχους της Συμφωνίας των Παρισίων και η χώρα μας να αποτελέσει, το 2050, μια κοινωνία μηδενικού ανθρακικού αποτυπώματος. Προς αυτή την κατεύθυνση, είναι θετικό το γεγονός της αυξανόμενης αξιοποίησης της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας. Ωστόσο, για να επιτευχθούν οι στόχοι που έχουν τεθεί στο ΕΣΕΚ (το μερίδιο των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, το 2030, να υπερβεί το 61%), απαιτείται προσεκτικός επανασχεδιασμός και αναβάθμιση του εθνικού ηλεκτρικού δικτύου, με ταυτόχρονη δημιουργία κατάλληλων υποδομών αποθήκευσης ενέργειας.

Στο πλαίσιο αυτό, η χώρα μας πρέπει να αξιοποιήσει σε μεγαλύτερο βαθμό το υφιστάμενο υδάτινο δυναμικό, με τα ιδιαίτερα θετικά λειτουργικά χαρακτηριστικά των υδροηλεκτρικών σταθμών, που μπορούν σε σημαντικό βαθμό να υποκαταστήσουν -με κριτήριο την ασφάλεια του εθνικού ηλεκτρικού συστήματος- τον σταθεροποιητικό ρόλο των υπό απόσυρση λιγνιτικών μονάδων. Αντίστοιχα, πρέπει να γίνει εισαγωγή της καθαρής περιβαλλοντικά επιλογής της ηλεκτροκίνησης, βασισμένης στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ, ενώ οι απαιτούμενοι σταθμοί φόρτισης πρέπει να ενταχθούν προγραμματισμένα στα υφιστάμενα ηλεκτρικά δίκτυα. Οσον αφορά την κάλυψη θερμικών αναγκών, θα πρέπει να αξιοποιηθεί η βιομάζα (κυρίως στην επαρχία), η τηλεθέρμανση (σε συνδυασμό με τη λειτουργία θερμικών και ηλιακών μονάδων) και η χρήση της γεωθερμίας (π.χ. σε αγροτικά θερμοκήπια).

Στον νησιωτικό χώρο, είναι σημαντικό να υλοποιηθεί έγκαιρα η διασύνδεση, τουλάχιστον των μεγαλύτερων νησιών, με το ηπειρωτικό δίκτυο, και να υλοποιηθούν τοπικά υβριδικές ενεργειακές λύσεις ΑΠΕ, με κατάλληλα συστήματα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας -περιορισμένης περιβαλλοντικής όχλησης-, σε συνδυασμό με την ταυτόχρονη κάλυψη της ζήτησης νερού και την εφαρμογή λύσεων καθαρής ηλεκτροκίνησης. Η ενεργειακή μετάβαση, όμως, για να είναι επιτυχής, πρέπει να είναι δίκαιη και δημοκρατική. Απαιτείται η πολιτεία να αντιμετωπίσει με κοινωνική ευαισθησία τους κλάδους εργαζομένων και τις τοπικές κοινωνίες που θα επηρεαστούν. Απαιτείται, επίσης, η ενημέρωση και η συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στις επιμέρους αποφάσεις και στη δημιουργία και λειτουργία ενεργειακών κοινοτήτων, ώστε να αντιμετωπιστούν με συναίνεση οι όποιες επιπτώσεις του απαραίτητου ενεργειακού μετασχηματισμού στις εμπλεκόμενες περιοχές.

* Καθηγητής, αντιπρύτανης Ερευνας Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, αντιπρόεδρος Τομεακού Επιστημονικού Συμβουλίου (ΤΕΣ) Επιστημών Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Βιώσιμης Κινητικότητας (ΕΠΕΒΚ)

** Καθηγητής ΑΠΘ, πρόεδρος Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, πρόεδρος ΤΕΣ ΕΠΕΒΚ, συντονιστής Δικτύου για την Κλιματική Αλλαγή - CLIMPACT

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Η εθνική ενεργειακή μετάβαση υπό το φως διεθνών εξελίξεων

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας